Skutki niepominięcia spóźnionego dowodu

Monitor Prawniczy | 3/2020
Moduł: postępowanie cywilne
DOI: 10.32027/MOP.20.3.4
Marcin Dziurda

I. Z dniem 7.11.2019 r. doszło do zasadniczych zmian w zakresie koncentracji materiału procesowego w postępowaniu cywilnym1. Uchylone zostały m.in. art. 207 § 6 oraz art. 217 § 2 KPC, które przewidywały, że „sąd pomija” spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich – w pozwie, odpowiedzi na pozew lub dalszym piśmie przygotowawczym, bądź na rozprawie – bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności. Obecnie najważniejsze przepisy w tym zakresie stanowią art. 20512 § 1 oraz art. 2053 § 2 KPC, oprócz tego w przywróconym postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych obowiązuje art. 4585 § 4 KPC. Wynika z nich, że spóźnione (zgłoszone po właściwym momencie koncentracyjnym) twierdzenia i dowody „podlegają pominięciu”, chyba że strona uprawdopodobni, iż ich powołanie nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później2. Podobnie jak w poprzednim stanie prawnym może okazać się, że sąd błędnie nie pominie spóźnionych twierdzeń i dowodów – w tym sensie, że spóźnione twierdzenie uwzględni, a spóźniony dowód dopuści i przeprowadzi. W takiej sytuacji istotne jest, czy może to być podstawą skutecznego zarzutu apelacyjnego lub kasacyjnego. W praktyce wątpliwości w tym zakresie dotyczyć będą przede wszystkim dopuszczenia i przeprowadzenia spóźnionych dowodów, same bowiem spóźnione twierdzenia (niepoparte wnioskami dowodowymi) rzadko mają wpływ na rozstrzygnięcie3.



Abstract:

Skutki niepominięcia spóźnionego dowodu
Z dniem 7.11.2019 r. całkowitej zmianie uległy przepisy regulujące koncentrację materiału procesowego w postępowaniu cywilnym. W miejsce dotychczasowego modelu dyskrecjonalnej władzy sędziego nastąpił powrót do systemu prekluzji. Spóźnione twierdzenia i dowody nie podlegają pominięciu tylko wówczas, gdy strona uprawdopodobni, że ich powołanie nie było możliwe albo potrzeba ich powołania wynikła później. Mimo to istnieją podstawy do przyjęcia, że zachował aktualność wyrok SN z 9.8.2019 r., II CSK 353/18, zgodnie z którym w apelacji lub w skardze kasacyjnej nie można skutecznie podnosić zarzutu naruszenia przepisów koncentracyjnych polegającego na uwzględnieniu przez sąd spóźnionych twierdzeń lub dopuszczeniu spóźnionych dowodów. Słowa kluczowe: twierdzenia, dowody, pominięcie, koncentracja materiału procesowego, prekluzja, dyskrecjonalna władza sędziego
Consequences of admitting late evidence
The regulations governing concentration of material to be used in evidence in civil proceedings have been completely amended, effective as of 7 November 2019. The former system of evidence preclusion has again replaced the model of discretionary power of the judges. Late assertions or evidence are disregarded unless a party proves that presenting it in due time was impossible or that the need to adduce evidence has arisen at a later time. Notwithstanding the above, it may be concluded that the Supreme Court judgement of 9 August 2019 (II CSK 353/18) has remained valid. Under the said judgmenet, a party to the appeal or cassation proceedings may not effectively claim that the concentration regulations have been violated because the court considered late assertions or admitetd late evidence. Key words: assertions, evidence, disregarding, concentration of material to be used in evidence, preclusion, discretionary power of the judge