Tajemnica postępowania przygotowawczego

Monitor Prawniczy | 8/2014
Moduł: prawo karne, prawo pracy, postępowanie cywilne
Feliks Prusak

Wstęp

W ramach projektu „Model regulacji jawności i jej ograniczeń w demokratycznym państwie prawnym”, realizowanego na rzecz Narodowego Centrum Badań i Rozwoju1 , dokonano m.in. kompleksowego przeglądu przepisów prawnych odnoszących się do zasady jawności i jej ograniczeń2 . Jest to materiał wyjściowy dla dalszych prac mających na celu uproszczenie regulacji i zapewnienie spójności przepisów oraz właściwej kontroli przestrzegania tajemnic3 . Równocześnie publikacja zgromadzonych w pierwszej fazie badań informacji może już obecnie ułatwić stosowanie i przestrzeganie prawa, m.in. zmniejszając niepewność w zakresie korzystania z informatycznych nośników danych i komunikacji elektronicznej. Może też wspomóc weryfikację formułowanych w badaniach uwag de lege lata i postulatów de lege ferenda. Dlatego w kolejnych numerach „Monitora Prawniczego” prezentować będziemy kilkadziesiąt tajemnic prawnie chronionych, rozpoczynając od tajemnic poszczególnych zawodów prawniczych.


 

Kierownik Projektu

dr hab. Grażyna Szpor, prof. UKSW

--------------------------

1 Projekt nr O ROB 0075 002 realizuje konsorcjum Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Uniwersytet Wrocławski, Naukowe Centrum Prawno-Informatyczne i Wydawnictwo C.H.Beck. Strona internetowa Projektu: www.mrj.uksw.edu.pl

2 Zadanie 1.03. „Analiza polskiej regulacji ograniczeń jawności oraz powiązanych z nimi aktów prawa europejskiego i międzynarodowego”.

3 Prace te koordynowane są m.in. przez profesorów: Z. Cieślaka, J. Gołaczyńskiego, M. Jaśkowską, Z. Kmieciaka, J. Majewskiego, C. Martysza i C. Mika. Ponadto, koordynatorami zadań są: red. P. Grabarczyk, dr inż. A. Gryszczyńska, dr inż. M. Kiedrowicz, dr Sylwia Kotecka i dr A. Piskorz-Ryń.


Metodologia

Ustalenie zakresu poszczególnych tajemnic jest istotne nie tylko dla urzeczywistnienia wolności informacyjnej, ale również przy gwarantowaniu prawa dostępu do informacji publicznej, dlatego też celem zadania 1.03 było wykonanie kompleksowego przeglądu przepisów prawnych odnoszących się do ograniczeń jawności. Badaniem objęto akty prawne konstytuujące tajemnice oraz regulację prawną ograniczeń jawności, które nie mieszczą się w pojęciu tajemnic ustawowo chronionych. Dla usystematyzowania i zestandaryzowania danych na temat poszczególnych ograniczeń jawności opracowany został kwestionariusz badawczy, zgodnie z którym dla każdej z tajemnic opracowanie obejmuje określenie istotnych dla realizacji celu projektu cech, w tym m.in. podstawy prawnej, sposobu wprowadzania niedostępności informacji, wartości chronionych tajemnicą, zakresu przedmiotowego tajemnicy, okresu ochronnego, podmiotu chronionego w wyniku działania tajemnicy i jego uprawnień, podmiotu zobowiązanego do zachowania tajemnicy, podmiotów uprawnionych do uzyskania dostępu do informacji chronionych, zakresu związania tajemnicą, kryteriów dostępu do informacji objętych tajemnicą, podmiotów sprawujących kontrolę nad zachowaniem tajemnicy, techniki przetwarzania oraz udostępniania informacji objętych tajemnicą czy sankcji za nieuprawnione ujawnienie informacji podlegających ochronie. Badanie obejmuje również określenie relacji zachodzących pomiędzy poszczególnymi tajemnicami oraz zbadanie problemów związanych z nakładaniem się reżimów ochronnych.

Wyniki analiz posłużą jako materiał wyjściowy w szczególności do opracowania klasyfikacji publicznoprawnych ograniczeń jawności i problemów stosowania prawa, a także do opracowania modelu regulacji jawności i jej ograniczeń w Polsce i zasad, które powinny być stosowane przy tworzeniu aktów prawnych, w tym do opracowania słownika (leksykonu) tajemnic, ułatwiającego stosowanie prawa.


 

dr inż. Agnieszka Gryszczyńska

Koordynator zadania 1.03

 

Niniejsze opracowanie dotyczy problematyki tajemnicy postępowania przygotowawczego. Należy zaznaczyć, że temat ten obejmuje wewnętrznie powiązane i pomocnicze tematy, jak: tajemnica śledztwa, tajemnica prokuratorska, tajemnica postępowania karnego. W artykule omówiono kilka szczegółowych zagadnień, które łącznie odzwierciedlają istotę utajnienia, jak: istota tajności postępowania przygotowawczego, udział uczestników postępowania w czynnościach procesu, udostępnianie uczestnikom postępowania akt sprawy, przestępność rozpowszechniania wiadomości z postępowania przygotowawczego, tajemnica śledztwa utajnionego, utajnienie świadka anonimowego, utajnienie świadka koronnego, tajność czynności operacyjno-rozpoznawczych, specyfika tajności materiałów niejawnych, praktyczne rygory ochrony informacji niejawnych.

Tajemnica postępowania przygotowawczego
1. Istota tajności postępowania przygotowawczego
1.1. Tajemnica postępowania przygotowawczego, czy w ogóle tajemnica postępowania karnego, nie ma w prawie karnym procesowym wyraźnego określenia w formule normatywnej. Desygnatów tego określenia należy poszukiwać w ratio legis poszczególnych instytucji proceduralnych. Proces karny ma na celu zbadanie kwestii odpowiedzialności karnej sprawcy, z powodu zarzucanego przestępstwa. Badanie to odbywa się już w pierwszym stadium postępowania przygotowawczego, które z natury rzeczy, poprzedza rozprawę sądową. W każdym razie określenie tajemnica postępowania przygotowawczego nie jest terminem ustawowym, bowiem Kodeks postępowania karnego nie używa wprost odnośnego zwrotu. Jedynie z konstrukcji niektórych instytucji procesowych można wyprowadzić wniosek, że: w procedurze karnej obowiązuje tajemnica sali narad (art. 108 § 1 KPK); istnieje interes śledztwa (art. 317 § 2 KPK) oraz, że prawo uczestników procesu karnego do udziału w czynnościach śledztwa jest limitowane określonymi rygorami w postępowaniu przygotowawczym (art. 156 § 1 i § 5a KPK) i że karalne jest rozpowszechnianie (art. 241 § 1 KK) wiadomości z postępowania przygotowawczego. 1.2. Proces karny jest jawny na etapie sądowej rozprawy głównej. Natomiast, z istoty rzeczy, musi być niejawny na etapie postępowania przygotowawczego, czyli do zakończenia ścigania w formie śledztwa (dochodzenia). Konieczne jest przecież unikanie rozgłaszania informacji dochodzeniowo-śledczych, które mogą się nie potwierdzić. Zachodzi konieczność zapewnienia dyskrecji z pozycji potrzeb organu ścigania oraz jego uczestników. Ściganie karne, z istoty rzeczy, jest tajne i poufne. Zasadę tajności śledztwa, jako warunek skutecznego procesu karnego, eksponują kryminalistycy. Eksponuje się przy tym konieczność zachowania pełnych walorów dowodowych wynikających z treści zeznań świadków i wyjaśnień podejrzanego. Do oceny prawdziwości uzyskanych relacji osób konieczna jest pewność, że wiedza o okolicznościach czynu ma swoje źródło wyłącznie w spostrzeżeniach świadka czy podejrzanego. Świadkowie przecież niekiedy ulegają sugestiom wynikającym z relacji zasłyszanych od innych ludzi czy przekazów medialnych itd. Dostępność do wiedzy o zdarzeniu może znacznie utrudnić odróżnienie wyjaśnień prawdziwych od fałszywych. Przedwczesne ujawnienie uwarunkowań ścigania karnego oraz zamiaru określonego działania procesowego, może utrudnić albo wręcz uniemożliwić szanse jego zrealizowania. Ujawnienie dla przykładu planu zatrzymania podejrzanego umożliwi mu ucieczkę, zaś ujawnienie planu przeszukania umożliwi ukrycie lub zniszczenie dowodu rzeczowego. Do czasu prawomocnego wyroku sądowego obowiązuje zresztą konstytucyjna zasada domniemania niewinności, a ustalenia faktycznie dokonywane podczas śledztwa nie zawsze znajdują potwierdzenie w przebiegu rozprawy sądowej i treści wyroku, co do osoby domniemanego sprawcy i co do okoliczności zarzucanego czynu. Zachodzi zaw­sze ryzyko niesłusznego narażenia osób uwikłanych w sprawę, czasem wskutek przypadkowego zbiegu okoliczności nastąpić może utrata dobrego imienia. 1.3. Celem postępowania przygotowawczego (art. 297 § 1 i 2 KPK) jest ustalenie, czy został popełniony czyn zabroniony i czy stanowi on przestępstwo, oraz wykrycie i w razie potrzeby ujęcie sprawcy, a także zebranie danych o osobie sprawcy, jak również wyjaśnienie okoliczności sprawy, w tym ustalenie osób pokrzywdzonych i rozmiarów szkody. W postępowaniu przygotowawczym ponadto należy zebrać, zabezpieczyć i utrwalić dowody dla sądu. W postępowaniu przygotowawczym należy również dążyć do wyjaśnienia okoliczności, które sprzyjały popełnieniu czynu. Organem prowadzącym jest przede wszystkim prokurator (art. 298 KPK), ale również Policja (art. 311 § 2), a także służby specjalne wyposażone w prerogatywy policyjne (art. 312 KPK), a nawet imiennie wskazane organy administracji, wyposażone w uprawnienia dochodzczo-oskarżycielskie (art. 325d KPK). Postępowaniem przygotowawczym (w rozumieniu art. 241 § 1 KK) jest nie tylko formalnie wszczęte śledztwo lub dochodzenie, ale pojęciem tym należy objąć także przedprocesowe postępowanie sprawdzające (art. 307 KPK) i dowodowe czynności zabezpieczające w niezbędnym zakresie (art. 308 KPK), które są prowadzone przed wszczęciem śledztwa lub dochodzenia. Postępowanie przygotowawcze kończy się z reguły z chwilą przekazania aktu oskarżenia do sądu lub w drodze umorzenia postępowania z przyczyn prawnych lub powodów faktycznych. 1.4. Analiza problemów tajemnicy postępowania przygotowawczego wymaga rozważenia i prezentacji co najmniej trzech następujących zagadnień: po pierwsze, zakres dopuszczalności uczestników postępowania do udziału w czynnościach śledczo-dochodzeniowych; po drugie, kwestia dopuszczalności udostępnienia uczestnikom procesu i osobom trzecim materiałów i akt postępowania przygotowawczego; po trzecie; problem karalnego nadużycia tajemnicy postępowania przygotowawczego.
2. Udział uczestników postępowania w czynnościach procesu
2.1. W postępowaniu przygotowawczym stronami są podejrzany i pokrzywdzony (art. 299 § 1 KPK), ale prawa procesowe mają również inne osoby na mocy odrębnych przepisów (art. 299 § 2 KPK). W określonych sytuacjach mają oni prawo do udziału w czynnościach postępowania przygotowawczego (np. art. 313, 316, 317, art. 321 § 1 KPK). Ustawa karnoprocesowa przewiduje generalne uprawnienie stron oraz ustanowionych obrońców i pełnomocników do udziału w czynnościach śledztwa (art. 317 § 1 KPK). Prokurator może, w szczególnie uzasadnionym wypadku, odmówić dopuszczenia do udziału w czynnościach postępowania przygotowawczego, ze względu na ważny interes śledztwa (art. 317 § 2 KPK). Należy bowiem uwzględnić w tej materii możliwość wystąpienia negatywnych skutków wynikających z upublicznienia wiadomości z postępowania przygotowawczego. Trzeba uznać za przedwczesne na etapie śledztwa lub dochodzenia ujawnianie danych z tego stadium, w którym materiał dowodowy nie został jeszcze zgromadzony, w stopniu wystarczającym do badania winy sprawcy przestępstwa przed sądem. Nie jest przecież wykluczone, że proces karny zostanie umorzony np. z braku cech przestępstwa w czynie zarzucanym lub z powodu braku dowodów uzasadniających popełnienie przestępstwa. W każdym razie, respektowanie tajemnicy śledztwa samo w sobie nie ma wartości absolutnej. Niekiedy ustępuje ona na rzecz tzw. jawności wewnętrznej, a więc gdy zachodzi konieczność informowania uczestników postępowania o istniejącym stanie rzeczy. W kryminalistyce zasada tajności odnosi się nie do toku czynności operacyjno-rozpoznawczych (prowadzonych na podstawie ustaw policyjnych), ale także do etapu postępowania przygotowawczego. Jest to warunek skutecznego działania (chodzi o to, aby osoby przesłuchiwane nie były pod wpływem sugestii powodowanym uprzednim rozpowszechnieniem relacji o przebiegu przestępstwa oraz o to, aby dysponując informacjami (choćby szczątkowymi) o przestępstwie, osoby zainteresowane nie mogły w toku czynności procesowych przedstawić korzystne dla siebie wersje, w tym alibi. Zasada tajności postępowania przygotowawczego znajduje uzasadnienie również w konieczności nieujawniania programu i planów działania organów operacyjno-rozpoznawczych oraz organów procesowych. Ujawnienie wiadomości o tym, jakie i kiedy działania zamierza się podjąć, mogłyby utrudnić lub uniemożliwić przeprowadzenie przedsięwziętych akcji. Kryminalistyczna zasada tajności ścigania karnego służy realizacji nadrzędnej zasadzie postępowania praworządności, legalizmu i prawdy materialnej. Na gruncie ustrojowym (art. 45 ust. 1 Konstytucji) nie może być mowy o sprawiedliwym rozpatrzeniu sprawy przez sąd bez poznania prawdy. Istota śledczego postępowania przygotowawczego zakłada prakseologicznie rozumianą szybkość działania, która ogranicza zniszczenie czy deformację dowodów czynu przestępczego oraz poznawcze ustalenie prawdy materialnej w sprawie. Szybkość proceduralna śledztwa jest powiązana i immanentnie z jego tajnością, na której straży stoi sankcja przestępstwa z art. 241 § 1 KK, a przy tym obowiązuje wstrzemięźliwość procesowa w udostępnianiu akt sprawy (art. 198 § 1 KPK) z dopuszczalnością odmowy udostępnienia akt sprawy, nawet stronie procesowej (art. 317 § 2 KPK).
3. Udostępnianie uczestnikom postępowania akt sprawy
3.1. Ważne jest zagadnienie procesowej formuły udostępniania uczestnikom procesu akt postępowania przygotowawczego w sensie ich przeglądania i sporządzania odpisów. Kodeks postępowania karnego reguluje wprost dostęp uczestników procesu do akt i możność sporządzania odpisów (art. 156 § 1–6, art. 157 § 1–3 i art. 158 § 1 i 2 KPK). Na odmowę udostępnienia akt w postępowaniu przygotowawczym przysługuje zażalenie (art. 159 KPK). Uczestnikom procesu karnego przysługuje prawo do udostępnienia akt sprawy karnej (art. 156 § 1 KPK) z zastrzeżeniem rygorów określonych dyskrecjonalnie (art. 156 § 4 KPK). Akta postępowania przygotowawczego można udostępnić uczestnikom jedynie za zgodą prowadzącego postępowanie przygotowawcze (art. 156 § 1 zd. 1 KPK), a innym osobom za zgodą prokuratora (art. 156 § 1 zd. 2 KPK). Prokurator może odmówić zgody na udostępnienie akt, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że narażałoby to na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia, czy groziłoby zniszczeniem lub ukryciem dowodów, albo tworzeniem dowodów fałszywych, lub groziłoby uniemożliwieniem ustalenia i ujęcia współsprawcy czynu zarzuconego podejrzanemu, sprawców innych czynów ujawnionych w toku postępowania, czy ujawniałoby prowadzenie czynności operacyjno-rozpoznawczych lub zagrażałoby utrudnieniem postępowania przygotowawczego w inny bezprawny sposób (art. 156 § 5a KPK). Zasygnalizowane zagadnienie udostępniania akt śledztwa (dochodzenia) ma kilka aspektów, które warto wskazać. Problem ogólny dotyczy samej istoty udostępniania akt prowadzonej sprawy osobom niebędącym uczestnikami postępowania karnego, ale domagającym się dostępu do materiałów śledztwa (np. dziennikarzy czy posłów). Zgodnie z przepisem art. 156 § 5 KPK, te kategorie osób mogą ubiegać się o wgląd do akt. Decyzja procesowa o udzieleniu zgody jest z ważnych powodów możliwa. Podjąć może ją tylko prokurator prowadzący lub nadzorujący śledztwo zlecone na podstawie (pisemnego i odpowiednio uzasadnionego) wniosku. Zarządzenie w tym względzie powinno określać zakres i sposób udostępnienia akt. Prokurator rozważa w każdym tego rodzaju przypadku racje przemawiające za udzieleniem wglądu oraz powody przeciwko takiej decyzji. Kolizja istniejącego interesu publicznego oraz dobra toczącego się postępowania, a także interesów osoby ubiegającej się o wgląd do akt, często jest nie do pogodzenia. Akta postępowania karnego, czy też ich fragmenty albo kopie poszczególnych dokumentów, udostępniane są organom i urzędom prowadzącym własne postępowanie na podstawie odrębnych ustaw szczególnych (lex specialis). Następuje to na wniosek tych organów, z powołaniem się na podstawę prawną i faktyczną zainteresowania aktami postępowania karnego). Inaczej jest w sprawach zakończonych oraz w zakresie materiałów chronionych klauzulą niejawności, gdyż kwestie te regulują odrębne przepisy. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 24.3.2010 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury2 przewiduje m.in., że (§ 55) prokurator, wykonując samodzielnie czynności określone w ustawach, jest odpowiedzialny za prawidłowe i terminowe ich wykonanie, zwłaszcza za treść i formę wydanych postanowień i zarządzeń oraz sporządzonych pism procesowych, a także za rzetelność ustnych sprawozdań i ścisłość udzielanych informacji. W odniesieniu do zagadnienia udostępniania akt sprawy należy rozważyć, że w postępowaniu przygotowawczym uwzględnienie i odmowa uwzględnienia wniosku o udostępnienie akt oraz o sporządzenie z nich odpisów i kserokopii, a także odpłatne wydanie uwierzytelnionych odpisów lub kserokopii, następuje w formie zarządzenia, które wymaga pisemnego uzasadnienia. W zarządzeniu należy dokładnie określić zakres i sposób udostępnienia akt oraz sporządzenia lub wydania z nich odpisów lub kserokopii. Rozpoznając wniosek strony lub jej przedstawiciela procesowego lub ustawowego, prokurator musi mieć na uwadze dobro postępowania przygotowawczego. W przypadku wniosku innej osoby, powinien ponadto uwzględnić uzasadniony interes społeczny, a także ważny interes prywatny oraz prawa osób trzecich. Prokurator podejmuje decyzje w przedmiocie udostępnienia akt oraz umożliwienia sporządzenia z nich odpisów i kserokopii i odpłatnego wydania uwierzytelnionych odpisów lub kserokpii także wówczas, gdy powierzył prowadzenie śledztwa w całości lub w części Policji, albo innemu uprawnionemu organowi, a także wtedy, gdy przekazuje akta sądowi wykonującemu czynności w toku postępowania przygotowawczego, co powinien zastrzec przy ich przekazaniu. Udostępnienie akt lub ich odpisów i kserokopii na potrzeby sądów i innych organów niezwiązane z prowadzonym postępowaniem przygotowawczym, może nastąpić wyłącznie na ich wniosek.
4. Przestępność rozpowszechniania wiadomości z postępowania przygotowawczego
4.1. Przepis art. 241 KK penalizuje nielegalne rozpowszechnianie wiadomości z postępowania przygotowawczego. Rozpowszechnianie publiczne (np. w środkach masowego przekazu) bez zgody (wyrażonej przez prokuratora, a po wpłynięciu aktu oskarżenia do sądu – przez sąd) wiadomości z postępowania przygotowawczego jest przestępstwem. Do ustawowych znamion przestępstwa należy nielegalne i publiczne rozpowszechnianie informacji, których źródłem jest wyłącznie postępowanie przygotowawcze, przed ich procesowym ujawnieniem w postępowaniu sądowym. Tajemnica postępowania przygotowawczego w tym kontekście nie ma charakteru absolutnego. W świetle konstytucyjnego prawa do informacji (art. 54 ust. 1 Konstytucji) można ujawnić wiadomości o tym, że organy procesowe zajmują się daną sprawą. Nie można jednak rozpowszechniać publicznie, bez zgody prokuratora czy sądu, jakie są dotychczasowe rezultaty dowodowe co do podmiotów i co do przedmiotu procesu, co może „utrudnić lub uniemożliwić postępowanie karne lub wykrycie sprawcy przestępstwa”. Udostępnienie akt sprawy stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym, a także przez prezesa sądu – na podstawie art. 156 § 1 KPK – innej osobie, bynajmniej nie uprawnia tych osób do publicznego rozpowszechniania zawartych w nich wiadomości z postępowania przygotowawczego do czasu ujawnienia w postępowaniu sądowym. Decyzja prezesa sądu o udostępnieniu akt innej osobie nie jest równoznaczna z zezwoleniem przewidzianym w art. 241 § 1 KK. Odmowa udzielenia przez prokuratora zezwolenia na ujawnienie wiadomości z postępowania przygotowawczego może być uzasadniona wyłącznie „dobrem śledztwa” (np. obawą przed matactwem czy utratą dowodu). Karalność naruszenia tajemnicy śledztwa wymaga zwrócenia uwagi na to, że na gruncie KK ratio legis tajemnicy śledztwa, realizowanej w szerszym zakresie przez przepis art. 266 § 2 niż przez art. 241 § 1 KK, wynika z faktu, że wiadomości ze śledztwa nie można ujawnić. W zakresie tajemnicy służbowej nie przeprowadza się postępowania sprawdzającego wobec posłów. Obowiązuje ograniczenie podmiotowe, tzn. informacje niejawne mogą być udostępniane, wyłącznie osobom dającym rękojmię zachowania tajemnicy. Ograniczenie przedmiotowe oznacza natomiat, że informacje te mogą być ujawnione tylko w zakresie niezbędnym do wykonywania pracy, pełnienia służby lub innej zleconej pracy. 4.2. Przedmiotem ochrony przepisu art. 241 KK jest przestępcze rozpowszechnianie, ogólnie ujmując, wiadomości z postępowania. Przepis art. 241 § 1 KK stanowi, że kto bez zezwolenia rozpowszechnia publicznie wiadomości z postępowania przygotowawczego, zanim zostały ujawnione w postępowaniu sądowym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat dwóch, a tej samej karze podlega, kto rozpowszechnia publicznie wiadomości z rozprawy sądowej prowadzonej z wyłączeniem jawności. Przepis 241 § 1 KK mówi o postępowaniu sądowym, a więc ma na względzie postępowanie zasadnicze przed sądem I instancji, a nie wcześniejsze czynności sądowe w postępowaniu przygotowawczym (niejawne). Chodzi o zasadniczy nurt procesu karnego dotyczący badania kwestii odpowiedzialności karnej sprawcy. Pewne informacje ze śledztwa mogą być ujawnione w toku czynności sądowych w postępowaniu przygotowawczym. Nie ma to wpływu na odpowiedzialność karną za występek określony w art. 241 § 1 KK. Występku (z art. 241 § 1 KK) tego bowiem (...) może dopuścić się każdy, kto takie wiadomości posiada, a swoją wiedzę czerpał z ustaleń poczynionych w toku postępowania. W przypadku, gdy osobą naruszającą dyspozycję tego przepisu będzie funkcjonariusz publiczny biorący udział w wykonywaniu czynności procesowych (prokurator, sędzia, policjant), jego czyn wypełni dodatkowo znamiona przestępstwa polegającego na bezprawnym ujawnieniu również innej tajemnicy prawnie chronionej. Nie wyczerpuje ustawowego znamienia publicznego rozpowszechnienia upublicznienie tylko jednej wiadomości. Informacja musi wynikać z materiałów postępowania przygotowawczego lub niejawnej rozprawy sądowej i ma być uzyskana w ramach czynności procesowych. Wiadomości te muszą mieć rzeczywisty związek z przedmiotem postępowania. Zwrócić szczególnie trzeba uwagę na to, że informacje prezentowane na rozprawie z wyłączeniem jawności objęte są szczególnym rodzajem tajemnicy, jaką jest tajemnica rozprawy niejawnej. Przepis art. 362 KPK stanowi o „obowiązku zachowania tajemnicy okoliczności ujawnionych na rozprawie toczącej się z wyłączeniem jawności”. Nikt nie jest uprawniony do jej uchylenia czy zezwolenia na jej ujawnienie. Zaakcentować trzeba, że nie ma prawnych możliwości udzielenia zezwolenia na publiczne rozpowszechnianie wiadomości z postępowania przygotowawczego, zanim zostały ujawnione w postępowaniu sądowym. Przepisy ustawy nie nadały żadnemu organowi kompetencji do wydania zezwolenia, o którym mowa w art. 241 § 1 KK. Każdy, kto publicznie rozpowszechnia wiadomości z postępowania przygotowawczego, zanim zostały ujawnione w postępowaniu sądowym, popełnia przestępstwo określone w art. 241 § 1 KK, niezależnie od tego, czy miał zgodę prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie.
5. Tajemnica śledztwa utajnionego w zakresie materiałów chronionych klauzulą niejawności
5.1. Tajemnica śledztwa utajnionego Tajemnica postępowania karnego oraz tajemnica postępowania przygotowawczego w sposób ogólny znajdują rozwiązanie normatywne w płaszczyźnie przepisów Kodeksu postępowania karnego. Proces karny w stadium rozpoznawania sprawy na etapie rozprawy sądowej jest, co do zasady, jawny, bo za tym stoją również standardy europejskie i gwarancje konstytucyjne. Szczególna sytuacja odnosi się do tajemnicy śledztwa utajnionego w zakresie materiałów chronionych klauzulą niejawności. Z prawnego punktu widzenia trzeba wstępnie zaznaczyć, że to nie tylko przepisy KPK, ale również przepisy ustaw szczególnych wyznaczają rygory i granice tajemnicy śledztwa utajnionego. Tajemnicę utajnionego śledztwa należy rozpatrywać w dwóch płaszczyznach: po pierwsze, co do udziału stron i innych uczestników procesu w czynnościach postępowania przygotowawczego; po drugie, co do dopuszczalności zapoznawania się z aktami sprawy. Utajnienie śledztwa w zakresie materiałów chronionych klauzulą niejawności odnosi się do spraw szczególnych ze względu na występowanie świadka anonimowego oraz świadka koronnego, a także w odniesieniu do czynności operacyjno-rozpoznawczych. 5.2. Utajnienie świadka anonimowego 1. Rygory respektowania tajności śledztwa odnoszą się wprost do spraw, w których występuje świadek anonimowy. W tej materii przepis art. 184 § 1 KPK stanowi, że jeżeli zachodzi uzasadniona obawa niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia, wolności albo mienia w znacznych rozmiarach świadka lub osoby dla niego najbliższej, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, może wydać postanowienie o zachowaniu w tajemnicy okoliczności umożliwiających ujawnienie tożsamości świadka, w tym danych osobowych, jeżeli nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Postępowanie w tym zakresie toczy się bez udziału stron i objęte jest tajemnicą jako informacja niejawna o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”. W postanowieniu pomija się okoliczności, o których mowa w zd. 1. Okoliczności obejmowane ochroną świadka anonimowego odnoszą się do reglamentacji wiadomości zastrzeżonych wyłącznie do sądu i prokuratora (wyjątkowo – do prowadzącego śledztwo). Procedura utajniania okoliczności sprawy karnej odnoszących się do świadka anonimowego wymaga wydania stosownego postanowienia (art. 184 § 1 KPK) oraz respektowania rygoryzmów udostępniania materiałów (art. 184 § 2 KPK), a także zasad przesłuchiwania tego świadka (art. 184 § 3 i 4 KPK). Postanowienie o zachowaniu w tajemnicy okoliczności objętych ochroną tajności jest zaskarżalne, zaś samo postępowanie w tej materii jest całkowicie objęte ochroną informacji niejawnych (art. 184 § 5 KPK). Dopuszczalne jest wszelako uchylenie postanowienia o tajności zeznań świadka anonimowego w razie stwierdzenia braku podstaw do utrzymywania przyznanego statusu świadka anonimowego (art. 184 § 8 KPK). W takiej sytuacji protokół tego przesłuchania podlega w trakcie procesu karnego ujawnieniu w całości. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 18.6.2003 r.3 określa szczegółowo sposób i warunki składania wniosku o wydanie odnośnego postanowienia co do przesłuchania świadka anonimowego oraz co do sporządzania, przechowywania i udostępniania protokołu przesłuchania tego świadka, a także wyznacza dopuszczalny sposób powoływania się na jego zeznania. 5.3. Utajnienie świadka koronnego Rygory respektowania tajności śledztwa odnoszą się również wprost do utajnienia świadka koronnego, którym jest podejrzany dopuszczony do składania zeznań na zasadach i w trybie określonym przez ustawę z 25.6.1997 r. o świadku koronnym4. Następuje to w odniesieniu do spraw o przestępstwa popełnione w zorganizowanej grupie albo związku mającym na celu popełnienie przestępstwa. Tajemnicę stanowią przebieg i treść czynności, o których mowa, do chwili uprawomocnienia się postanowienia sądu o dopuszczeniu dowodu z zeznań świadka koronnego oraz okoliczności dotyczące ochrony czy udzielanej pomocy. Przepisy ŚwKorU stosuje się odpowiednio w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych, z tym że postanowienie w przedmiocie dopuszczenia dowodu z zeznań świadka koronnego wydaje wojskowy sąd okręgowy właściwy dla miejsca prowadzenia postępowania przygotowawczego. Uprawnienia Prokuratora Krajowego przysługują Naczelnemu Prokuratorowi Wojskowemu. W każdym razie, we wskazanych sprawach w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się przepisy postępowania karnego. Można dopuścić dowód z zeznań świadka koronnego, jeżeli do chwili wniesienia aktu oskarżenia do sądu jako podejrzany w swoich wyjaśnieniach przekazał organowi prowadzącemu postępowanie informacje, które mogą przyczynić się do ujawnienia okoliczności przestępstwa, wykrycia pozostałych sprawców, ujawnienia dalszych przestępstw lub zapobieżenia im oraz jeżeli ujawnił on majątek swój oraz znany mu majątek pozostałych sprawców przestępstwa lub przestępstwa skarbowego oraz gdy podejrzany zobowiązał się do złożenia przed sądem wyczerpujących zeznań dotyczących osób uczestniczących w przestępstwie lub w przestępstwie skarbowym oraz okoliczności popełnienia przestępstwa lub przestępstwa skarbowego określonego w art. 1 ŚwKorU. Postępowanie w przedmiocie dopuszczenia dowodu z zeznań świadka koronnego wydaje sąd okręgowy właściwy dla miejsca prowadzenia postępowania przygotowawczego na wniosek prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze, złożony po uzyskaniu zgody Prokuratora Krajowego (art. 5 ŚwKorU). Sąd bada na podstawie danych zawartych we wniosku i materiałach zgromadzonych w sprawie, czy zachodzą warunki określone w ustawie. Przed wydaniem postanowienia sąd przesłuchuje podejrzanego co do okoliczności, o których mowa. Jeżeli stawił się obrońca, dopuszcza się go, na żądanie podejrzanego, do udziału w przesłuchaniu (zawiadomienie obrońcy o terminie przesłuchania jest obowiązkowe, gdy żąda tego podejrzany). Jeżeli prokurator prowadzący lub nadzorujący postępowanie przygotowawcze nie występuje do sądu z odnośnym wnioskiem, wtedy po prostu wydaje w tym przedmiocie postanowienie i zapoznaje z jego treścią podejrzanego. Jeżeli prokurator wydał postanowienie, o którym mowa albo sąd wydał postanowienie o odmowie dopuszczenia dowodu z zeznań świadka koronnego, wtedy wyjaśnienia podejrzanego, nie mogą stanowić dowodu. W takim wypadku czynności prowadzone na zasadach i w trybie określonych ustawą uznaje się za niebyłe, a zniszczeniu podlegają:
1) postanowienie o przedstawieniu zarzutów wydane w oparciu o wspomniane wyjaśnienia; 2) protokoły zawierające wyjaśnienia i oświadczenia podejrzanego, o których mowa oraz 3) wnioski prokuratora sporządzone na postawie art. 5 ust. 1 ŚwKorU (art. 6).
W razie wydania przez sąd postanowienia o dopuszczeniu dowodu z zeznań świadka koronnego, prokurator sporządza odpisy materiałów dotyczących osoby wskazanej w postanowieniu sądu i wyłącza je do odrębnego postępowania, które następnie zawiesza. Zawieszenie postępowania trwa do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przeciwko pozostałym sprawcom. Na postanowienie o zawieszeniu postępowania zażalenie nie przysługuje (art. 7 ŚwKorU). Utajnienie odnosi się również do programu ochronnego. W razie zagrożenia życia lub zdrowia świadka koronnego lub osoby dla niego najbliższej w rozumieniu przepisów KK, mogą być oni objęci ochroną osobistą, a także uzyskać pomoc w zakresie zmiany miejsca pobytu lub zatrudnienia, a w szczególnie uzasadnionych wypadkach można wydać im dokumenty umożliwiające używanie innych niż własne danych osobowych, w tym uprawniające do przekroczenia granicy państwowej, jak również mogą uzyskać inną formę pomocy, a zwłaszcza przeprowadzenie zabiegu chirurgicznego usuwającego charakterystyczne elementy wyglądu lub operacji plastycznej. Ochroną lub pomocą, o których mowa, z wyłączeniem wydania odnośnych dokumentów, można również objąć, do czasu uprawomocnienia się postanowienia podejrzanego, który spełnił warunki przewidziane lub osobę dla niego najbliższą w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego. Niedopuszczalna jest czynność dowodowa zmierzająca do ujawnienia powyższych okoliczności. 5.4. Tajność czynności operacyjno-rozpoznawczych Utajnienie śledztwa w zakresie spraw, w których występuje świadek anonimowy czy świadek koronny, nie wyczerpuje całokształtu obowiązywania klauzuli niejawności w postępowaniu karnym, w tej części, która obejmuje śledztwo. Wyłania się bowiem ogólny problem czynności operacyjno-rozpoznawczych oraz ich zabezpieczania przed ujawnieniem. Problematyka czynności operacyjno-rozpoznawczych jest obszerna i wymaga odrębnej prezentacji. Ograniczyć się obecnie trzeba do wskazania, że przepis art. 11 ustawy z 24.5.2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu5 wskazuje trzynaście służb specjalnych i organów stosujących te czynności. Z kolei katalog tych czynności oraz ich rodzajowe, funkcjonalne i wykonawcze zróżnicowanie szczegółowo zostały wyznaczone w przepisach ustaw organizacyjno-kompetencyjnych tych właśnie organów. 5.5. Specyfika tajności materiałów niejawnych Z punktu widzenia tajemnicy śledztwa utajnionego w zakresie materiałów chronionych klauzulą niejawności, należy uwzględnić ogólne założenia tej ochrony. Ustawa z 5.8.2010 r. o ochronie informacji niejawnych6 posiada istotne znaczenie dla prowadzonych postępowań karnych, w ramach których wykorzystywane są materiały uzyskane przez uprawnione służby w wyniku czynności operacyjno-rozpoznawczych. Opatrzone są one klauzulami tajności wymuszającymi odpowiedni tryb postępowania z nimi. Wskazana ustawa wprowadza zmienioną w stosunku do wcześniejszej definicję informacji niejawnych. Są to takie informacje, których nieuprawnione ujawnienie spowodowałoby lub mogłoby spowodować szkody dla Rzeczypospolitej Polskiej albo byłoby, z punktu widzenia jej interesów, niekorzystne, także w trakcie ich opracowywania oraz niezależnie od formy i sposobu ich wyrażenia. Zrezygnowano z dwustopniowej definicji informacji niejawnych oraz obszernego uprzednio wykazu informacji niejawnych stanowiących wcześniej tajemnicę państwową. Ograniczono liczbę informacji niejawnych, a przede wszystkim takich, którym nadawane będą klauzule „ściśle tajne” i „tajne”. Przepis art. 5 OchrInfU reguluje klasyfikację informacji niejawnych oraz zawiera definicję informacji niejawnych o charakterze ściśle tajnym. Klauzulę „ściśle tajne” nadaje się tylko tym informacjom niejawnym, których nieuprawnione ujawnienie spowoduje wyjątkowo poważną szkodę dla Rzeczypospolitej Polskiej. W zakresie postępowania karnego znaczenie mają zapisy co do tego, że klauzulę „ściśle tajne” nadaje się w przypadku: zagrożenia lub możliwości zagrożenia życia lub zdrowia funkcjonariuszy, żołnierzy lub pracowników, którzy wykonują czynności operacyjno-rozpoznawcze lub osób udzielających im pomocy w tym zakresie, zagrożenia lub możliwości zagrożenia życia lub zdrowia świadków koronnych lub osób dla nich najbliższych albo świadków, o których mowa w art. 184 KPK (świadek anonimowy). Klauzulę „tajne” nadaje się informacjom niejawnym, jeśli ich nieuprawnione ujawnienie spowoduje poważną szkodę dla Rzeczypospolitej Polskiej oraz nadaje się informacjom niejawnym, których nieuprawnione ujawnienie utrudni wykonywanie czynności operacyjno-rozpoznawczych prowadzonych w celu zapewnienia bezpieczeństwa państwa lub ścigania sprawców zbrodni przez służby lub instytucje do tego uprawnione albo też w istotny sposób zakłóci funkcjonowanie organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości. Materiałom niejawnym nadaje się klauzulę „poufne”, jeśli ich nieuprawnione ujawnienie spowoduje szkodę dla Rzeczypospolitej Polskiej (art. 5 ust. 3 OchrInfU) nadaje się materiałom niejawnym, których ujawnienie utrudni wykonywanie zadań służbom lub instytucjom odpowiedzialnym za ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa obywateli lub ścigania sprawców przestępstw i przestępstw skarbowych oraz organom wymiaru sprawiedliwości. Z kolei klauzulę „zastrzeżone” nadaje się informacjom niejawnym, jeśli nie nadano im wyższej klauzuli tajności, a ich nieuprawnione ujawnienie może mieć szkodliwy wpływ na wykonywanie przez organy władzy publicznej lub inne jednostki organizacyjne zadań w zakresie obrony narodowej, polityki zagranicznej, bezpieczeństwa publicznego, przestrzegania praw i wolności obywateli, wymiaru sprawiedliwości albo interesów ekonomicznych Rzeczypospolitej Polskiej. OchrInfU wskazuje podmioty uprawnione do nadania odpowiedniej klauzuli tajności oraz do jej zniesienia lub zmiany. Klauzulę tajności nadaje osoba, która jest uprawniona do podpisania dokumentu lub oznaczenia innego niż dokument materiału. W przypadku materiałów o klauzuli „ściśle tajne” pisemną zgodę na jej zniesienie lub zmianę wyraża kierownik jednostki organizacyjnej, w której klauzula została nadana. Oczywiste jest, że czynności operacyjno-rozpoznawcze prowadzone są w sposób niejawny i zebrane w ich toku materiały muszą być przekazywane w odpowiednim trybie w celu wszczęcia postępowania karnego, bądź do wykorzystania w ramach już toczącego się. Utrzymywanie klauzul niejawności na materiałach uzyskanych w ramach czynności operacyjno-rozpoznawczych bez ograniczeń czasowych i wyznaczników poznawczych, nie znajduje uzasadnienia. Informacje uzyskane w wyniku działań operacyjnych mogą albo powinny zostać wykorzystane w procesie, a więc muszą zostać najpierw odtajnione, a następnie zaprezentowane jawnie podczas rozprawy, tak jak inne dowody są przeprowadzane na rozprawie w normalnym toku postępowania dowodowego. 5.6. Praktyczne rygory ochrony informacji niejawnych Wyłania się jeszcze problem reguł praktycznego zachowania w zakresie ochrony informacji niejawnych. W tej materii odwołać się należy do uregulowań zawartych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 20.2.2012 r. w sprawie sposobu postępowania z protokołami przesłuchań i innymi dokumentami lub przedmiotami, na które rozciąga się obowiązek zachowania w tajemnicy informacji niejawnych albo zachowania tajemnicy związanej z wykonywaniem zawodu lub funkcji7. W odniesieniu do zagadnienia sporządzania protokołów przesłuchania obowiązuje reguła, że z przesłuchań oskarżonych, świadków, biegłych i kuratorów, obejmujących okoliczności, na które rozciąga się obowiązek zachowania w tajemnicy informacji niejawnych albo zachowania tajemnicy związanej z wykonywaniem zawodu lub funkcji, sporządza się odrębny protokół. Odrębny protokół sporządza się również w przypadku zatrzymania w postępowaniu karnym dokumentów lub przedmiotów, na które rozciąga się obowiązek zachowania w tajemnicy informacji niejawnych albo zachowania tajemnicy związanej z wykonywaniem zawodu lub funkcji. Odrębne protokoły, o których mowa, na które rozciąga się obowiązek zachowania w tajemnicy informacji niejawnych, wyłącza się z akt sprawy, natomiast o sporządzeniu odrębnego protokołu czyni się wzmiankę w odpowiednim miejscu akt wskazując w niej numer, pod którym został zarejestrowany w urządzeniu ewidencyjnym prowadzonym zgodnie z przepisami o ochronie informacji niejawnych. Adnotację o protokołach, dokumentach i przedmiotach, na które rozciąga się obowiązek zachowania w tajemnicy informacji niejawnych lub tajemnicy związanej z wykonywaniem zawodu lub funkcji, umieszcza się na okładce akt. Nadawanie klauzuli niejawności następuje według zasady, że protokołom przesłuchań, dokumentom lub przedmiotom, na które rozciąga się obowiązek zachowania w tajemnicy informacji niejawnych, nadaje się odpowiednio do ich treści klauzule: „ściśle tajne”, „tajne”, „poufne” lub „zastrzeżone”. Protokoły podlegają rejestracji w urządzeniu ewidencyjnym. Prezes sądu, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, nadaje klauzulę „ściśle tajne”, „tajne”, „poufne” lub „zastrzeżone” całym aktom albo poszczególnym ich tomom, jeżeli obejmują one okoliczności, na które rozciąga się obowiązek zachowania w tajemnicy informacji niejawnych. Sposób przechowywania sporządzanych protokołów został uregulowany w ProtPrzesłR w ten sposób, że protokoły przesłuchań oraz dokumenty lub przedmioty, na które rozciąga się obowiązek zachowania tajemnicy związanej z wykonywaniem zawodu lub funkcji, przechowuje się w aktach sprawy lub w miejscu przechowywania dowodów rzeczowych w sposób, który uniemożliwia zapoznanie się z nimi przez osoby nieuprawnione. Każdorazowe udostępnienie protokołów, dokumentów i przedmiotów, o których mowa, podlega odnotowaniu w karcie zapoznania się z dokumentem znajdującej się w aktach sprawy. Akta, protokoły przesłuchań, dokumenty lub przedmioty oznaczone klauzulą „poufne” przechowywane poza kancelarią tajną, umieszcza się i przechowuje w strefie ochronnej w rozumieniu przepisów o ochronie informacji niejawnych, przy zastosowaniu wyposażenia i urządzeń służących ochronie informacji niejawnych, którym przyznano certyfikaty. Akta, protokoły przesłuchań, dokumenty lub przedmioty oznaczone klauzulą „zastrzeżone”, przechowywane poza kancelarią tajną, umieszcza się i przechowuje w innych pomieszczeniach sądu lub prokuratury, w meblach biurowych zamykanych na zamek mechaniczny kluczowy. Zasady udostępniania materiałów objętych klauzulą „niejawności” są następujące. Dokumenty, akta lub przedmioty oznaczone klauzulą „tajności” (z wyjątkiem tych, o których mowa w art. 184 § 1 i art. 156 § 5a KPK) są udostępniane stronom, obrońcom i pełnomocnikom oraz przedstawicielom ustawowym na zarządzenie prezesa sądu, a przed uprawomocnieniem się orzeczenia – na zarządzenie przewodniczącego składu orzekającego, a w postępowaniu przygotowawczym – na zarządzenie prokuratora. W zarządzeniu, o którym mowa, należy wskazać osobę uprawnioną do przejrzenia dokumentów, akt lub przedmiotów oznaczonych klauzulą „tajności”, określić zakres, sposób, a także miejsce ich udostępnienia zgodnie z przepisami o ochronie informacji niejawnych. Jeżeli osoba uprawniona o to wnosi, należy polecić założenie trwale oprawionego zbioru dokumentów do sporządzenia notatek i określić jego klauzulę „tajności” odpowiadającą najwyższej klauzuli „tajności” udostępnianych dokumentów, akt lub przedmiotów. Ustalona została reguła dyrektywna, że trwale oprawiony zbiór dokumentów do sporządzania notatek z dokumentów i akt oraz do przejrzenia przedmiotów oznaczonych klauzulą „tajności’, tworzy się odrębnie dla każdej osoby uprawnionej, a także przechowuje się i udostępnia kancelarii tajnej albo w innych pomieszczeniach sądu lub prokuratury, zgodnie z przepisami o ochronie informacji niejawnych. Zbiór dokumentów stanowi załącznik do akt sprawy i podlega rejestracji w urządzeniu ewidencyjnym. Udostępnia się go wyłącznie osobie uprawnionej, dla której został utworzony. Kopie, odpisy, wyciągi i zbiory dokumentów mogą być udostępnione przez sąd wskazanym osobom uprawnionym na zasadach określonych w art. 156 § 4 KPK poza kancelarią tajną lub innymi pomieszczeniami sądu podczas rozprawy lub posiedzenia, wyłącznie na sali, gdzie odbywa się rozprawa lub posiedzenie. Jeżeli chodzi o innych uczestników postępowania, to udostępnienie dokumentów, akt lub przedmiotów oznaczonych klauzulą tajności biegłemu, tłumaczowi lub specjaliście następuje na zarządzenie prezesa sądu, a w postępowaniu przygotowawczym – na zarządzenie prokuratora, tylko w zakresie niezbędnym do wykonywania czynności procesowej. Procedura, czyli porządek formalny udostępniania tych materiałów, jest następująca. Udostępnienie akt, dokumentów lub przedmiotów oznaczonych klauzulą „tajności” następuje w obecności wyznaczonego pracownika kancelarii tajnej lub sekretariatu w zależności od klauzuli tajności. Podczas udostępniania akt, dokumentów lub przedmiotów oznaczonych klauzulą tajności osobie pozbawionej wolności obecna jest także, w warunkach uniemożliwiających jej zapoznanie się z tymi materiałami, osoba doprowadzająca osobę pozbawioną wolności. W celu udostępnienia akt, dokumentów lub przedmiotów osobie pozbawionej wolności zarządza się sprowadzenie jej do siedziby sądu lub prokuratury. Przed udostępnieniem dokumentów, akt lub przedmiotów oznaczonych klauzulą „tajności” poucza się osobę uprawnioną o obowiązku zachowania w tajemnicy informacji niejawnych albo tajemnicy związanej z wykonywaniem zawodu lub funkcji oraz o zasadach sporządzania kopii, odpisów, wyciągów i notatek, a także przyjmuje się od niej pisemne oświadczenie o udzieleniu jej pouczenia oraz o zobowiązaniu do zachowania w tajemnicy uzyskanych wiadomości. Każdy przypadek udostępnienia dokumentów, akt lub przedmiotów oznaczonych klauzulą „tajne”, „ściśle tajne”, „poufne” i „zastrzeżone” odnotowuje się w karcie zapoznania się z dokumentem, z zaznaczeniem daty, nazwiska i imienia osoby, której dokument, akta lub przedmiot udostępniono, a osoba ta potwierdza fakt udostępnienia własnoręcznym podpisem. W odniesieniu z kolei do kwestii sposobu wykorzystywania tych materiałów obowiązuje zasada, że przy powoływaniu się w jawnych orzeczeniach i pismach procesowych na protokoły przesłuchań, dokumenty lub przedmioty, na które rozciąga się obowiązek zachowania w tajemnicy informacji niejawnych, w miejsce danych dotyczących tych dowodów wpisuje się numer, pod którym dany dowód został zarejestrowany w urządzeniu ewidencyjnym. Przy powoływaniu się w jawnych orzeczeniach i pismach procesowych na protokoły przesłuchań, dokumenty lub przedmioty, na które rozciąga się obowiązek zachowania tajemnicy związanej z wykonywaniem zawodu lub funkcji, w miejsce danych dotyczących tych dowodów wpisuje się numer karty w aktach sprawy lub numer urządzenia ewidencyjnego, pod którym zarejestrowano dowód rzeczowy.
Streszczenie:
Confidentiality of preparatory proceedings The content area of the title problem includes several detailed issues which as a whole reflect the essence of confidentiality. The following issues make up the content abstraction: the essence of confidentiality of preparatory proceedings, participation of the parties in process actions, giving the parties access to case files, criminality of dissemination of information from preparatory proceedings, confidentiality of classified investigation, confidentiality of an anonymous witness, confidentiality of a protected witness, confidentiality of investigative operations, specificity of the classified nature of confidential information, practical requirements for protection of confidential information. Kierownik Katedry Postępowania Karnego Wydziału Prawa i Administracji UKSW.

2 Dz.U. Nr 49, poz. 296.

3 Dz.U. Nr 108, poz. 1024.

4 T. jedn.: Dz.U. z 2007 r. Nr 36 poz. 232 ze zm.; dalej jako: ŚwKorU.

5 T. jedn.: Dz.U. z 2010 r. Nr 29, poz. 154.

6 Dz.U. Nr 182 poz. 1228; dalej jako: OchrInfU.

7 Dz.U. Nr 40 poz. 219; dalej jako: ProtPrzesłR.