Wniosek pełnomocnika procesowego z urzędu o zasądzenie kosztów

Monitor Prawniczy | 11/2022
Moduł: postępowanie cywilne
DOI: 10.32027/MOP.22.11.4
Marcin Dziurda


Abstract:

Wniosek pełnomocnika procesowego z urzędu o zasądzenie kosztów

Pełnomocnik z urzędu w postępowaniu cywilnym może uzyskać wynagrodzenie na dwa sposoby. Po pierwsze, jeśli zastępowana przez niego strona wygra i zostanie na jej rzecz, na podstawie art. 98 § 1 KPC, zasądzony zwrot kosztów procesu od przegrywającego przeciwnika, w myśl art. 122 § 1 KPC adwokat lub radca prawny ustanowiony z urzędu ma prawo – z wyłączeniem strony – ściągnąć sumę należną mu tytułem wynagrodzenia i zwrotu wydatków z kosztów zasądzonych od przeciwnika strony, którą reprezentował z urzędu. Jeżeli zaś strona zastępowana przez pełnomocnika z urzędu przegra, lub jej przeciwnik z innych względów nie zostanie obciążony obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania, pełnomocnikowi z urzędu przysługuje roszczenie o przyznanie wynagrodzenia przez sąd ze środków Skarbu Państwa. W uchwale SN z 7.10.2021 r., III CZP 51/20, wyjaśniono, że wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie na jego rzecz od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej nie zawiera w sobie implicite żądania zasądzenia kosztów procesu na rzecz reprezentowanej przez niego strony – jako wygrywającej (art. 98 § 1 i 3 KPC) – od strony przeciwnej. Słowa kluczowe: pełnomocnik z urzędu, zastępstwo procesowe, koszty zastępstwa, wynagrodzenie pełnomocnika

Court-appointed attorney’s petition for the award of costs

There are two ways in which a court-appointed attorney can receive remuneration. First, if the party represented by the court-appointed attorney wins the case and is awarded reimbursement of expenses, pursuant to Art. 98 §1 of the Code of Civil Procedure, from the opponent who lost the case, then – pursuant to Art. 122 §1 of the Code – the advocate or the attorney-at-law appointed by the court has the right, without involving the party, to collect the amount due to them and get reimbursement of expenses from the costs awarded from the opponent of the party they represented. By contrast, if the party represented by the court-appointed attorney loses the case or if the opponent is otherwise not required to reimburse the costs of the proceedings, the court-appointed attorney is entitled to claim the award of the remuneration by the court from the State Treasury funds. In its resolution of 7 October 2021, III CZP 51/20, the Supreme Court explained that the court-appointed attorney’s petition for the award of the costs of unpaid legal aid from the State Treasury did not contain an implicit demand for the award of the litigation costs from the opponent of the party they represented who won the case (Art. 98 §1 and §3 of the Code of Civil Procedure). Key words: court-appointed attorney, legal representation, costs of legal representation, attorney’s remuneration


I. Zgodnie z art. 117 i n. KPC strona procesu może domagać się ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu, którym może być adwokat lub radca prawny. Stosownie do art. 13 § 2 KPC możliwość taka przysługuje także uczestnikom innych niż proces rodzajów postępowania unormowanych w KPC. O ustanowienie pełnomocnika z urzędu mogą wnosić nie tylko osoby fizyczne, ale także osoby prawne oraz inne jednostki organizacyjne, którym ustawa przyznaje zdolność sądową (dotyczy to w szczególności jednostek organizacyjnych określonych w art. 64 § 11 KPC – np. handlowych spółek osobowych oraz stowarzyszeń zwykłych). Możliwość ustanowienia pełnomocnika z urzędu wraz z uprawnieniem do uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych1 składają się na tzw. prawo ubogich. Z art. 117 § 2 i 3 KPC wynika jednak, że ustanowienia pełnomocnika z urzędu może domagać się także strona, która nie została zwolniona od kosztów sądowych. Stosownie do art. 117 § 3 KPC osoby prawne oraz inne jednostki organizacyjne we wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu powinny wykazać, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. W myśl zaś art. 117 § 2 KPC osoby fizyczne składające taki wniosek wykazują zaś, że nie są w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny2. W przypadku osób fizycznych do wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego należy dołączyć oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania wnioskodawcy. Oświadczenie sporządza się według ustalonego wzoru (art. 1171 § 1 KPC).