Regulacja prawna wybranych tajemnic związanych ze służbą

Monitor Prawniczy | 6/2015
Moduł: prawo pracy, prawo karne, postępowanie cywilne
Dorota Chromicka

W niniejszym artykule analizie poddano tezę o istnieniu tajemnic nazwanych: żołnierzy (żołnierzy zawodowych), Żandarmerii Wojskowej, strażnika gminnego, a także funkcjonariuszy: ABW, AW, SKW, SWW, CBA, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej i Policji. Przedstawione zostały podstawy prawne obowiązku zachowania tajemnicy i podmioty obowiązane do zachowania tajemnicy, zakres przedmiotowy tajemnicy, okres ochronny, kryteria dostępu do informacji objętych tajemnicą oraz sankcje za nieuprawnione ujawnienie informacji podlegających ochronie. Należy przyjąć, że omawiane akty prawne w większości nie zawierają zamkniętego katalogu „tajemnic związanych ze służbą”, a więc ich identyfikacja będzie związana z analizą przepisów szczególnych. Ustanawianie przez ustawodawcę obowiązku zachowania „tajemnic prawnie chronionych” (a także podobnych określeń) w istocie powtarza nakaz ochrony pojedynczych lub tajemnic już nazwanych i poddanych ochronie. O ile więc konkretny podmiot nie znajduje się poza określonym wcześniej w ustawie wprowadzającej daną tajemnicę katalogiem podmiotów zobowiązanych, to nowy przepis nakładający na niego kolejny raz ten sam obowiązek należy ocenić jako nadmiarowy. W tym też zakresie można uznać, że „nowa” tajemnica, będąca zbiorem tajemnic „związanych ze służbą”, nie posiada wszystkich elementów materialnych potrzebnych dla jej ustanowienia, tzn. odmiennego od innych tajemnic przedmiotu ochrony. Omówione ustawy nie ustanawiają nowych tajemnic nazwanych, ale ustanawiają w istocie nakaz ochrony informacji niejawnych (w tym również informacji stanowiących tajemnicę innego państwa chronioną na zasadzie wzajemności na podstawie zawartych umów międzynarodowych) oraz innych, nieraz ogólnie wskazywanych, informacji lub danych.

Wprowadzenie

Przedstawione w niniejszym artykule regulacje, pomimo wielu cech wspólnych, nie mogą być podstawą do wyodrębnienia jednej tajemnicy nazwanej, co więcej, większość omawianych przepisów nie pozwala na sformułowanie osobnych tajemnic poszczególnych funkcjonariuszy1 czy też innych formacji2. Przedmiotem analizy będzie zweryfikowanie tezy o istnieniu tajemnic nazwanych: żołnierzy (żołnierzy zawodowych), Żandarmerii Wojskowej, strażnika gminnego, a także funkcjonariuszy: ABW, AW, SKW, SWW, CBA, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej i Policji. Przedstawione zostaną: podstawy prawne obowiązku zachowania tajemnicy i podmioty zobowiązane do zachowania tajemnicy, zakres przedmiotowy tajemnicy, okres ochronny, kryteria dostępu do informacji objętych tajemnicą oraz sankcje za nieuprawnione ujawnienie informacji podlegających ochronie.

Tajemnice prawnie chronione – uwagi ogólne
Omawiając tajemnice prawnie chronione trzeba wziąć pod uwagę ich materialne i formalne przesłanki. Na materialne przesłanki tajemnicy składają się trzy podstawowe elementy: zakres podmiotowy, w tym wskazanie podmiotów zobowiązanych i beneficjentów tajemnicy oraz zakres przedmiotowy i zakres czasowy utajnienia. Przez przesłankę formalną wyraża się wola utajnienia jakichś informacji, która może wynikać z samej ustawy3. Jak wskazuje M. Jaśkowska4, o sposobie sformułowania przesłanki materialnej przesądzają przy tym wartości i dobra chronione, wybór przesłanki formalnej w postaci podmiotu decydującego o utajnieniu i sposobie utajnienia uzależniony jest natomiast od gradacji interesu publicznego i indywidualnego, przy czym kryteria te mogą być współzależne. Wskazanie przedmiotu tajemnicy będzie polegać najczęściej na odesłaniu do informacji chronionych na podstawie innych ustaw, przy jednoczesnym potwierdzeniu lub nałożeniu obowiązku ich przestrzegania na wskazane podmioty5. Z uwagi na charakter omawianych formacji, ich działalność ma zazwyczaj związek z informacjami niejawnymi. Zatem, zazwyczaj już od kandydatów wymaga się, aby dawali rękojmię zachowania tajemnicy, wszczęcie kontrolnego postępowania sprawdzającego może skutkować zwolnieniem z zajmowanego stanowiska służbowego, a utrata materiału zawierającego informacje niejawne może być uznana za naruszenie dyscypliny służbowej. Ze względu na okres utajnienia, stanowiący element materialny tajemnicy, wyróżnia się niejawność bezterminową oraz terminową. Jak zaznacza M. Jaśkowska6, jeżeli ustawodawca nie reguluje kwestii czasu obowiązywania tajemnicy, to oznacza, że jest ona bezterminowa. W większości z omawianych w niniejszym artykule ustaw nie wskazano okresu obowiązywania tajemnicy. Ustawodawca wyraźnie wypowiedział się w tym zakresie tylko w stosunku do żołnierzy (żołnierzy zawodowych). Niekiedy tylko ustanawiał organ, który mógł zwolnić byłych funkcjonariuszy lub pracowników z tego obowiązku (np. w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu). Wobec braku przepisów szczególnych, zwolnienie od obowiązku zachowania tajemnicy będzie mogło następować na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego, tj. art. 179 i 180 § 1 KPK. Naruszanie obowiązku ochrony tajemnic związanych z wykonywaną służbą niejednokrotnie nie będzie wiązało się z jakąkolwiek wyraźnie ustanowioną sankcją. Należy jednak wówczas zwrócić uwagę, czy ustawa przewiduje skutki wystawienia negatywnej opinii służbowej, skazania prawomocnym wyrokiem sądu, niedopełnienia obowiązków służbowych albo przekroczenia uprawnień określonych w przepisach prawa, czy też utraty dokumentu zawierającego informacje stanowiące tajemnicę. Jeżeli funkcjonariusze są zobowiązani do posiadania poświadczenia bezpieczeństwa, trzeba również wziąć pod uwagę skutki wszczęcia kontrolnego postępowania sprawdzającego (art. 33 ust. 7 ustawy z 5.8.2010 r. o ochronie informacji niejawnych7) i cofnięcie poświadczenia bezpieczeństwa. W uzupełniającym zakresie, a także jeżeli przepisy nie zawierają sankcji za nieuprawnione wykorzystanie lub udostępnienie informacji objętych ochroną, zastosowanie znajdą przepisy Kodeksu karnego, tj. art. 265 i art. 266 § 2 KK. Zgodnie z art. 265 § 1 KK, zagrożone karą jest ujawnienie lub wykorzystanie (wbrew przepisom ustawy) informacji niejawnych o klauzuli „tajne” lub „ściśle tajne”. Podlega karze nawet nieumyślne ujawnienie takiej informacji, jeżeli ujawniający zapoznał się z nią w związku z pełnieniem funkcji publicznej lub otrzymanym upoważnieniem (§ 3 cyt. przepisu). Z kolei art. 266 § 2 KK penalizuje ujawnienie przez funkcjonariusza publicznego osobie nieuprawnionej informacji niejawnej o klauzuli „zastrzeżone” lub „poufne” lub informacji, którą uzyskał w związku z wykonywaniem czynności służbowych, a której ujawnienie może narazić na szkodę prawnie chroniony interes. Omawiane akty prawne w większości nie zawierają zamkniętego katalogu „tajemnic związanych ze służbą”, a więc ich identyfikacja będzie związana z analizą przepisów szczególnych. Wskazane sformułowanie nie będzie też oznaczać jakichkolwiek informacji, do których będzie miał dostęp funkcjonariusz czy pracownik, ale tylko takie, które są chronione na mocy innych przepisów. Oprócz informacji niejawnych, najczęściej przyznawany jest dostęp do danych osobowych, w tym również tzw. danych wrażliwych, ale również do informacji objętych tajemnicą bankową czy ubezpieczeniową. Badając kryteria dostępu do informacji niejawnych, w pierwszej kolejności należy wziąć pod uwagę przepisy OchrInfU, która różnicuje warunki dopuszczenia do pracy lub pełnienia służby na stanowiskach albo zlecenia prac związanych z dostępem do informacji niejawnych w zależności od tego czy są one oznaczone klauzulą „poufne” lub wyższą, czy też klauzulą „zastrzeżone” (art. 21 OchrInfU). Podstawowym warunkiem dostępu do tajemnic będzie wykazanie związku z wykonywaną służbą, funkcją, czy pracą, rzadziej dodatkowe – imienne – upoważnienie.
Żołnierze
Nakaz zachowania tajemnicy w stosunku do żołnierzy przewidują dwie ustawy, a podmioty zobowiązane należy podzielić na żołnierzy oraz żołnierzy zawodowych. Stosownie do treści art. 51 ust. 1 ustawy z 11.9.2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych8, żołnierze zawodowi są zobowiązani do zachowania w tajemnicy wszystkich informacji niejawnych, z którymi zapoznali się oni podczas lub w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej, w tym również informacji stanowiących tajemnicę innego państwa chronioną na zasadzie wzajemności na podstawie zawartych umów międzynarodowych. Z kolei, zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy z 21.11.1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej9, żołnierze są obowiązani do zachowania w tajemnicy wszystkich wiadomości, z którymi zapoznali się bezpośrednio lub w związku z odbywaniem czynnej służby wojskowej, jeżeli wiadomości te stanowią informacje niejawne. Żołnierzami w czynnej służbie wojskowej są żołnierze zawodowi (art. 3 ust. 1 ŻołZawSłużbaU), a także osoby, które odbywają lub pełnią następujące jej rodzaje:
1) zasadniczą służbę wojskową; 2) przeszkolenie wojskowe; 3) ćwiczenia wojskowe; 4) służbę przygotowawczą; 5) okresową służbę wojskową; 6) służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny (art. 59 ObrRPU).
Zachowanie tajemnicy jest niewątpliwie konieczne dla prawidłowego wykonywania czynnej służby wojskowej. Jednak, konstrukcja tajemnicy jednoznacznie przesądza o tym, że w istocie celem ustawodawcy jest dbanie o dobro Rzeczypospolitej Polskiej, ochrona jej interesów, co wynika z art. 1 ust. 1 OchrInfU. Przedmiotem ochrony są informacje niejawne, z którymi żołnierze (żołnierze zawodowi) zapoznali się w podczas lub w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej. ŻołZawSłużbaU nie formułuje wprost obowiązku przeprowadzenia postępowania sprawdzającego przed uzyskaniem dostępu do informacji niejawnych, ale wiąże taki dostęp ze stanowiskiem służbowym. Żołnierza zawodowego, który nie posiada poświadczenia bezpieczeństwa wymaganego na planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym, organ właściwy do wyznaczenia na stanowisko służbowe może wyznaczyć na to stanowisko po wszczęciu postępowania sprawdzającego w celu wydania odpowiedniego poświadczenia bezpieczeństwa10. Z kolei, jeżeli chodzi o przepisy ObrRPU, aby uzyskać dostęp do informacji niejawnych żołnierze są obowiązani poddać się postępowaniu sprawdzającemu, z tym że zwykłe postępowanie sprawdzające przeprowadza na pisemne polecenie dowódcy jednostki wojskowej lub wojskowego komendanta uzupełnień pełnomocnik do spraw ochrony informacji niejawnych, natomiast poszerzone postępowanie sprawdzające przeprowadza Służba Kontrwywiadu Wojskowego na pisemny wniosek odpowiednio dowódcy jednostki wojskowej lub właściwego wojskowego komendanta uzupełnień (art. 64 ust. 5 ObrRPU)11. Jeżeli osoby, którym nadano przydziały organizacyjno-mobilizacyjne do służby w jednostkach zmilitaryzowanych (zob. art. 175 ust. 1 ObrRPU) mają lub mogą mieć dostęp do informacji niejawnych, to podlegają, na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych, właściwemu postępowaniu sprawdzającemu (art. 176 ust. 1a ObrRPU). Obowiązek zachowania tajemnicy przez żołnierza zawodowego trwa zarówno w czasie pełnienia zawodowej służby wojskowej, jak i po zwolnieniu z niej (art. 51 ust. 2 ŻołZawSłużbaU). Podobnie jest sformułowany czas trwania obowiązku zachowania tajemnicy w ObrRPU (art. 64 ust. 2 ObrRPU). Żołnierz i żołnierz zawodowy są związani obowiązkiem zachowania tajemnicy dopóki nie zostaną zwolnieni z tego obowiązku. Od obowiązku zachowania tajemnicy może zwolnić żołnierza w czynnej służbie wojskowej dowódca rodzaju Sił Zbrojnych, a żołnierza zwolnionego z czynnej służby wojskowej – Minister Obrony Narodowej, z zastrzeżeniem przypadków określonych w przepisach Kodeksu postępowania karnego (art. 64 ust. 3 ObrRPU i art. 51 ust. 3 ŻołZawSłużbaU) – mowa o art. 179 i art. 180 § 1 KPK. Ponadto, żołnierze w czynnej służbie wojskowej nie mogą bez zezwolenia Ministra Obrony Narodowej rozpowszechniać rezultatów swej działalności naukowej, literackiej, artystycznej lub publicystycznej, zawierających informacje niejawne (art. 64 ust. 3a ObrRPU)12. ŻołZawSłużbaU nie określa w sposób wyraźny sankcji za nieuprawnione ujawnienie informacji podlegających ochronie. Jednocześnie, żołnierza zawodowego można zwolnić z zajmowanego stanowiska służbowego w przypadku wszczęcia kontrolnego postępowania sprawdzającego (art. 45 ust. 2 pkt 2 ŻołZawSłużbaU), a zwolnić z zawodowej służby wojskowej – wskutek odmowy wydania lub cofnięcia żołnierzowi wymaganego poświadczenia bezpieczeństwa (art. 112 ust. 1 pkt 2 ŻołZawSłużbaU)13. Ponieważ przedmiotem ochrony są informacje niejawne, zastosowanie może znaleźć również art. 265 i art. 266 § 2 KK. Z uwagi na art. 265 § 1 KK, można rozważyć skorzystanie z obligatoryjnej podstawy zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby wojskowej. Żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego) bez warunkowego zawieszenia jej wykonania (art. 111 pkt 14 ŻołZawSłużbaU), natomiast warunkowe zawieszenie wykonania tej kary jest fakultatywną przesłanką zwolnienia ze służby wojskowej (art. 112 ust. 1 pkt 1 ŻołZawSłużbaU). Z uwagi na odpowiedzialność dyscyplinarną, uregulowaną w sposób niezależny od odpowiedzialności karnej, przewinienie związane z ujawnieniem informacji niejawnych może stanowić podstawę orzeczenia kary dyscyplinarnej. ObrRPU wskazuje jedynie, że uchylenie przydziału kryzysowego żołnierzowi rezerwy może nastąpić, za zgodą lub na wniosek dowódcy jednostki wojskowej, m.in. w przypadku odmowy wydania lub cofnięcia żołnierzowi rezerwy wymaganego poświadczenia bezpieczeństwa albo odmowy wyrażenia zgody na przeprowadzenie postępowania sprawdzającego (art. 99a ust. 12 pkt 4 ObrRPU). Przesłankę uchylenia przydziału kryzysowego żołnierzowi rezerwy wprowadza również art. 99a ust. 12 pkt 3 podając jako przyczynę skazanie prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności albo karę aresztu wojskowego z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary. W sprawach zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wskutek odmowy wydania lub cofnięcia wymaganego poświadczenia bezpieczeństwa orzekają sądy administracyjne (por. wyroki NSA z 15.2.2011 r.14, z 26.10.2010 r.15, czy wyrok NSA z 24.7.2009 r.16). W sprawie dotyczącej zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy wskutek odmowy wydania żołnierzowi wymaganego poświadczenia bezpieczeństwa, WSA w Warszawie w wyroku z 7.5.2010 r.17 stwierdził, że użyte w art. 112 ust. 1 pkt 2 ŻołZawSłużbaU sformułowanie „wymagane poświadczenie” należy odczytywać jako wskazówkę, czy też nakaz odniesienia się do stanowiska zajmowanego przez konkretnego żołnierza. Tylko bowiem zbadanie wymogów dotyczących posiadania poświadczenia bezpieczeństwa na danym stanowisku umożliwi ustalenie, czy konkretny żołnierz posiada wymagane poświadczenie.
Tajemnica w Policji
Nakaz zachowania tajemnicy przez policjanta wynika z treści ślubowania, którego rota określona została w art. 27 ust. 1 ustawy z 6.4.1990 r. o Policji18. Policjant ślubuje strzec tajemnic związanych ze służbą. Ponadto, w związku z wykonywaniem zadań, Policja zapewnia ochronę form i metod realizacji zadań, informacji oraz własnych obiektów i danych identyfikujących policjantów (art. 20a ust. 1 PolicjaU). Przedmiot ochrony został określony bardzo szeroko, ponieważ zgodnie z art. 20 ust. 1 PolicjaU, Policja może uzyskiwać informacje, w tym także niejawnie, gromadzić je, sprawdzać oraz przetwarzać19. Przykładowo, Policja w celu realizacji ustawowych zadań może korzystać z danych o osobie, w tym również w formie zapisu elektronicznego, uzyskanych przez inne organy, służby i instytucje państwowe w wyniku wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych oraz przetwarzać je w rozumieniu ustawy z 29.8.1997 r. o ochronie danych osobowych20, bez wiedzy i zgody osoby, której dane te dotyczą (art. 14 ust. 4 PolicjaU). Ponadto, kontrola operacyjna (zarządzona w związku z wykonywaniem przez Policję czynności operacyjno-rozpoznawczych i przy spełnieniu warunków określonych w art. 19 PolicjaU) będzie polegać na kontrolowaniu treści korespondencji, zawartości przesyłek, a także stosowaniu środków technicznych umożliwiających uzyskiwanie w sposób niejawny informacji i dowodów oraz ich utrwalanie, a w szczególności treści rozmów telefonicznych i innych informacji przekazywanych za pomocą sieci telekomunikacyjnych. Zasady udostępniania danych telekomunikacyjnych określa art. 20c ust. 1 PolicjaU, a danych dotyczących osób korzystających z usług pocztowych oraz danych dotyczących faktu i okoliczności świadczenia lub korzystania z tych usług – art. 20d ust. 1 PolicjaU. Ponadto, w PolicjaU mowa jest o korzystaniu z informacji objętych tajemnicą bankową (są to wszystkie informacje dotyczące czynności bankowej, uzyskane w czasie negocjacji, w trakcie zawierania i realizacji umowy, na podstawie której bank tę czynność wykonuje21) oraz informacji dotyczących umów ubezpieczenia22. Jednak, policjanci nie są w tym zakresie obowiązani do przestrzegania tajemnicy ubezpieczenia, czy bankowej jako takich, ale ustawodawca nakazuje objąć te informacje ochroną przewidzianą w przepisach o ochronie informacji niejawnych (por. art. 20 ust. 3 i 4 PolicjaU). Dla ustalenia kryteriów dostępu do informacji objętych tajemnicą trzeba wziąć pod uwagę warunki przyjęcia do służby w Policji. Ustawodawca precyzując, kto może pełnić służbę w Policji zaznacza, że taka osoba ma dawać rękojmię zachowania tajemnicy (art. 25 ust. 1 PolicjaU). Jednym z etapów postępowania kwalifikacyjnego jest przeprowadzenie postępowania sprawdzającego określonego w przepisach o ochronie informacji niejawnych (art. 25 ust. 2 pkt 8 PolicjaU23). W dalszej kolejności, o dostępie do pozostałych danych objętych tajemnicą będzie przesądzać wykonywanie zadań służbowych i ewentualnie dodatkowe upoważnienie. Przykładowo, stosownie do art. 20 ust. 4 PolicjaU, informacje i dane, o których mowa w art. 20 ust. 3 PolicjaU24 oraz informacje związane z przekazywaniem tych informacji i danych mogą być udostępniane jedynie policjantom prowadzącym czynności w danej sprawie i ich przełożonym, uprawnionym do sprawowania nadzoru nad prowadzonymi przez nich w tej sprawie czynnościami operacyjno-rozpoznawczymi. W wydanym na podstawie art. 20 ust. 19 rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z 31.12.2012 r. w sprawie przetwarzania informacji przez Policję25 określono m.in., że rejestr zbiorów danych oraz zestawów zbiorów danych utworzonych w Policji (prowadzony przez Komendanta Głównego Policji) zawiera informacje o podmiotach odpowiedzialnych za administrowanie zbiorem danych lub zestawem zbiorów danych i uprawnionych do korzystania ze zbioru danych lub zestawu zbiorów danych (§ 7 ust. 2 pkt 2 PrzetInfR; por. też § 11 ust. 3 PrzetInfR). Z kolei, podmiot prowadzący działalność telekomunikacyjną udostępnia nieodpłatnie dane telekomunikacyjne policjantowi wskazanemu w pisemnym wniosku Komendanta Głównego Policji, Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji, komendanta wojewódzkiego Policji albo osoby przez nich upoważnionej (por. art. 20c ust. 2 pkt 1 PolicjaU). PolicjaU nie ustanawia ram czasowych, w których policjant jest obowiązany zachować tajemnicę związaną ze służbą. W szczególności, obowiązek ten nie jest ograniczony do czasu trwania służby. Należy więc uznać, że ma on charakter bezterminowy. Dodatkowo, w wyroku z 10.2.2012 r.26, NSA podkreślił, że funkcjonariusz Policji także poza godzinami służby jest zobowiązany postępować w sposób, który nie budzi wątpliwości co do jego kwalifikacji etycznych. Jest bowiem oczywiste, że w sytuacji, w której policjant, działając poza godzinami służby, wykorzystuje w celach prywatnych informacje zdobyte na służbie, narusza zasady etyki zawodowej, popełniając w ten sposób przewinienie dyscyplinarne. Jeżeli chodzi o podmiot, który może zwolnić z obowiązku zachowania tajemnicy, to w szczególności należy zwrócić uwagę na art. 9 ustawy z 21.6.1996 r. o niektórych uprawnieniach pracowników urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz funkcjonariuszy i pracowników urzędów nadzorowanych przez tego ministra27, zgodnie z którym Minister właściwy do spraw wewnętrznych może zezwalać pracownikom, policjantom, strażakom, funkcjonariuszom Straży Granicznej lub funkcjonariuszom Biura Ochrony Rządu na udzielenie wiadomości stanowiącej informację niejawną określonej osobie lub instytucji. W razie odmowy zwolnienia od obowiązku zachowania tajemnicy albo odmowy zezwolenia na udostępnienie dokumentów lub materiałów zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne” pomimo żądania prokuratora lub sądu, minister właściwy do spraw wewnętrznych przedstawia żądane dokumenty i materiały oraz wyjaśnienia Pierwszemu Prezesowi Sądu Najwyższego. Jeżeli Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego stwierdzi, że uwzględnienie żądania prokuratora lub sądu jest konieczne do prawidłowości postępowania karnego, minister właściwy do spraw wewnętrznych jest obowiązany zwolnić od zachowania tajemnicy lub udostępnić dokumenty i materiały objęte tajemnicą28. Ponadto, w zakresie uzupełniającym regulacje zawarte w PolicjaU oraz ustawach szczególnych, zwolnienie od obowiązku zachowania tajemnicy będzie mogło następować na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego, tj. art. 179 i art. 180 § 1 KPK. Policjant jest obowiązany dochować obowiązków wynikających z roty złożonego ślubowania (art. 58 ust. 1 PolicjaU), a więc również strzec tajemnic związanych ze służbą. Zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 4 PolicjaU, policjanta zwalnia się ze służby w razie skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. Policjanta zwalnia się ze służby również w przypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby (art. 41 ust. 1 pkt 3 PolicjaU). Naruszeniem dyscypliny służbowej jest m.in. utrata materiału zawierającego informacje niejawne (art. 132 ust. 3 pkt 9 PolicjaU), a także niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa (art. 132 ust. 3 pkt 3 PolicjaU). Policjanta można zwolnić ze służby w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe inne niż określone w art. 41 ust. 1 pkt 4 (art. 41 ust. 2 pkt 2 PolicjaU)29. Ponadto, art. 41 ust. 2 pkt 5 umożliwia zwolnienie policjanta ze służby, jeżeli wymaga tego ważny interes służby.
Tajemnica w Służbie Więziennej
Obowiązek zachowania tajemnicy przez funkcjonariuszy i pracowników wynika z różnych przepisów ustawy z 9.4.2010 r. o Służbie Więziennej30. Przede wszystkim, podejmując służbę, funkcjonariusz składa pisemne ślubowanie, w którym zobowiązuje się przestrzegać „tajemnic związanych ze służbą” (art. 41 ust. 1 i 2 SłużbaWięźU). Znaczenie ślubowania potwierdza m.in. art. 157 ust. 1 SłużbaWięźU, zgodnie z którym funkcjonariusz jest obowiązany postępować zgodnie ze złożonym ślubowaniem oraz przestrzegać przepisów prawa. Ponadto, funkcjonariusze i pracownicy nie mogą uczestniczyć w takiej działalności, która podważa autorytet Służby Więziennej lub w której wykorzystuje się informacje o charakterze służbowym do celów pozasłużbowych (art. 28 ust. 2 SłużbaWięźU). Funkcjonariuszom i pracownikom zabrania się też utrzymywania innych niż wynikające z obowiązków służbowych kontaktów z osobami pozbawionymi wolności oraz udzielania osobom nieupoważnionym informacji dotyczących osób pozbawionych wolności, także po ich zwolnieniu (art. 28 ust. 2 SłużbaWięźU). Katalog informacji chronionych w ten sposób jest otwarty. Zatem, do informacji związanych ze służbą, które będą podlegać ochronie, należy zaliczyć informacje niejawne oraz informacje „dotyczące osób pozbawionych wolności, także po ich zwolnieniu” (art. 28 ust. 2 SłużbaWięźU), a także określone w art. 4 ust. 3 SłużbaWięźU informacje kryminalne z Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych. Ponadto, zgodnie z art. 24 ust. 1 SłużbaWięźU, Służba Więzienna może przetwarzać informacje i dane osobowe, w tym także bez zgody i wiedzy osób, których dotyczą, niezbędne do realizacji zadań, o których mowa w art. 2 SłużbaWięźU. Z uwagi na to, że funkcjonariuszem, jak i pracownikiem Służby Więziennej może być osoba, która daje rękojmię zachowania tajemnicy, chronione tajemnicą służby więziennej mogą być dobra określone w OchrInfU. Ponadto, z uwagi na zakaz udzielania osobom nieupoważnionym informacji dotyczących osób pozbawionych wolności, także po ich zwolnieniu, należy wskazać na dobro osób pozbawionych wolności. Wreszcie, ustawodawca zakazuje udzielania osobom nieupoważnionym informacji o charakterze służbowym, co oznacza, że jako dobra chronione należy wskazać prawidłowe wykonywanie zadań Służby Więziennej (por. art. 2 ust. 2 SłużbaWięźU). Z uwagi na treść art. 24 ust. 1 SłużbaWięźU, jako wartości chronione – stanowiące informacje o charakterze służbowym – można również wskazać np. dane osobowe. Uprawniony do dostępu do informacji objętych tajemnicą Służby Więziennej jest pracownik lub funkcjonariusz, który daje rękojmię zachowania tajemnicy (odpowiednio art. 38 pkt 6 i art. 29 pkt 5 SłużbaWięźU, por. też art. 39 ust. 2 pkt 4 oraz art. 39 ust. 2 pkt 5 SłużbaWięźU). Brak jest regulacji w stosunku do pozostałych informacji i danych objętych tajemnicą. Należy uznać, że dostęp do informacji będzie wówczas uzależniony już tylko od zajmowanego stanowiska służbowego, wykonywanych czynności służbowych, czy polecenia przełożonego (por. np. art. 68 ust. 6 SłużbaWięźU). W SłużbaWięźU brak jest regulacji dotyczących okresu ochrony, należy więc przyjąć, że jest to obowiązek bezterminowy. Jeżeli chodzi o możliwość zwolnienia z obowiązku zachowania tajemnicy, Służba Więzienna udziela informacji i udostępnia dane osobowe o osobach, na pisemny wniosek, podmiotom ustawowo uprawnionym, „w zakresie określonym w ustawach” (art. 24 ust. 3 SłużbaWięźU). Ponadto, Służba Więzienna, na pisemny i uzasadniony wniosek osoby najbliższej, udostępnia dane osobowe osoby pozbawionej wolności, za pisemną zgodą tej osoby (art. 24 ust. 4 SłużbaWięźU). Dodatkowo, zastosowanie znajdą art. 179 i art. 180 § 1 KPK. Funkcjonariusz odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub za czyny sprzeczne ze złożonym ślubowaniem (art. 230 ust. 1 SłużbaWięźU), a opiniowanie służbowe uwzględnia m.in. przestrzeganie etyki zawodowej i zdyscyplinowanie, z uwzględnieniem przestrzegania zasad wynikających ze złożonego ślubowania (art. 87 ust. 1 pkt 12 SłużbaWięźU). Ponadto, naruszeniem dyscypliny służbowej jest utrata dokumentu zawierającego informacje „stanowiące tajemnicę państwową lub służbową”. Wskazany przepis nie został dostosowany do treści aktualnie obowiązującej OchrInfU, w innych ustawach zawierających podobną regulację mowa o „materiale zawierającym informacje niejawne” (por. np. art. 132 ust. 3 pkt 9 PolicjaU). Funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadkach niewywiązywania się z obowiązków służbowych w okresie odbywania służby stałej, stwierdzonego w dwóch kolejnych opiniach (art. 96 ust. 2 pkt 1 SłużbaWięźU31), a także prawomocnej odmowy wydania poświadczenia bezpieczeństwa osobowego w rozumieniu przepisów o ochronie informacji niejawnych (art. 96 ust. 2 pkt 9 SłużbaWięźU).
Tajemnice funkcjonariuszy Straży Pożarnej
W ustawie z 24.8.1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej32 obowiązek zachowania tajemnicy określony jest w ślubowaniu. Zgodnie z art. 30 ust. 1 StrPożU, strażak m.in. ślubuje przestrzegać prawa, a także strzec tajemnic związanych ze służbą. StrPożU poza tym praktycznie nie porusza zagadnień związanych z ochroną tajemnic przez strażaków. Można jedynie przywołać art. 23 ust. 12 StrPożU dotyczący przeprowadzania przez strażaków (upoważnionych przez właściwego komendanta Państwowej Straży Pożarnej) czynności kontrolno-rozpoznawczych. Zgodnie z tym przepisem, kontrolujący podlega obowiązującym w obiektach i pomieszczeniach kontrolowanego przepisom o bezpieczeństwie i higienie pracy, o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie przeciwpożarowej. Strażak przeprowadzający opisywane czynności będzie więc związany obowiązkiem ochrony informacji niejawnych i powinien dawać rękojmię zachowania tajemnicy. Poza odesłaniem do ochrony informacji niejawnych, StrPożU nie wskazuje na inne tajemnice, co oznacza, że każdorazowo wartości chronione przez strażaka trzeba identyfikować po zapoznaniu się przez niego z konkretnymi informacjami. Formułując warunki przyjęcia do służby w Państwowej Straży Pożarnej, ustawodawca nie określił jakichkolwiek wymogów związanych z rękojmią zachowania tajemnicy, poza wskazaniem, że służbę może pełnić jedynie osoba niekarana za przestępstwo (por. art. 28 StrPożU). Obowiązek ochrony tajemnic przez strażaka ma charakter bezterminowy. W zakresie zwolnienia z obowiązku zachowania tajemnicy, zastosowanie będą miały przepisy Kodeksu postępowania karnego, tj. art. 179 i art. 180 § 1 KPK, a także cyt. art. 9 UprPracMSWU. StrPożU nie przewiduje samodzielnych podstaw zwolnienia ze służby lub odpowiedzialności dyscyplinarnej związanej z nieuprawnionym ujawnieniem informacji podlegających ochronie. Jeżeli chodzi o odpowiedzialność dyscyplinarną, strażak odpowiada jednak za zawinione, nienależyte wykonywanie obowiązków służbowych oraz za czyny sprzeczne ze złożonym ślubowaniem (art. 115 ust. 1 StrPożU), a więc również za ujawnienie tajemnic związanych ze służbą. Strażaka zwalnia się ze służby m.in. w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego (art. 43 ust. 2 pkt 3 i 4 StrPożU). Fakultatywną podstawę zwolnienia ze służby stanowi natomiast skazanie prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo inne niż wyżej wskazane. Ponadto, naruszenie obowiązku zachowania tajemnicy związanej ze służbą może zostać uznane za podstawę zwolnienia przewidzianą w art. 43 ust. 3 pkt 4a StrPożU, jeżeli będzie stwierdzone w dwóch kolejnych opiniach służbowych, oraz w art. 43 ust. 3 pkt 5 StrPożU – jeżeli zostanie uznane za „ważną przyczynę”, a uprawniony organ uzasadni, że dalsze pozostawanie strażaka w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych.
Tajemnice funkcjonariuszy ABW i AW
Przed podjęciem służby funkcjonariusz ABW albo AW ślubuje m.in. strzec tajemnicy prawnie chronionej (por. art. 47 ust. 1 ustawy z 24.5.2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu33). BezpWewnU nie zawiera zamkniętego katalogu informacji objętych tajemnicą wskazując ogólnie w art. 33, że w zakresie swojej właściwości Agencje mogą uzyskiwać informacje, w tym także niejawnie, gromadzić je, sprawdzać i przetwarzać. Poza ślubowaniem, obowiązek zachowania tajemnicy wynika z art. 35 ust. 1 BezpWewnU, zgodnie z którym, w związku z wykonywaniem swoich zadań Agencje zapewniają ochronę środków, form i metod realizacji zadań, zgromadzonych informacji oraz własnych obiektów i danych identyfikujących funkcjonariuszy tych Agencji. W zakresie swojej właściwości Agencje mogą zbierać, także niejawnie, wszelkie dane osobowe, w tym również, jeżeli jest to uzasadnione charakterem realizowanych zadań, dane wskazane w art. 27 i 28 OchrDanOsobU, a także korzystać z danych osobowych i innych informacji uzyskanych w wyniku wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych przez uprawnione do tego organy, służby i instytucje państwowe oraz przetwarzać je, w rozumieniu OchrDanOsobU, bez wiedzy i zgody osoby, której te dane dotyczą (art. 34 ust. 1 BezpWewnU). Ponadto, do zadań ABW należy m.in. realizowanie, w granicach swojej właściwości, zadań związanych z ochroną informacji niejawnych oraz wykonywanie funkcji krajowej władzy bezpieczeństwa w zakresie ochrony informacji niejawnych w stosunkach międzynarodowych (art. 5 ust. 1 pkt 3 BezpWewnU). Z kolei, do zadań AW należy m.in. uzyskiwanie, analizowanie, przetwarzanie i przekazywanie właściwym organom informacji mogących mieć istotne znaczenie dla bezpieczeństwa i międzynarodowej pozycji Rzeczypospolitej Polskiej oraz jej potencjału ekonomicznego i obronnego (art. 6 ust. 1 pkt 1 BezpWewnU). Wskazane zadania wyraźnie wiążą się z dostępem do informacji niejawnych. Można wskazać również inne przykłady informacji i danych, do których funkcjonariusze ABW będą mieli dos­tęp. W uzasadnionych wypadkach i po spełnieniu określonych warunków, sąd będzie mógł zarządzić kontrolę operacyjną, polegającą na kontrolowaniu przez funkcjonariuszy treści korespondencji, zawartości przesyłek, a także stosowaniu środków technicznych umożliwiających uzyskiwanie w sposób niejawny informacji i dowodów oraz ich utrwalanie, a w szczególności treści rozmów telefonicznych i innych informacji przekazywanych za pomocą sieci telekomunikacyjnych (art. 27 ust. 6 BezpWewnU). Obowiązek zachowania tajemnicy obejmuje nie tylko funkcjonariuszy ABW i AW, ale rozciąga się również na osoby udzielające pomocy Agencjom, a niebędące ich funkcjonariuszami – w zakresie dotyczącym faktu udzielania pomocy i okoliczności związanych z jej udzielaniem (art. 36 ust. 2a BezpWewnU). Z uwagi na niesprecyzowany katalog informacji podlegających ochronie, wartości chronione poszczególnymi tajemnicami należy badać osobno po identyfikacji każdej z tajemnic. Przykładowo, w ustawie wymieniane są dane osobowe i w tym zakresie, jako wartości chronione można wskazać ochronę wszelkich informacji dotyczących zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Do uzyskania dostępu do informacji chronionych uprawnieni są funkcjonariusze ABW i AW, a z uwagi na treść art. 39 ust. 1 BezpWewnU, uprawnienie dostępu (co najmniej) do informacji niejawnych może przysługiwać również pracownikom ABW i AW oraz osobom udzielającym pomocy w wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych34. Służbę w ABW albo AW może pełnić m.in. osoba dająca rękojmię zachowania tajemnicy stosownie do wymogów określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych (art. 44 pkt 4 BezpWewnU; por. też art. 15 pkt 5 BezpWewnU). Jedynym przepisem wyraźnie odnoszącym się do możliwości zwolnienia z obowiązku zachowania tajemnicy jest cytowany powyżej art. 39 BezpWewnU. Szefowie Agencji, każdy w zakresie swojego działania, mogą zezwalać funkcjonariuszom i pracownikom Agencji oraz byłym funkcjonariuszom i pracownikom, po ustaniu stosunku służbowego lub stosunku pracy w Agencji, a także osobom udzielającym im pomocy w wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych, na udzielenie informacji niejawnej określonej osobie lub instytucji35. Brak jest co prawda wyraźnej regulacji, czy po ustaniu stosunku służbowego nadal obowiązuje nakaz ochrony tajemnicy prawnie chronionej, ale powołany art. 39 ust. 1 pośrednio wskazuje na obowiązek bezterminowego zachowania tajemnic związanych z funkcjonowaniem Agencji. Funkcjonariusz jest obowiązany dochować obowiązków wynikających z roty złożonego ślubowania (art. 79 ust. 1 BezpWewnU). BezpWewnU przewiduje odpowiedzialność karną funkcjonariuszy Agencji, a także osób, które pełniły służbę lub były zatrudnione w Agencji, związaną z nieuprawnionym wykorzystaniem informacji uzyskanych podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, ale zagrożone karą jest jedynie wpływanie na działalność organów władzy publicznej, przedsiębiorców lub nadawców oraz redaktorów naczelnych, dziennikarzy lub osób prowadzących działalność wydawniczą (por. art. 153b i 153c BezpWewnU; por. też art. 153d cyt. ustawy). W pozostałym zakresie można jednak stosować odpowiedzialność karną przewidzianą w przepisach Kodeksu karnego (art. 265 i 266 KK). Omawiana ustawa nie formułuje sposobów naruszenia dyscypliny służbowej, ale naruszenie obowiązku zachowania tajemnicy niewątpliwie może być oceniane w tych kategoriach. Funkcjonariusza zwalnia się ze służby m.in. w przypadku: wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby; skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego (art. 60 ust. 1 pkt 3 i 4 BezpWewnU), a fakultatywną przesłankę zwolnienia stanowią m.in. niewywiązywanie się z obowiązków służbowych w okresie odbywania służby stałej, stwierdzone w dwóch kolejnych opiniach, między którymi upłynęło co najmniej 6 miesięcy oraz skazanie prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo inne niż przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Odwołanie Szefa Agencji z zajmowanego stanowiska może nastąpić m.in. w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za popełnione przestępstwo lub przestępstwo skarbowe (art. 16 pkt 3 BezpWewnU). Ustawa nie zawiera sankcji wobec pracowników Agencji, czy też osób udzielających im pomocy w wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych (por. art. 39 ust. 1 Bezp­WewnU).
Tajemnice funkcjonariuszy SKW i SWW
W zakresie swojej właściwości SKW i SWW mogą uzyskiwać informacje, w tym także niejawnie, gromadzić je, sprawdzać i przetwarzać. W związku z wykonywaniem swoich zadań SKW i SWW zapewniają ochronę środków, form i metod realizacji zadań, zgromadzonych informacji oraz własnych obiektów i danych identyfikujących funkcjonariuszy tych służb (art. 37 oraz 39 ust. 1 ustawy z 9.6.2006 r. o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego36). KontrwywiadU nie posługuje się pojęciem tajemnicy związanej ze służbą, ale przywołane przepisy nie pozostawiają wątpliwości, że zebrane informacje i dane podlegają ochronie. Z uwagi na powyższe, katalog informacji podlegających ochronie jest bardzo szeroki. Przykładowo, funkcjonariusze SKW i SWW mogą zbierać, także niejawnie, wszelkie dane osobowe, w tym również, jeżeli jest to uzasadnione charakterem realizowanych zadań, dane wskazane w art. 27 i 28 OchrDanOsobU, a także korzystać z danych osobowych i innych informacji uzyskanych w wyniku wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych przez uprawnione do tego organy, służby i instytucje państwowe oraz przetwarzać je, w rozumieniu OchrDanOsobU, bez wiedzy i zgody osoby, której te dane dotyczą (art. 38 ust. 1 KontrwywiadU). Zakres informacji uzyskiwanych przez SKW w związku z kontrolą operacyjną (art. 31 KontrwywiadU) został uregulowany podobnie jak w BezpWewnU. Tak samo, osoba udzielająca pomocy SKW i SWW przy wykonywaniu ich zadań, niebędąca ich funkcjonariuszem, nie może ujawniać faktu udzielania pomocy, ani okoliczności związanych z jej udzieleniem (art. 40 ust. 6 KontrwywiadU). Dostęp do informacji objętych ochroną mogą uzyskać funkcjonariusze SKW i SWW. Z treści art. 43 KontrwywiadU można wywnioskować dodatkowo, że (co najmniej) do informacji niejawnych mogą mieć również dostęp pracownicy SKW i SWW oraz osoby udzielające pomocy w wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych. Możliwość dostępu do informacji niejawnych jest warunkiem przyjęcia do służby w SKW i SWW (por. art. 3 pkt 4 oraz art. 5 ust. 1 pkt 3 i art. 16 pkt 5 KontrwywiadU). Szefowie SKW i SWW, każdy w zakresie swojego działania, mogą zezwalać funkcjonariuszom i pracownikom SKW i SWW oraz byłym funkcjonariuszom i pracownikom, po ustaniu stosunku służbowego lub stosunku pracy w SKW i SWW, a także osobom udzielającym im pomocy w wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych, na udzielenie informacji niejawnej określonej osobie lub instytucji (art. 43 ust. 1 KontrwywiadU, por. też warunki i ograniczenia wskazane w całym przepisie). Powołany art. 43 ust. 1 pośrednio wskazuje na obowiązek bezterminowego zachowania tajemnic związanych z funkcjonowaniem SKW i SWW. KontrwywiadU zawiera przepisy karne, które jednak dotyczą wyłącznie wykorzystywania przez funkcjonariuszy SKW albo SWW oraz żołnierzy zawodowych wyznaczonych na stanowisko służbowe w tych służbach informacji uzyskanych podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych w zakresie wpływania na działalność organów władzy publicznej, przedsiębiorców lub nadawców oraz redaktorów naczelnych, dziennikarzy lub osób prowadzących działalność wydawniczą (art. 53 ust. 1 KontrwywiadU; por. też art. 55 ust. 1 KontrwywiadU). Podobne sankcje obejmują osoby, które pełniły służbę w SKW albo w SWW (art. 54 ust. 1 KontrwywiadU). W pozostałym zakresie można jednak stosować odpowiedzialność karną przewidzianą w przepisach Kodeksu karnego (art. 265 i 266 KK). Omawiana ustawa nie formułuje sposobów naruszenia dyscypliny służbowej i nie wskazuje przyczyn zwolnienia ze służby. Ustawa nie zawiera też sankcji wobec pracowników SKW i SWW, ani osób udzielających im pomocy w wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych (por. art. 43 ust. 1 KontrwywiadU).
Tajemnice funkcjonariuszy CBA
Obowiązek ochrony tajemnic związanych ze służbą wynika z art. 24 ust. 1 ustawy z 9.6.2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym37 i nie jest powtórzony w rocie ślubowania. W związku z wykonywaniem swoich zadań, CBA zapewnia ochronę środków, form i metod realizacji zadań, zgromadzonych informacji oraz własnych obiektów i danych identyfikujących funkcjonariuszy CBA. Jak wskazuje S. Hoc38, „z powyższego wynika, że Szef CBA, jak również każdy funkcjonariusz mają ustawowy obowiązek zachowania w tajemnicy, stosownie do wymogów określonych w przepisach ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych, wszelkich danych dotyczących m.in. szczegółowych informacji odnoszących się do organizacji, form i metod operacyjnej CBA oraz kierunków pracy operacyjnej i zainteresowań, a także informacji dotyczących planowanych, wykonywanych i zrealizowanych czynności operacyjno-rozpoznawczych oraz informacji i przedmiotów uzyskanych w wyniku tych czynności, które pozwalają na identyfikację osób udzielających CBA pomocy w zakresie wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych”. W zakresie swojej właściwości CBA może uzyskiwać informacje, w tym także niejawnie, gromadzić je, sprawdzać i przetwarzać (art. 22 ust. 1 CBAU), w tym – w granicach zadań, o których mowa w art. 2 ust. 1, może przetwarzać dane osobowe, włącznie z tzw. danymi wrażliwymi39, bez wiedzy i zgody osoby, której te dane dotyczą (art. 22a ust. 1 CBAU). Za S. Hocem40 można przyjąć, że powołane przepisy tworzą ogólną podstawę do przetwarzania danych o osobach. Ponadto, pod pewnymi warunkami (por. art. 23 ust. 1 CBAU), CBA może korzystać z przetwarzanych przez banki informacji stanowiących tajemnicę bankową oraz informacji dotyczących umów o rachunek papierów wartościowych, umów o rachunek pieniężny, umów ubezpieczenia lub innych umów dotyczących obrotu instrumentami finansowymi, a w szczególności z przetwarzanych przez uprawnione podmioty danych osób, które zawarły takie umowy (por. art. 23 CBAU z uwzględnieniem warunków tam określonych). CBA przy wykonywaniu swoich zadań może korzystać z pomocy osób niebędących funkcjonariuszami CBA (art. 25 ust. 1 CBAU). Z CBAU nie wynika jednak obowiązek zachowania tajemnicy przez takie osoby – jeżeli informacje podlegające ochronie zostaną im udostępnione. Niestety w ustawie nie znalazł się przepis podobny do treści art. 36 ust. 2a BezpWewnU (por. też art. 40 ust. 6 KontrwywiadU), zgodnie z którym osoba udzielająca pomocy nie może ujawnić faktu udzielania pomocy, ani okoliczności związanych z jej udzieleniem41. Dostęp do informacji objętych tajemnicą mają funkcjonariusze CBA. Służbę w CBA może pełnić osoba dająca rękojmię zachowania tajemnicy (art. 48 pkt 5; por. też art. 7 ust. 1 pkt 5 oraz 50 ust. 1 pkt 3 CBAU). Dostęp do określonych informacji będzie uzależniony od stanowiska, posiadanego poświadczenia bezpieczeństwa lub upoważnienia. W zakresie swojej właściwości (i w granicach określonych w art. 23 CBAU), CBA może korzystać z przetwarzanych przez banki informacji stanowiących tajemnicę bankową oraz informacji dotyczących umów o rachunek papierów wartościowych, umów o rachunek pieniężny, umów ubezpieczenia lub innych umów dotyczących obrotu instrumentami finansowymi, a w szczególności z przetwarzanych przez uprawnione podmioty danych osób, które zawarły takie umowy. Wskazane informacje i dane podlegają ochronie przewidzianej w przepisach o ochronie informacji niejawnych i mogą być udostępniane jedynie funkcjonariuszom prowadzącym czynności w danej sprawie i ich przełożonym, uprawnionym do sprawowania nadzoru nad prowadzonymi przez nich w tej sprawie czynnościami operacyjno-rozpoznawczymi. Akta zawierające te informacje i dane udostępnia się ponadto wyłącznie sądom i prokuratorom, jeżeli następuje to w celu ścigania karnego. Z uwagi na brak regulacji w tym zakresie należy uznać, że obowiązek ochrony tajemnic przez funkcjonariusza CBA ma charakter bezterminowy. Dodatkowo, zgodnie z art. 28 ust. 1 CBAU, Szef CBA może zezwalać funkcjonariuszom i pracownikom CBA oraz byłym funkcjonariuszom i pracownikom, po ustaniu stosunku służbowego lub stosunku pracy w CBA, a także osobom udzielającym im pomocy w wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych, na udzielenie informacji niejawnej określonej osobie lub instytucji. Ostatecznie (por. art. 28 ust. 4 CBAU), Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego jest upoważniony do uwzględnienia żądania prokuratora lub sądu i nakazania Szefowi CBA zwolnienia od zachowania tajemnicy lub udostępnienia materiałów objętych tajemnicą. W pozostałym zakresie, związanym z możliwością zwolnienia z obowiązku zachowania tajemnicy, zastosowanie będą mogły znaleźć powołane już przepisy Kodeksu postępowania karnego. Nieuprawnione ujawnienie informacji podlegających ochronie może skutkować odpowiedzialnością dyscyplinarną. Między innymi, naruszeniem dyscypliny służbowej jest ujawnianie informacji pozostającej w związku z wykonywaniem czynności służbowych, a także utrata materiału zawierającego informacje niejawne42 (art. 107 ust. 2 pkt 9 i 10 CBAU). Funkcjonariusza zwalnia się ze służby na skutek skazania prawomocnym wyrokiem sądu za popełnione umyślnie przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe, a można zwolnić ze służby w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo inne niż wskazane wyżej, wniesienia aktu oskarżenia w przypadku umyślnego przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, a nawet popełnienia przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, w sytuacji gdy okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości.
Tajemnice funkcjonariuszy Żandarmerii Wojskowej
Żandarmeria Wojskowa została utworzona jako wyodrębniona i wyspecjalizowana służba wchodząca w skład Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 1 ustawy z 24.8.2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych43). Z tego względu, żołnierzami Żandarmerii Wojskowej są żołnierze pełniący czynną służbę wojskową na stanowiskach służbowych w jednostkach organizacyjnych Żandarmerii Wojskowej (art. 1 ust. 3 pkt 1 ŻandarWojskU). Do jednostek organizacyjnych Żandarmerii Wojskowej oraz żołnierzy pełniących służbę w tych jednostkach w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy dotyczące jednostek wojskowych i żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową (art. 9 ust. 1 ŻandarWojskU). Powyższe oznacza, że żołnierze ŻW i wojskowych organów porządkowych są obowiązani do ochrony informacji niejawnych (zgodnie z art. 64 ust. 1 ObrRPU). Analiza ŻandarWojskU pozwala jednak wyprowadzić wniosek, że z uwagi na szerokie uprawnienia do uzyskiwania informacji, w istocie o wiele więcej informacji będzie podlegać ochronie. Jak wynika z art. 40 ust. 1 ŻandarWojskU, w zakresie wykonywanych czynności operacyjno-rozpoznawczych, Żandarmeria Wojskowa zapewnia ochronę środków, form i metod ich wykonywania, zgromadzonych informacji oraz własnych obiektów i danych identyfikacyjnych pozwalających na ustalenie tożsamości żołnierzy Żandarmerii Wojskowej. Z uwagi na szeroki zakres uprawnień do pozyskiwania informacji przez Żandarmerię Wojskową, trudno wskazać na zamknięty katalog takich informacji. Przykładowo, Żandarmeria Wojskowa, z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 29 ust. 1 ŻandarWojskU, w tym z uwzględnieniem przepisów OchrDanOsobU, może uzyskiwać informacje, w tym niejawnie, gromadzić je, przechowywać, sprawdzać, przetwarzać i przekazywać. Ponadto, Żandarmeria Wojskowa może pobierać, gromadzić i wykorzystywać w celach wykrywczych i identyfikacyjnych odciski linii papilarnych, zdjęcia oraz dane osobowe, w tym ujawniające pochodzenie etniczne, przynależność wyznaniową oraz dane o stanie zdrowia, osób podejrzanych o popełnienie przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego, a także osób o nieustalonej tożsamości lub usiłujących ukryć swoją tożsamość, bez zgody i wiedzy osoby, której dane dotyczą (art. 29 ust. 2 ŻandarWojskU). W celu zapobiegania lub wykrywania przestępstw, również skarbowych, Żandarmeria Wojskowa, może mieć udostępniane dane, o których mowa w art. 180c i 180d ustawy z 16.7.2004 r. – Prawo telekomunikacyjne44 oraz może je przetwarzać (art. 30 ust. 1 ŻandarWojskU). Z kolei, w związku z kontrolą operacyjną (warunki i tryb jej zarządzenia określa art. 31 ŻandarWojskU), możliwe jest kontrolowanie treści korespondencji, zawartości przesyłek, a także stosowanie środków technicznych umożliwiających uzyskiwanie w sposób niejawny informacji i dowodów oraz ich utrwalanie, a w szczególności obrazu, treści rozmów telefonicznych i innych informacji przekazywanych za pomocą sieci telekomunikacyjnych. Żandarmeria Wojskowa może również, w zakresie koniecznym do wykonywania jej zadań ustawowych, korzystać z informacji kryminalnej zgromadzonej w Krajowym Centrum Informacji Kryminalnych (art. 40a ŻandarWojskU). Żandarmeria Wojskowa, wykonując czynności operacyjno-rozpoznawcze, może korzystać z pomocy osób niebędących żołnierzami Żandarmerii Wojskowej (art. 36 ust. 1 ŻandarWojskU. W ustawie nie zawarto jednak zasad przestrzegania tajemnicy przez te osoby. Z uwagi na brak katalogu informacji objętych ochroną, wartości chronionych tajemnicą należy poszukiwać w poszczególnych regulacjach wprowadzających obowiązek ochrony. Ponieważ brak jest regulacji dotyczących ustania obowiązku zachowania tajemnicy, należy przyjąć że jest on bezterminowy. Zabronione jest ujawnianie danych o osobie niebędącej żołnierzem Żandarmerii Wojskowej udzielającej pomocy ŻW w wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych. Jednak, w razie odmowy zwolnienia żołnierza ŻW lub osoby udzielającej mu pomocy w wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych od obowiązku zachowania w tajemnicy informacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne” w związku z postępowaniem karnym albo odmowy zezwolenia na udostępnienie materiałów zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”45, Minister Obrony Narodowej przedstawia żądane wyjaśnienia i materiały Pierwszemu Prezesowi Sądu Najwyższego. Jeżeli Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego stwierdzi, że uwzględnienie żądania prokuratora lub sądu jest konieczne do zapewnienia prawidłowości postępowania karnego, Minister Obrony Narodowej jest zobowiązany zwolnić od obowiązku zachowania w tajemnicy informacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne” żołnierza Żandarmerii Wojskowej albo udostępnić żądane wyjaśnienia i materiały zawierające informacje niejawne o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”. Z kolei, dane o osobie udzielającej pomocy ŻW w wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych mogą być ujawnione na żądanie prokuratora również w razie uzasadnionego podejrzenia, że popełniła ona przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, w związku z wykonywaniem czynności operacyjno-rozpoznawczych. W takim przypadku Minister Obrony Narodowej przedstawia żądane wyjaśnienia i materiały Pierwszemu Prezesowi Sądu Najwyższego. Jeżeli Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego stwierdzi, że uwzględnienie żądania prokuratora lub sądu jest konieczne do zapewnienia prawidłowości postępowania karnego, Minister Obrony Narodowej jest zobowiązany zwolnić od obowiązku zachowania w tajemnicy informacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne” żołnierza Żandarmerii Wojskowej albo udostępnić żądane wyjaśnienia i materiały zawierające informacje niejawne o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”.
Tajemnica strażnika gminnego
Do obowiązków strażnika gminnego należy zachowanie tajemnicy prawnie chronionej (art. 27 pkt 3 ustawy z 29.8.1997 r. o strażach gminnych46). Taki obowiązek nie został powtórzony w rocie ślubowania składanego pisemnie przez strażnika z dniem zatrudnienia (art. 26 Straż­GmU). Zakres przedmiotowy tajemnicy można precyzować odnosząc się do każdej z tajemnic prawnie chronionych, do których będzie miał dostęp strażnik wykonując obowiązki. Przykładowo, straż w celu realizacji ustawowych zadań, może przetwarzać dane osobowe, z wyłączeniem tzw. danych wrażliwych – bez wiedzy i zgody osoby, której dane te dotyczą – uzyskane w wyniku wykonywania czynności podejmowanych w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz z rejestrów, ewidencji i zbiorów, do których straż posiada dostęp na podstawie odrębnych przepisów (art. 10a StrażGmU). Z uwagi na brak regulacji w tym zakresie należy uznać, jak już wskazano wyżej, że obowiązek ochrony tajemnic przez strażnika gminnego ma charakter bezterminowy. W związku z brakiem określenia podmiotu, który może zwolnić z obowiązku zachowania tajemnicy, zastosowanie będą mogły znaleźć przedstawione wcześniej przepisy Kodeksu postępowania karnego. W StrażGmU nie zawarto też regulacji dotyczących odpowiedzialności za ujawnienie informacji podlegających ochronie, w tym przepisów o odpowiedzialności dyscyplinarnej. Jednak, ponieważ strażnikiem może być osoba, która m.in. nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za ścigane z oskarżenia publicznego i umyślnie popełnione przestępstwo lub przestępstwo skarbowe (art. 24 pkt 7 StrażGmU), to skazanie w związku z popełnieniem czynu określonego w art. 265 § 1 lub 2, a także art. 266 § 2 KK będzie uniemożliwiać dalsze zatrudnienie strażnika gminnego.
Podsumowanie
Ustanawianie przez ustawodawcę obowiązku zachowania „tajemnic prawnie chronionych” (a także podobnych określeń) w istocie powtarza nakaz ochrony pojedynczych tajemnic już nazwanych i poddanych ochronie. O ile więc konkretny podmiot nie znajduje się poza określonym wcześniej w ustawie wprowadzającej daną tajemnicę katalogiem podmiotów zobowiązanych, to nowy przepis nakładający na niego kolejny raz ten sam obowiązek należy ocenić jako nadmiarowy. W tym też zakresie można uznać, że „nowa” tajemnica, będąca zbiorem tajemnic „związanych ze służbą”, nie posiada wszystkich elementów materialnych potrzebnych dla jej ustanowienia, tzn. odmiennego od innych tajemnic przedmiotu ochrony. Ponadto, ogólne sformułowanie tajemnicy powoduje często trudności ze wskazywaniem kolejnego z elementów materialnych, tzn. jej beneficjenta (lub beneficjentów). Dopiero każdorazowe zidentyfikowanie tajemnicy prawnie chronionej i analiza przepisów ją statuujących będzie umożliwiać analizę jej materialnych i formalnych przesłanek. Podsumowując, nie jest zasadne wyodrębnienie, jako kolejnych tajemnic nazwanych, tajemnic: żołnierzy (żołnierzy zawodowych), ŻW, strażnika gminnego, a także tajemnic funkcjonariuszy: ABW i AW, SKW i SWW, CBA, PSP, SW i Policji. Omówione ustawy ustanawiają w istocie nakaz ochrony informacji niejawnych (w tym również informacji stanowiących tajemnicę innego państwa chronioną na zasadzie wzajemności na podstawie zawartych umów międzynarodowych) oraz innych, nieraz ogólnie wskazywanych, informacji lub danych stanowiących tajemnice na mocy odrębnych przepisów47. Określając je łącznie, ustawodawca używa w istocie podobnych sformułowań, jak „tajemnica prawnie chroniona” (w przypadku strażnika gminnego oraz funkcjonariuszy ABW i AW), czy też „tajemnice związane ze służbą” (w przypadku policjanta, strażaka, funkcjonariusza SW) oraz wyraźne odsyła do OchrDanOsobU (w przypadku żołnierzy i żołnierzy zawodowych). Summary Legal regulation of selected service duties of confidentiality The article analyses and verifies the thesis of the existence of the duties of confidentiality of: the military (professional soldiers), Military Police, municipal guards, as well as officers of: ABW (Internal Security Agency), AW (Foreign Intelligence Agency), SKW (Military Counter-Intelligence Service), SWW (Military Intelligence Service), CBA (Central Anti-Corruption Bureau), State Fire Service, Prison Service and Police. The article presents: legal grounds for the duty of confidence and the obligated entities, the objective scope of the duty of confidentiality, protection period, criteria of access to restricted information and sanctions for unauthorized disclosure of restricted information. As a result of the analysis it has been established that the majority of the relevant legal acts do not provide a closed catalogue of “service duties of confidence”, so their identification will be based on an analysis of specific regulations. Apart from restricted information, most frequently access is granted to personal data, including so-called sensitive data, but also to information covered by banking or insurance secrecy. The specification by the legislator of the duty to keep “legally protected information” (and also similar terms) as a matter of fact reiterates the imperative to protect single secrets or secret that have been already named and protected. Therefore, if a given entity is not outside the catalogue of obligated entities specified earlier in the act introducing a given duty of confidentiality, the new regulation imposing that same duty thereon again should be considered as redundant. To the same extent it may be recognized that a “new” duty of confidentiality being a collection of “service duties of confidentiality” lacks some of the material elements needed for its establishment, that is an object of protection different from others. The analysed statutes do not establish new named duties of confidentiality, though as a matter of fact establish the imperative to protect restricted information (including classified information of another state protected according to the principle of reciprocity under international agreements) and other – sometimes generally indicated – information or data. * Asystent w Katedrze Prawa Informatycznego na WPiA Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.
  1. Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Służby Więziennej, Państwowej Straży Pożarnej.

  2. Straży gminnych, żołnierzy i żołnierzy zawodowych, Żandarmerii Wojskowej.

  3. M. Jaśkowska, Materialne i formalne przesłanki tajemnic publicznoprawnych [w:] Jawność i jej ograniczenia. T. IV. Znaczenie orzecznic­twa, pod red. M. Jaśkowskiej, G. Szpor, Warszawa 2014, s. 4 i 10.

  4. M. Jaśkowska, Znaczenie orzecznictwa w sferze publicznoprawnych ograniczeń jawności. Wnioski końcowe [w:] Jawność i jej ograniczenia. T. IV, op. cit., s. 332.

  5. Por. też M. Jaśkowska, Materialne i formalne… [w:] op. cit., s. 8–9.

  6. Ibidem, s. 9.

  7. Dz.U. Nr 182, poz. 1228; dalej jako: OchrInfU.

  8. T. jedn.: Dz.U. z 2014 r. poz. 1414 ze zm.; dalej jako: ŻołZawSłużbaU.

  9. T. jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 461 ze zm.; dalej jako: ObrRPU.

  10. Por. § 20 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 9.9.2014 r. w sprawie trybu wyznaczania żołnierzy zawodowych na stanowiska służbowe i zwalniania z tych stanowisk, Dz.U. poz. 1292.

  11. Ponadto, na obowiązek uzyskania poświadczenia bezpieczeństwa wskazują art. 59b ust. 8, art. 99a ust. 12 pkt 4, a także art. 176 ust. 1a ObrRPU.

  12. To zagadnienie reguluje rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z 5.11.2004 r. w sprawie trybu udzielania żołnierzom w czynnej służbie wojskowej zezwoleń na rozpowszechnianie rezultatów ich działalności naukowej, literackiej, artystycznej lub publicystycznej, zawierających informacje niejawne (Dz.U. Nr 246, poz. 2470).

  13. Por. też § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 12.5.2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, Dz.U. poz. 670.

  14. I OSK 1352/10, Legalis.

  15. I OSK 712/10, Legalis. Wskazany wyrok dotyczy nieobowiązującej już ustawy z 22.1.1999 r. o ochronie informacji niejawnych (t. jedn.: Dz.U. z 2005 r. Nr 196, poz. 1631 ze zm.; dalej jako: OchrInfU99), ale aktualność zachowuje wniosek, że „cofnięcie poświadczenia bezpieczeństwa uprawniającego do dostępu do informacji oznaczonych klauzulą »tajne« oznacza konieczność wszczęcia ponownej procedury dopuszczającej do pełnienia służby na stanowisku, z którym łączy się uprawnienie do dostępu do informacji oznaczonych klauzulami »poufne« i »zastrzeżone«”.

  16. I OSK 1539/08, Legalis. Wskazany wyrok również dotyczy OchrInf­U99, ale aktualny pozostaje pogląd, że nawet zatarcie skazania będącego podstawą do wydania decyzji o cofnięciu poświadczenia bezpieczeństwa nie wpływa na ważność tej decyzji.

  17. II SA/Wa 175/10, Legalis.

  18. T. jedn.: Dz.U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.; dalej jako: PolicjaU.

  19. Z zachowaniem ograniczeń wynikających z art. 19 PolicjaU i dotyczących warunków zarządzenia kontroli operacyjnej.

  20. T. jedn.: Dz.U. z 2014 r. poz. 1182 ze zm.; dalej jako: OchrDanOsobU.

  21. Por. art. 104 ust. 1 ustawy z 29.8.1997 r. – Prawo bankowe, t. jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 1376 ze zm.

  22. Por. art. 19 ust. 1 ustawy z 22.5.2003 r. o działalności ubezpieczeniowej, t. jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 950 ze zm.

  23. Por. też art. 25 ust. 3 dotyczący innych kandydatów do służby w Policji.

  24. Informacje dotyczące umów ubezpieczenia (a w szczególności przetwarzane przez zakłady ubezpieczeń dane podmiotów, w tym osób, które zawarły umowę ubezpieczenia), a także przetwarzane przez banki informacje stanowiące tajemnicę bankową.

  25. T. jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 8; dalej jako: PrzetInfR.

  26. I OSK 1056/11, Legalis.

  27. Dz.U. Nr 106, poz. 491 ze zm.; dalej jako: UprPracMSWU.

  28. Podobny tryb powinien zostać zachowany w przypadku udzielenia informacji o szczegółowych formach, zasadach i organizacji czynności operacyjno-rozpoznawczych, a także o prowadzonych czynnościach oraz o stosowanych środkach i metodach ich realizacji (por. art. 20b PolicjaU).

  29. W tym zakresie zob. art. 265 i 266 KK.

  30. T. jedn.: Dz.U. z 2014 r. poz. 1415 ze zm.; dalej jako: SłużbaWięźU.

  31. Opiniowanie służbowe uwzględnia przestrzeganie etyki zawodowej i zdyscyplinowanie, z uwzględnieniem przestrzegania zasad wynikających ze złożonego ślubowania (art. 87 ust. 1 pkt 12 SłużbaWięźU).

  32. T. jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 1340 ze zm.; dalej jako: StrPożU.

  33. T. jedn.: Dz.U. z 2010 r. Nr 29, poz. 154 ze zm.; dalej jako: Bezp­WewnU.

  34. Zgodnie z art. 39 ust. 1 BezpWewnU, Szefowie Agencji, każdy w zakresie swojego działania, mogą zezwalać funkcjonariuszom i pracownikom Agencji oraz byłym funkcjonariuszom i pracownikom, po ustaniu stosunku służbowego lub stosunku pracy w Agencji, a także osobom udzielającym im pomocy w wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych, na udzielenie informacji niejawnej określonej osobie lub instytucji.

  35. Por. też inne warunki i ograniczenia wynikające z treści art. 39 Bezp­WewnU.

  36. T. jedn.: Dz.U. z 2014 r. poz. 253 ze zm.; dalej jako: KontrwywiadU.

  37. T. jedn.: Dz.U. z 2014 r. poz. 1411 ze zm.; dalej jako: CBAU.

  38. S. Hoc [w:] S. Hoc, P. Szustakiewicz, Ustawa o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym. Komentarz, Lex/el 2012, komentarz do art. 24, teza 1.

  39. To znaczy, wskazanych w art. 27 ust. 1 OchrDanOsobU.

  40. S. Hoc [w:] op. cit., komentarz do art. 22, teza 1.

  41. Ibidem, komentarz do art. 22, teza 4.

  42. Jak wskazuje S. Hoc, utrata materiału zawierającego informacje niejawne nieuprawnione ujawnienie informacji pozostających w związku z wykonywanymi czynnościami służbowymi jest podstawą odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od skutków, jakie te czyny rodziły dla zadań wykonywanych przez CBA. Brak szkody spowodowanej takim czynem lub jej niewielki rozmiar mogą mieć jedynie wpływ na wymiar kary wymierzonej funkcjonariuszowi (S. Hoc [w:] op. cit., komentarz do art. 107, teza 8).

  43. T. jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 568 ze zm.; dalej jako: ŻandarWojskU.

  44. T. jedn.: Dz.U. z 2014 r. poz. 243 ze zm.

  45. Pomimo żądania prokuratora lub sądu, zgłoszonego w związku z postępowaniem karnym w sprawie o przestępstwo przeciwko pokojowi lub ludzkości, przestępstwo wojenne, przestępstwo przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, przestępstwo zamachu terrorystycznego albo też przestępstwo zabójstwa lub spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, którego następstwem była śmierć człowieka.

  46. T. jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 1383 ze zm.; dalej jako: StrażGmU.

  47. Na marginesie można zaznaczyć, że w przypadku ustalenia, że „zgromadzone informacje” (o ochronie których mowa w art. 24 ust. 1 CBAU, art. 39 ust. 1 KontrwywiadU oraz art. 35 ust. 1 BezpWewnU) wykraczają zakresem przedmiotowym poza informacje niejawne i jednocześnie nie stanowią innej tajemnicy nazwanej, będzie można rozważyć wyodrębnienie nowych tajemnic nazwanych.