Tajemnica dotycząca naboru Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, Głównego Geodety Kraju oraz dyrektora sądu

Monitor Prawniczy | 2/2015
Moduł: prawo pracy, prawo karne, postępowanie cywilne
Anna Reda-Ciszewska

Wstęp

W ramach projektu „Model regulacji jawności i jej ograniczeń w demokratycznym państwie prawnym”, realizowanego na rzecz Narodowego Centrum Badań i Rozwoju1 , dokonano m.in. kompleksowego przeglądu przepisów prawnych odnoszących się do zasady jawności i jej ograniczeń2 . Jest to materiał wyjściowy dla dalszych prac mających na celu uproszczenie regulacji i zapewnienie spójności przepisów oraz właściwej kontroli przestrzegania tajemnic3 . Równocześnie publikacja zgromadzonych w pierwszej fazie badań informacji może już obecnie ułatwić stosowanie i przestrzeganie prawa, m.in. zmniejszając niepewność w zakresie korzystania z informatycznych nośników danych i komunikacji elektronicznej. Może też wspomóc weryfikację formułowanych w badaniach uwag de lege lata i postulatów de lege ferenda. Dlatego w kolejnych numerach „Monitora Prawniczego” prezentować będziemy kilkadziesiąt tajemnic prawnie chronionych, rozpoczynając od tajemnic poszczególnych zawodów prawniczych.


 

Kierownik Projektu

dr hab. Grażyna Szpor, prof. UKSW

--------------------------

1 Projekt nr O ROB 0075 002 realizuje konsorcjum Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Uniwersytet Wrocławski, Naukowe Centrum Prawno-Informatyczne i Wydawnictwo C.H.Beck. Strona internetowa Projektu: www.mrj.uksw.edu.pl

2 Zadanie 1.03. „Analiza polskiej regulacji ograniczeń jawności oraz powiązanych z nimi aktów prawa europejskiego i międzynarodowego”.

3 Prace te koordynowane są m.in. przez profesorów: Z. Cieślaka, J. Gołaczyńskiego, M. Jaśkowską, Z. Kmieciaka, J. Majewskiego, C. Martysza i C. Mika. Ponadto, koordynatorami zadań są: red. P. Grabarczyk, dr inż. A. Gryszczyńska, dr inż. M. Kiedrowicz, dr Sylwia Kotecka i dr A. Piskorz-Ryń.


Metodologia

Ustalenie zakresu poszczególnych tajemnic jest istotne nie tylko dla urzeczywistnienia wolności informacyjnej, ale również przy gwarantowaniu prawa dostępu do informacji publicznej, dlatego też celem zadania 1.03 było wykonanie kompleksowego przeglądu przepisów prawnych odnoszących się do ograniczeń jawności. Badaniem objęto akty prawne konstytuujące tajemnice oraz regulację prawną ograniczeń jawności, które nie mieszczą się w pojęciu tajemnic ustawowo chronionych. Dla usystematyzowania i zestandaryzowania danych na temat poszczególnych ograniczeń jawności opracowany został kwestionariusz badawczy, zgodnie z którym dla każdej z tajemnic opracowanie obejmuje określenie istotnych dla realizacji celu projektu cech, w tym m.in. podstawy prawnej, sposobu wprowadzania niedostępności informacji, wartości chronionych tajemnicą, zakresu przedmiotowego tajemnicy, okresu ochronnego, podmiotu chronionego w wyniku działania tajemnicy i jego uprawnień, podmiotu zobowiązanego do zachowania tajemnicy, podmiotów uprawnionych do uzyskania dostępu do informacji chronionych, zakresu związania tajemnicą, kryteriów dostępu do informacji objętych tajemnicą, podmiotów sprawujących kontrolę nad zachowaniem tajemnicy, techniki przetwarzania oraz udostępniania informacji objętych tajemnicą czy sankcji za nieuprawnione ujawnienie informacji podlegających ochronie. Badanie obejmuje również określenie relacji zachodzących pomiędzy poszczególnymi tajemnicami oraz zbadanie problemów związanych z nakładaniem się reżimów ochronnych.

Wyniki analiz posłużą jako materiał wyjściowy w szczególności do opracowania klasyfikacji publicznoprawnych ograniczeń jawności i problemów stosowania prawa, a także do opracowania modelu regulacji jawności i jej ograniczeń w Polsce i zasad, które powinny być stosowane przy tworzeniu aktów prawnych, w tym do opracowania słownika (leksykonu) tajemnic, ułatwiającego stosowanie prawa.


 

dr inż. Agnieszka Gryszczyńska

Koordynator zadania 1.03

 

 

Przedmiotem artykułu jest analiza tajemnic dotyczących naboru Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, Głównego Geodety Kraju oraz dyrektora sądu. O ile w przypadku dwóch pierwszych podmiotów mamy do czynienia ze statusem centralnego organu administracji rządowej, o tyle w przypadku dyrektora sądu powstaje stosunek pracy z powołania. W opracowaniu zostały przeanalizowane zasady naboru Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, Głównego Geodety Kraju, dyrektora sądu, a następnie problematyka tajemnicy naboru na te stanowiska. W tekście omówiono zakres podmiotowy i przedmiotowy tajemnic dotyczących naboru Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, Głównego Geodety Kraju oraz dyrektora sądu.

Wprowadzenie

Pojęcie naboru nie jest prawnie zdefiniowane. W słowniku języka polskiego nabór został zdefiniowany jako przyjmowanie nowych członków, pracowników, studentów itp. do jakiejś organizacji, instytucji lub uczelni1. W wyniku procedury naboru następuje obsadzenie stanowiska. Definicja proponowana w piśmiennictwie z zakresu zarządzania zasobami ludzkimi wskazuje, że pojęcie nabór (dobór) pracowników obejmuje dwa etapy – rekrutację i selekcję osób, które zgłosiły się do konkursu. Celem rekrutacji i selekcji jest obsadzenie wakujących stanowisk możliwie najlepszymi kandydatami, pochodzącymi z samej organizacji lub spoza niej2. Procedura naboru jest zwłaszcza istotna w służbie publicznej (z uwagi na to, że mamy do obsadzenia stanowiska urzędnicze), ponieważ nawet najlepiej zorganizowana administracja nie będzie zdolna do działania, jeżeli stanowiska obsadzone nie zostaną odpowiednio umotywowanymi fachowcami3.

Nabór na stanowiska w sferze publicznej, choć nie został zdefiniowany, to został szczegółowo uregulowany w przepisach prawa. Nabór na dane stanowisko powinien odbywać się według zasad: otwartości, konkurencyjności, równego dostępu do służby publicznej oraz jawności. Naborem na konkretne stanowisko zajmują się wskazane w ustawie podmioty, których rola polega na przeprowadzeniu tego naboru w sposób prawidłowy i przejrzysty. Ustawodawca zobowiązał jednak osoby przeprowadzające procedurę naboru do zachowania w tajemnicy informacji dotyczących osób (kandydatów) biorących udział w naborze na konkretne stanowisko. Obowiązek zachowania w tajemnicy informacji o kandydatach został ustanowiony ze względu na to, że są to informacje prawnie chronione z uwagi na ochronę prywatności tych osób. Kandydaci na dane stanowisko godzą się na ujawnienie danych ich dotyczących, ale jedynie na potrzeby procedury naboru. Zakres informacji podlegający udostępnieniu jest ograniczony i uznany za informację publiczną. Z punktu widzenia tego tematu wyłania się problem relacji pomiędzy prawem dostępu do informacji publicznej a prawem do ochrony danych osobowych i prywatności kandydata na dane stanowisko w sferze publicznej. W tekście zostaną zaprezentowane najpierw zasady naboru na stanowisko Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, Głównego Geodety Kraju, dyrektora sądu, a następnie problematyka tajemnicy naboru na te stanowiska4.

Nabór na stanowisko Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych
Na podstawie art. 152 ust. 1 i 2 ustawy z 29.1.2004 r. – Prawo zamówień publicznych5, centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach zamówień publicznych jest Prezes Urzędu Zamówień Publicznych. W teorii prawa publicznego organ to wyodrębniony zespół środków materialnych i osób, któremu obowiązujące prawo przyznaje określony zakres zadań realizowanych w sposób prawem oznaczony6. Nadzór nad Prezesem Urzędu sprawuje Prezes Rady Ministrów. Na mocy art. 153 ust. 1 PrZamPubl, Prezes Urzędu jest powoływany przez Prezesa Rady Ministrów spośród osób wyłonionych w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru. Prezes Rady Ministrów także odwołuje Prezesa Urzędu. Przepisy ustawy precyzują warunki, które musi spełniać kandydat na stanowisko Prezesa Urzędu. Osoba, która może zajmować stanowisko Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, powinna spełniać następujące warunki: posiadać tytuł zawodowy magistra lub równorzędny; posiadać obywatelstwo polskie; korzystać z pełni praw publicznych; nie być skazanym prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe; posiadać kompetencje kierownicze; posiadać co najmniej 6-letni staż pracy, w tym co najmniej 3-letni staż pracy na stanowisku kierowniczym; posiadać wykształcenie i wiedzę z zakresu spraw należących do właściwości Prezesa Urzędu (art. 152 ust. 2 PrZamPubl). Przyjmuje się, że wymagania w stosunku do osób kandydujących do funkcji Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych nie są wygórowane7. Wymogi, które musi spełniać kandydat na Prezesa, zostały wyliczone enumeratywnie8. Ustawa wprowadza zasady naboru na stanowisko Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych wskazując w pierwszej kolejności, że informację o naborze na stanowisko Prezesa Urzędu ogłasza się przez umieszczenie ogłoszenia w miejscu powszechnie dostępnym w siedzibie Urzędu oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu i Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. W ustawie określa się także obligatoryjną treść ogłoszenia w postaci: nazwy i adresu Urzędu; określenia stanowiska, na które odbywa się nabór; wymagań związanych ze stanowiskiem wynikających z przepisów prawa; zakres zadań wykonywanych na stanowisku; wskazanie wymaganych dokumentów; terminu i miejsca składania dokumentów, który nie może być krótszy niż 10 dni od dnia opublikowania ogłoszenia w Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów; informacji o metodach i technikach naboru (art. 153 ust. 3 PrZamPubl). Nabór na stanowisko Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych przeprowadza zespół, powołany przez Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów, liczący co najmniej 3 osoby, których wiedza i doświadczenie dają rękojmię wyłonienia najlepszych kandydatów. W toku naboru zespół wyłania nie więcej niż 3 kandydatów, których przedstawia Szefowi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Zespół ocenia doświadczenie zawodowe kandydata, wiedzę niezbędną do wykonywania zadań na stanowisku, na które jest przeprowadzany nabór oraz kompetencje kierownicze. Ocena wiedzy i kompetencji kierowniczych może zostać dokonana także na zlecenie zespołu przez osobę niebędącą członkiem zespołu, która posiada odpowiednie kwalifikacje do dokonania tej oceny (art. 153 ust. 5, 6, 8 PrZamPubl). Obowiązkiem zespołu jest sporządzenie protokołu po przeprowadzeniu naboru, który powinien zawierać: nazwę i adres urzędu; określenie stanowiska, na które był prowadzony nabór oraz liczbę kandydatów; imiona, nazwiska i adresy nie więcej niż 3 najlepszych kandydatów uszeregowanych według poziomu spełniania przez nich wymagań określonych w ogłoszeniu o naborze; informację o zastosowanych metodach i technikach naboru; uzasadnienie dokonanego wyboru albo powody niewyłonienia kandydata; skład zespołu. Wynik naboru ogłasza się niezwłocznie przez umieszczenie informacji w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu i Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Informacja o wyniku naboru zawiera: nazwę i adres urzędu; określenie stanowiska, na które był prowadzony nabór; imiona, nazwiska wybranych kandydatów oraz ich miejsca zamieszkania w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego albo informację o niewyłonieniu kandydata. Umieszczenie w Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów ogłoszenia o naborze oraz o wyniku tego naboru jest bezpłatne.
Nabór na stanowisko Głównego Geodety Kraju
Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z 17.5.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne9, centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach geodezji i kartografii jest Główny Geodeta Kraju. Nadzór nad Głównym Geodetą Kraju sprawuje minister właściwy do spraw administracji publicznej. Główny Geodeta Kraju wykonuje swoje zadania przy pomocy Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii. Organizację Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii określa statut nadany przez Prezesa Rady Ministrów, w drodze rozporządzenia. Organizację wewnętrzną i szczegółowy zakres zadań Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii określa Główny Geodeta Kraju w regulaminie organizacyjnym. Głównego Geodetę Kraju powołuje, spośród osób wyłonionych w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru, Prezes Rady Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw administracji publicznej. Prezes Rady Ministrów może odwołać w każdym czasie Głównego Geodetę Kraju (art. 6b ust. 1 PrGeodKart)10. Ustawa przewiduje wymagania stawiane osobie, która może zajmować stanowisko Głównego Geodety Kraju wskazując, że powinna ona posiadać tytuł zawodowy magistra lub równorzędny; posiadać obywatelstwo polskie; korzystać z pełni praw publicznych; nie być skazanym prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe; posiadać kompetencje kierownicze; posiadać co najmniej 6-letni staż pracy, w tym co najmniej 3-letni staż pracy na stanowisku kierowniczym; posiadać wykształcenie i wiedzę z zakresu spraw należących do właściwości Głównego Geodety Kraju (art. 6b ust. 3 PrGeodKart). Informację o naborze na stanowisko ogłasza się przez umieszczenie ogłoszenia w miejscu powszechnie dostępnym w siedzibie urzędu oraz w Biuletynie Informacji Publicznej urzędu i Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Ogłoszenie powinno zawierać: nazwę i adres urzędu; określenie stanowiska; wymagania związane ze stanowiskiem wynikające z przepisów prawa; zakres zadań wykonywanych na stanowisku; wskazanie wymaganych dokumentów; termin i miejsce składania dokumentów; informację o metodach i technikach naboru. Termin składania dokumentów nie może być krótszy niż 10 dni od dnia opublikowania ogłoszenia w Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Nabór na stanowisko Głównego Geodety Kraju przeprowadza zespół, powołany przez ministra właściwego do spraw administracji publicznej, liczący co najmniej 3 osoby, których wiedza i doświadczenie dają rękojmię wyłonienia najlepszych kandydatów. W toku naboru ocenia się doświadczenie zawodowe kandydata, wiedzę niezbędną do wykonywania zadań na stanowisku, na które jest przeprowadzany nabór oraz kompetencje kierownicze. Oceny wiedzy i kompetencji kierowniczych kandydata na Głównego Geodetę Kraju może dokonać osoba spoza zespołu na zlecenie zespołu. W toku naboru zespół wyłania nie więcej niż 3 kandydatów, których przedstawia ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej. Z przeprowadzonego naboru zespół sporządza protokół zawierający: nazwę i adres urzędu; określenie stanowiska, na które był prowadzony nabór oraz liczbę kandydatów; imiona, nazwiska i adresy nie więcej niż 3 najlepszych kandydatów uszeregowanych według poziomu spełniania przez nich wymagań określonych w ogłoszeniu o naborze; informację o zastosowanych metodach i technikach naboru; uzasadnienie dokonanego wyboru albo powody niewyłonienia kandydata; skład zespołu. Wynik naboru ogłasza się niezwłocznie przez umieszczenie informacji w Biuletynie Informacji Publicznej urzędu i Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Informacja o wyniku naboru zawiera: nazwę i adres urzędu; określenie stanowiska, na które był prowadzony nabór; imiona, nazwiska wybranych kandydatów oraz ich miejsca zamieszkania w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego albo informację o niewyłonieniu kandydata. Umieszczenie w Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów ogłoszenia o naborze oraz o wyniku tego naboru jest bezpłatne.
Tajemnica dotycząca naboru na stanowiska Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych oraz Głównego Geodety Kraju
Rozwiązania w zakresie naboru na omawiane stanowiska są do siebie zbliżone. Obydwa podmioty posiadają status centralnego organu administracji. Z przepisów nie wynika, aby omawiane podmioty posiadały status pracownika w rozumieniu Kodeksu pracy. Mamy więc do czynienia w obydwu przypadkach z tzw. zatrudnieniem ustrojowym, a nie pracowniczym. Zarówno w przypadku Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, jak i Głównego Geodety Kraju, obsadzenie stanowiska następuje w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru. Otwartość i konkurencyjność naboru polega na wyszukaniu przynajmniej kilku kandydatów na jedno obsadzane stanowisko pracy11. Przez otwartość należy rozumieć powszechność, jawność (obowiązek upowszechniania informacji o wolnych stanowiskach) oraz równość w ubieganiu się o zatrudnienie12. Gwarancję konkurencyjności i otwartości naboru stanowi brak wprowadzenia przez ustawodawcę jakiegokolwiek limitu osób, które mogą zgłosić swój udział w naborze13. Otwarty i konkurencyjny nabór służy całkowitemu bądź chociaż częściowemu wyeliminowaniu przypadków obsadzania stanowisk w administracji publicznej z przyczyn pozamerytorycznych14. Podstawą prawną zachowania tajemnicy w przypadku naboru Prezesa Urzędu Zamówień publicznych jest art. 153 ust. 7 PrZamPubl, w myśl którego członek zespołu oraz osoba, która nie jest członkiem zespołu, a ocena została jej zlecona, mają obowiązek zachowania w tajemnicy informacji dotyczących osób ubiegających się o stanowisko Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, uzyskanych w trakcie naboru. Podobne rozwiązanie przewiduje art. 6b ust. 8 PrGeodKart, który stanowi, że członek zespołu oraz osoba, której ocena została zlecona, mają obowiązek zachowania w tajemnicy informacji dotyczących osób ubiegających się o stanowisko Głównego Geodety Kraju, uzyskanych w trakcie naboru. Przepisy nie przewidują, jak długo osoby zobowiązane do zachowania tajemnicy mają ten obowiązek realizować. Warto zauważyć, że ustawy, choć ustanawiają obowiązek zachowania tajemnicy, to nie odwołują się do żadnych przepisów, ani tajemnicy nie definiują. Nie określają także konsekwencji naruszenia tajemnicy. Zakresem podmiotowym obowiązku zachowania tajemnicy zostali objęci nie tylko członkowie zespołu przeprowadzającego nabór, ale także osoba, która nie jest członkiem zespołu, a ocena została jej zlecona, ma obowiązek zachowania w tajemnicy informacji dotyczących osób ubiegających się o stanowisko. Obowiązku zachowania w tajemnicy informacji o kandydatach w toku prowadzonego naboru nie uchyla umowa, na podstawie której zlecana jest ekspertowi zewnętrznemu ocena kwalifikacji kandydata na stanowisko (obowiązek taki nie może być zniesiony np. w umowie zlecenia lub umowie o dzieło zawartej z ekspertem zewnętrznym). Ustawy nie określają konsekwencji naruszenia tego obowiązku, jednak te konsekwencje wynikać będą z innych przepisów prawa (w zależności od rodzaju informacji, które zostałyby ujawnione), w tym z przepisów prawa karnego czy też przepisów dotyczących ochrony danych osobowych15. Ochronie podlegać będą informacje, które stanowią dane osobowe kandydatów na wskazane stanowisko biorących udział w procedurze naboru w rozumieniu ustawy z 29.8.1997 r. o ochronie danych osobowych16. Należy także w tym miejscu przywołać art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. g ustawy z 6.9.2001 r. o dostępie do informacji publicznej17, który stanowi, że udostępnieniu podlega informacja publiczna o naborze kandydatów do zatrudnienia na wolne stanowiska w organach władzy publicznej w zakresie określonym w odrębnych przepisach. Za odrębne przepisy, w rozumieniu DostInfPubU, można uznać art. 153 PrZamPubl oraz art. 6b PrGeodKart. Udostępnieniu natomiast podlega informacja o wyniku naboru zawierająca: nazwę i adres urzędu; określenie stanowiska, na które był prowadzony nabór; imiona, nazwiska wybranych kandydatów oraz ich miejsca zamieszkania w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego albo informację o niewyłonieniu kandydata. Dodać wypada, że na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z 5.8.2010 r. o ochronie informacji niejawnych18, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy19.
Nabór (konkurs) na stanowisko dyrektora sądu
Dyrektor sądu jest organem sądu. Status dyrektora sądu został uregulowany w PrUSP. Kwestie szczegółowe związane z naborem na to stanowisko określa także rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 6.12.2012 r. w sprawie konkursu na stanowisko dyrektora sądu albo zastępcy dyrektora sądu20. Warto zauważyć, że przepisy nie posługują się terminem nabór, a konkurs. Biorąc pod uwagę podstawę zatrudnienia dyrektora sądu – stosunek pracy z powołania – może on zostać poprzedzony konkursem. Zgodnie z art. 681 KP, powołanie może być poprzedzone konkursem, choćby przepisy szczególne nie przewidywały wymogu wyłonienia kandydata na stanowisko wyłącznie w wyniku konkursu. Dyrektora sądu powołuje się w sądzie rejonowym, w którym jest co najmniej dziesięć stanowisk sędziowskich. W sądach rejonowych, w których nie powołano dyrektora sądu, zadania dyrektora sądu wykonują dyrektorzy przełożonych sądów okręgowych (art. 21 PrUSP). Zgodnie z art. 32 PrUSP, dyrektora sądu zatrudnia się na podstawie powołania, a powołuje go Minister Sprawiedliwości na wniosek prezesa danego sądu. Powołanie w rozumieniu tego przepisu oznacza nawiązanie stosunku pracy na tym stanowisku. Natomiast pracodawcą dyrektora sądu będzie sąd21. Status osób zatrudnionych w sądach na stanowiskach dyrektora finansowego i kierownika finansowego budził i nadal budzi wątpliwości. Wskazywano, że stanowią oni odrębną kategorię pracowników sądów i nie można zaliczyć ich do urzędników sądowych na podstawie ustawy o pracownikach sądów i prokuratur22. Obecnie w piśmiennictwie zwraca się uwagę na niejasną relację pomiędzy art. 70 KP a uregulowaniem PrUSP, a także krytykuje się uzależnienie dyrektora sądu od Ministra Sprawiedliwości23. Ustawa określa warunki, które musi spełniać osoba powołana na stanowisko dyrektora sądu. Na podstawie art. 32a § 1 PrUSP, osoba taka powinna korzystać z pełni praw cywilnych i obywatelskich; posiadać tytuł zawodowy magistra albo tytuł równorzędny, o których mowa w ustawie z 27.7.2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym24; posiadać wiedzę w zakresie zarządzania instytucjami publicznymi, finansów publicznych, prowadzenia inwestycji i gospodarowania mieniem Skarbu Państwa; posiadać co najmniej pięcioletni staż pracy, w tym co najmniej dwuletni na stanowisku kierowniczym; nie być skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe; nie być karana zakazem pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 4 ustawy z 17.12.2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych25; nie powinno być przeciwko niej prowadzone postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe. W celu wyłonienia kandydatów na stanowisko dyrektora sądu, konkurs zarządza i przeprowadza prezes danego sądu apelacyjnego, okręgowego albo rejonowego. Prezes danego sądu publikuje ogłoszenie o konkursie na wolne stanowisko dyrektora sądu lub zastępcy dyrektora sądu w dzienniku o zasięgu ogólnopolskim oraz w Biuletynie Informacji Publicznej. Ogłoszenie powinno zawierać oznaczenie stanowiska, wymagane kwalifikacje, wykaz niezbędnych dokumentów, miejsce i termin składania wniosków, zakres konkursu i kryteria oceny. Po upływie terminu do składania dokumentów, określonego w ogłoszeniu o konkursie, prezes danego sądu niezwłocznie publikuje na stronie internetowej danego sądu oraz na tablicy ogłoszeń w siedzibie danego sądu listę kandydatów, którzy spełniają wymagania formalne określone w tym ogłoszeniu. Lista ta zawiera imię i nazwisko kandydata oraz jego miejsce zamieszkania w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego (art. 32a § 3 i 5 PrUSP). W toku konkursu sprawdzeniu podlegają kwalifikacje, wiedza, predyspozycje oraz umiejętności niezbędne do wykonywania zadań na stanowisku dyrektora sądu albo zastępcy dyrektora sądu, które szczegółowo zostały określone w DyrSR. Konkurs składa się z trzech etapów: etap pierwszy – ocena wiedzy kandydatów na podstawie pisemnego testu w zakresie znajomości przepisów prawa dotyczących finansów publicznych, prawa pracy oraz organizacji i funkcjonowania sądów, zwanego dalej „testem wiedzy”; etap drugi – ocena predyspozycji i umiejętności kandydatów na podstawie pisemnego testu psychologicznego, zwanego dalej „testem psychologicznym”; etap trzeci – przedstawienie przez kandydatów, także w formie pisemnej, koncepcji działania na stanowisku, którego dotyczy konkurs oraz rozmowa kwalifikacyjna26. Następnie we wniosku prezes danego sądu przedstawia Ministrowi Sprawiedliwości kandydata do objęcia stanowiska, który został wyłoniony w drodze konkursu na pierwszym miejscu według kolejności. Przed powołaniem dyrektora sądu Minister Sprawiedliwości zasięga informacji o kandydacie z Krajowego Rejestru Karnego. Minister Sprawiedliwości ma dosyć szerokie kompetencje w ramach procesu powołania dyrektora sądu. Może odmówić powołania kandydata z pierwszego miejsca na liście. W przypadku odmowy powołania na stanowisko dyrektora sądu kandydata, Minister Sprawiedliwości wyznacza, spośród pracowników sądu, osobę pełniącą obowiązki dyrektora sądu do czasu jego powołania. Prezes sądu może złożyć wniosek o powołanie na stanowisko dyrektora sądu wyłonionego w drodze konkursu kandydata z kolejnego miejsca albo ponownie zarządzić konkurs (art. 32 § 2–3 PrUSP). Z przepisów nie wynika, aby wyłonionym w trybie konkursu przysługiwało roszczenie o zatrudnienie na stanowisku dyrektora sądu. Natomiast kandydat, który nie został powołany na stanowisko, może żądać odszkodowania z tytułu dyskryminacji na podstawie przepisów Kodeksu pracy.
Tajemnica dotycząca naboru (konkursu) na stanowisko dyrektora sądu
Podstawa prawna tajemnicy dotycząca konkursu na dyrektora sądu to art. 32a § 9 PrUSP. Członkowie komisji konkursowej mają obowiązek zachowania w tajemnicy uzyskanych w czasie konkursu informacji dotyczących kandydatów. Przepis art. 32a w § 4 PrUSP dodaje, że informacje o kandydatach, którzy zgłosili się do konkursu, stanowią informację publiczną, w zakresie objętym wymaganiami określonymi w ogłoszeniu o konkursie. Informację o wyniku konkursu prezes sądu umieszcza w Biuletynie Informacji Publicznej (art. 32a § 11 PrUSP). Informacja obejmuje imiona i nazwiska kandydatów biorących udział w konkursie oraz ustalenia komisji. Podmioty zobowiązane do zachowania tajemnicy to członkowie komisji konkursowej. Konkurs przeprowadza komisja konkursowa powołana przez prezesa danego sądu. Członkiem komisji konkursowej może być wyłącznie osoba dająca rękojmię bezstronnego pełnienia tej funkcji w interesie sądu. Komisji przewodniczy prezes danego sądu. Do komisji konkursowej nie może być powołana osoba kandydująca na stanowisko, którego konkurs dotyczy, albo osoba pozostająca z kandydatem w stosunku: małżeństwa lub we wspólnym pożyciu; pokrewieństwa albo powinowactwa do trzeciego stopnia; przysposobienia, opieki lub kurateli; zależności służbowej; osobistym tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do jej obiektywizmu. Natomiast powody wyłączające powołanie do komisji konkursowej trwają pomimo ustania małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 32a § 6–7 PrUSP). Ustawa nie określa czasu zachowania tajemnicy przez członków komisji konkursowej. Można zatem dojść do wniosku, że tajemnicę członkowie komisji konkursowej powinni zachować bezterminowo. Skład komisji konkursowej określa § 11 DyrSR, który jest uzależniony od rodzaju sądu, w którym powołuje się dyrektora sądu. W skład komisji powołanej przez prezesa sądu apelacyjnego wchodzą: maksymalnie trzej przedstawiciele prezesa danego sądu, posiadający doświadczenie zawodowe w zakresie finansów publicznych, prawa pracy, organizacji i funkcjonowania sądów i zasad gospodarowania mieniem Skarbu Państwa oraz przedstawiciel Ministra Sprawiedliwości. W skład komisji powołanej przez prezesa sądu okręgowego wchodzą: maksymalnie trzej przedstawiciele prezesa danego sądu, posiadający doświadczenie zawodowe w zakresie finansów publicznych, prawa pracy, organizacji i funkcjonowania sądów i zasad gospodarowania mieniem Skarbu Państwa oraz dyrektor przełożonego sądu apelacyjnego lub jego zastępca albo osoba upoważniona do wykonywania zadań dyrektora tego sądu w określonym czasie i zakresie. W skład komisji powołanej przez prezesa sądu rejonowego wchodzą: maksymalnie trzej przedstawiciele prezesa danego sądu, posiadający doświadczenie zawodowe w zakresie finansów publicznych, prawa pracy, organizacji i funkcjonowania sądów i zasad gospodarowania mieniem Skarbu Państwa oraz dyrektor przełożonego sądu apelacyjnego lub jego zastępca albo osoba upoważniona do wykonywania zadań dyrektora tego sądu w określonym czasie i zakresie. Komisja obraduje na posiedzeniach. Z posiedzenia komisji jest sporządzany protokół, który podpisują członkowie komisji obecni na posiedzeniu. Komisja podejmuje rozstrzygnięcia w drodze uchwały. Uchwała wymaga uzasadnienia (§ 12–13 DyrSR). Po przeprowadzeniu konkursu komisja konkursowa: ustala wynik konkursu, po pierwsze wskazując kolejność kandydatów albo podając przyczyny nierozstrzygnięcia konkursu; po drugie, przekazuje dokumentację z przebiegu konkursu prezesowi danego sądu. W przypadku nierozstrzygnięcia konkursu prezes sądu ponownie zarządza konkurs, zawiadamiając Ministra Sprawiedliwości. Przedmiotem omawianej tajemnicy są uzyskane w czasie konkursu informacje dotyczące kandydatów na dyrektora sądu. Tajemnica dotycząca konkursu na dyrektora sądu nie została w ustawie nazwana ani szerzej zdefiniowana. Można jednak dojść do wniosku, że jest to tajemnica publicznoprawna, ponieważ jej podstawą jest przepis prawa, a nie czynność prawna27. Artykuł 32a § 9 PrUSP nakłada na członków komisji przeprowadzającej nabór obowiązek zachowania w tajemnicy uzyskanych w trakcie naboru informacji o kandydatach. Przepis zobowiązuje osoby przeprowadzające nabór do ochrony wszelkich informacji, w szczególności danych osobowych kandydatów, zdobytych przez zespół w trakcie lub w związku z procesem naboru, z wyłączeniem tych informacji, które według ustawy stanowią informację publiczną. Na podstawie art. 5 ust. 2 OchrInfU, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Informacją publiczną w przypadku naboru dyrektora sądu będą imiona i nazwiska kandydatów biorących udział w konkursie oraz ustalenia komisji. Artykuł 6 ust. 1 pkt 3 lit. g DostInfPubU stanowi, że udostępnieniu podlega informacja publiczna o naborze kandydatów do zatrudnienia na wolne stanowiska w organach władzy publicznej w zakresie określonym w odrębnych przepisach. Tym odrębnym w stosunku do DostInfPubU jest właśnie art. 32a PrUSP. Ochronie podlegać będą informacje, które stanowią dane osobowe kandydatów na dyrektora sądu biorących udział w procedurze naboru w rozumieniu OchrDanOsobU. Zgodnie z jej art. 6 ust. 1 OchrDanOsobU, za dane osobowe uważa się wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Stosownie do art. 6 ust. 2 OchrDanOsobU, osobą możliwą do zidentyfikowania jest osoba, której tożsamość można określić bezpośrednio lub pośrednio przez powołanie się na numer identyfikacyjny (np. numer identyfikacji podatkowej – NIP, numer elektronicznego systemu ewidencji ludności – PESEL, numer dowodu osobistego), albo jeden lub kilka czynników określających jej cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne. Informacji nie uważa się za umożliwiającą określenie tożsamości osoby, jeżeli wymagałoby to nadmiernych kosztów, czasu lub działań (art. 6 ust. 3 OchrDanOsobU). Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 18.11.2009 r.28 stwierdził, że dane osobowe to zespół wiadomości (komunikatów) o konkretnym człowieku na tyle zintegrowany, iż pozwala na jego zindywidualizowanie. Obejmuje co najmniej informacje niezbędne do identyfikacji (imię, nazwisko, miejsce zamieszkania), jednak do tego się nie ogranicza, bowiem mieszczą się w nim również dalsze informacje, wzmacniające stopień identyfikacji. (...) O zakwalifikowaniu danej informacji do kategorii danych osobowych decydują przede wszystkim obiektywne kryteria oceny, przy czym uwzględnić należy wszystkie informacje, w tym także pozajęzykowe (kontekst), do jakich dostęp mają osoby trzecie. Należy zwrócić uwagę na uregulowania Konstytucji RP, która w art. 51 wskazuje, że nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby. Władze publiczne nie mogą pozyskiwać, gromadzić i udostępniać innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym. Każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określić ustawa, jednocześnie każdy ma prawo do żądania sprostowania oraz usunięcia informacji nieprawdziwych, niepełnych lub zebranych w sposób sprzeczny z ustawą. Przepis art. 32a § 9 PrUSP nie wskazuje wprost konsekwencji niedochowania tajemnicy w zakresie informacji o kandydatach biorących udział w postępowaniu rekrutacyjnym. Należy jednak przyjąć, że konsekwencją niedochowania tajemnicy będzie zastosowanie przepisów karnych OchrDanOsobU. Do kandydatów na dyrektora sądu będzie miał także zastosowanie Kodeks pracy w zakresie dyskryminacji. Dyrektor sądu to podmiot, który posiada status pracownika w rozumieniu Kodeksu pracy. W toku naboru może dojść do naruszenia zasady równego traktowania. W myśl art. 183a § 1 KP, pracownicy powinni być równo traktowani w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w szczególności bez względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także bez względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy. Powyższe uregulowanie odnosi się także do etapu rekrutacji. Przepisy DyrSR konkretyzują, że uchwałę o wyniku konkursu oraz dokumentację przebiegu konkursu komisja przekazuje prezesowi danego sądu w terminie 7 dni od dnia podjęcia uchwały (§ 15 DyrSR). Podmiotem uprawnionym do uzyskania dostępu do informacji chronionych jest więc prezes danego sądu. Pisemne zawiadomienie o wyniku konkursu komisja przekazuje kandydatom, za potwierdzeniem odbioru, w terminie 7 dni od dnia podjęcia uchwały o wyniku konkursu (§ 14 DyrSR). Kandydatowi udostępnia się, w części dotyczącej jego indywidualnych wyników i ocen:
1) uchwały komisji wraz z uzasadnieniem; 2) protokoły posiedzeń komisji; 3) nagranie przedstawiające przebieg trzeciego etapu konkursu.
Dokumentację udostępnia się do wglądu w siedzibie danego sądu (§ 14 DyrSR).
Podsumowanie
Ustawodawca przewiduje obowiązek zachowania w tajemnicy informacji na temat kandydatów biorących udział w naborze na dane stanowisko, przy czym nie wprowadza nazwy, którą można byłoby się posługiwać na oznaczenie właśnie tej „tajemnicy”. Można więc pozostać przy terminie „tajemnica dotycząca naboru na konkretne stanowisko” lub „tajemnica naboru”. Ustawodawca wyraźnie wskazuje podmioty zobowiązane do zachowania tajemnicy oraz zakres informacji podlegających udostępnieniu. Z przepisów jednak nie wynika długość okresu, przez który należy tajemnicę zachować, a także nie zostały wprost określone konsekwencje dochowania tajemnicy. Można sądzić, że ewentualne konsekwencje naruszenia obowiązku zachowania w tajemnicy informacji o kandydatach na dane stanowisko wynikać będą z przepisów o ochronie danych osobowych. Summary: Confidentiality concerning recruitment of the President of the Public Procurement Office, the Surveyor General and a court director The article analyses the duty of confidentiality concerning recruitment of the President of the Public Procurement Office, the Surveyor General and a court director. In the first two cases we deal with the status of a central government administrative body, the case of a court director involves an employment relationship by appointment. The text analyses the principles for the recruitment of the President of the Public Procurement Office, the Surveyor General and a court director, and then the issues of confidentiality of recruitment to those positions. The principles of recruitment to the position of the President of the Public Procurement Office and the Surveyor General are fairly similar. The position is filled by way of open and competitive recruitment. The duty of confidentiality obliges members of the recruitment team, but also a non-member who has been commissioned to perform an assessment. Confidentiality concerns personal information of candidates for the position of the President of the Public Procurement Office and the Surveyor General acquired in the course of recruitment. The issues of recruitment of a court director have been regulated somewhat differently. In the case of a court director there is a competition which is ordered and carried out by the president of a given appellate, regional or district court. A court director is nominated by the Minister of Justice. The duty of confidentiality obliges members of the competition committee appointed by the president of a given court. Confidentiality concerns information concerning candidates for a court director acquired in the course of the competition. The text discusses the substantive and the objective scope of confidentiality concerning recruitment of the President of the Public Procurement Office, the Surveyor General and a court director.

1 Zob. http://sjp.pwn.pl/ (sprawdzono: 10.1.2015 r.).

2 J.M. Szaban, Zarządzenie zasobami ludzkimi w biznesie i w administracji publicznej, Warszawa 2011, s. 86.

3 Zob. Z. Czajka, Zarządzanie zasobami ludzkimi w administracji publicznej, Warszawa 2012, s. 39.

4 Obecnie nie przewiduje się w ustawie z 27.7.2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (t. jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 427 ze zm.; dalej jako: PrUSP) stanowiska kierownika finansowego sądu, a jego kompetencje przejął dyrektor sądu, zmiana wprowadzona ustawą z 18.8.2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. Nr 203, poz. 1192.

5 T. jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 907; dalej jako: PrZamPubl.

6 Z. Czarnik [w:] P. Janda, P. Pełczyński, S. Babiarz, Z. Czarnik, Prawo zamówień publicznych. Komentarz, komentarz do art. 152 ustawy – Prawo zamówień publicznych, Warszawa 2013, s. 750.

7 J. Jerzykowski, Komentarz do art. 153 ustawy – Prawo zamówień publicznych, Stan prawny: 2012.05.01, Lex/el 2012.

8 Z. Czarnik [w:] S. Babiarz, Z. Czarnik, P. Janda, P. Pełczyński, Prawo zamówień publicznych. Komentarz, Warszawa 2013, s. 755.

9 T. jedn.: Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287; dalej jako: PrGeodKart.

10 Zob. K. Mączewski [w:] G. Szpor, A. Gryszczyńska, I. Kamińska, K. Mączewski, W. Radzio, Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, Warszawa 2013, s. 68.

11 A. Ludwiczyński [w:] Zarządzanie zasobami ludzkimi. Tworzenie kapitału ludzkiego organizacji, pod red. H. Króla, A. Ludwiczyńskiego, Warszawa 2006, s. 198.

12 E. Ura, Prawo urzędnicze, Warszawa 2011, s. 191–193 i 218.

13 A. Rzetecka-Gil, Ustawa o pracownikach samorządowych. Komentarz, Warszawa 2009, s. 109.

14 Zob. B. Jaworska-Dębska [w:] S. Płażek, M. Stec, Służba publiczna. Stan obecny, wyzwania i oczekiwania, Warszawa 2013, Lex Omega 2013.

15 M. Krzymiński, J. Maćkowiak, Komentarz do art. 6 (b) ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, Stan prawny: 2013.02.01, Lex Omega 2013.

16 T. jedn.: Dz.U. z 2014 r. poz. 1182 ze zm.; dalej jako: OchrDanOsobU. Por. uwagi o ochronie danych osobowych w punkcie o naborze na stanowisko dyrektora sądu.

17 T. jedn.: Dz.U. z 2014 r. poz. 782 ze zm.; dalej jako: DostInfPubU.

18 Dz.U. Nr 182, poz. 1228; dalej jako: OchrInfU.

19 Na temat prawa do prywatności A. Dylus, Aksjologiczne podstawy jawności i jej ograniczenia. Perspektywa etyki politycznej [w:] Jawność i jej ograniczenia. T. II, Podstawy aksjologiczne, pod red. Z. Kmieciaka, Warszawa 2013, s. 40.

20 Dz.U. z 2012 r. poz. 1418; dalej jako: DyrSR.

21 Na ten temat zob. Z. Kubot, Dyrektor sądu jako organ sądu, PiZS Nr 12/2012, s. 20.

22 R. Borek-Buchajczuk [w:] Prawo urzędnicze, pod red. T. Liszcz, Lubin 2010, s. 161.

23 W. Sanetra, Ogólne założenia ukształtowania statusu prawnego pracowników sądów, PiZS Nr 11/2012, s. 8.

24 T. jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.

25 T. jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 168.

26 Na ten temat zob. § 5–10 DyrSR.

27 G. Sibiga, Obowiązek tajemnicy informacji i jego konsekwencje dla wykonywania zadań administracji publicznej [w:] Patologie w administracji publicznej, pod red. P.J. Suwaja, D.R. Kijowskiego, Warszawa 2009, Lex/el 2009.

28 I OSK 667/09, Legalis.