Reprezentacja małoletniego dziecka w sprawach o uchylenie obowiązku alimentacyjnego

Monitor Prawniczy | 7/2021
Moduł: postępowanie cywilne, prawo cywilne
DOI: 10.32027/MOP.21.7.4
Marcin Dziurda

I. W art. 98 § 1 KRO1 wyrażona została zasada, skądinąd oczywista, że to rodzice2 są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską3. Ma to przełożenie na płaszczyznę procesową, zgodnie bowiem z art. 66 KPC4 osoba fizyczna niemająca zdolności procesowej – w szczególności małoletnie dziecko – może podejmować czynności w postępowaniu sądowym tylko przez swego przedstawiciela ustawowego, czyli, co do zasady, przez rodzica. Z mocy art. 13 § 2 KPC reguła ta ma odpowiednie zastosowanie także do innych niż proces rodzajów postępowania. Ustawodawca dostrzegł jednak ryzyko konfliktu interesów pomiędzy rodzicami a dzieckiem. Niegdyś dotyczyło to głównie przypadków, w których małoletnie dzieci miały już własny majątek, uzyskany np. w drodze darowizny. Obecnie zaś zdarza się coraz częściej, że dzieci – nawet młodsze niż trzynastoletnie, a zatem niemające zdolności do czynności prawnych (art. 12 KC5) – prowadzą, z wykorzystaniem mediów społecznościowych, działalność przynoszącą znaczne nieraz dochody. Wzrasta zatem znaczenie art. 98 § 2 pkt 1 i 2 KRO, z których wynika, że żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka przy czynnościach prawnych między dziećmi pozostającymi pod ich władzą rodzicielską (czyli małoletnich), jak również przy czynnościach prawnych między małoletnim dzieckiem a jednym z rodziców lub jego małżonkiem (chyba, że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz dziecka albo że dotyczy należnych dziecku od drugiego z rodziców środków utrzymania i wychowania). W myśl art. 98 § 3 KRO ograniczenia wynikające z § 2 mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniach przed sądem lub innym organem państwowym.



Abstract:

Reprezentacja małoletniego dziecka w sprawach o uchylenie obowiązku alimentacyjnego

Zgodnie z art. 98 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przedstawicielami ustawowymi małoletniego dziecka są rodzice. Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, co do zasady, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka. Wyjątki wynikają z art. 98 § 2 pkt 2 w zw. z § 3 KRO, z których wynika m.in., że żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka w sporach między dzieckiem a jednym z rodziców. W uchwale Sądu Najwyższego z 9.10.2020 r., III CZP 91/19, przyjęto, że w sprawie o uchylenie obowiązku alimentacyjnego z powództwa jednego z rodziców sprawującego na podstawie prawomocnego postanowienia sądu opiekuńczego pieczę nad małoletnim dzieckiem, pozwany małoletni powinien być reprezentowany przez kuratora ustanowionego przez sąd opiekuńczy, a nie przez drugiego rodzica, którego władza rodzicielska została ograniczona do określonych obowiązków i uprawnień. Słowa kluczowe: małoletnie dziecko, uchylenie obowiązku alimentacyjnego, władza rodzicielska, kurator

Representation of a minor in cases to waive the maintenance obligation

Pursuant to Art. 98 § 1 of the Polish Family and Guardianship Code parents are the statutory representatives of a minor. If the child remains under parental authority of both parents, then, as a matter of principle, each of the parent may act individually as the child’s statutory representative. Exceptions to that rule derive from Art. 98 § 2(2) in conjunction with § 3 of the Family and Guardianship Code, whereby (among other exceptions) neither parent may represent the child in disputes between the child and a parent. In the Supreme Court’s resolution of 9 October 2020, III CZP 91/19, it was held that in a case to waive the maintenance obligation brought in by a parent who has been granted custody over the minor under a final and binding decision of a family court, the defendant minor should be represented by a guardian appointed by the family court rather than by the other parent whose parental authority has been limited to certain duties and rights. Key words: minor, waiver of the maintenance obligation, parental authority, guardian