Praktyczne implikacje zasady udziału obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości, wynikającej z art. 182 Konstytucji RP, w kontekście najnowszych regulacji

Monitor Prawniczy | 8/2022
Moduł: postępowanie cywilne, prawo karne
DOI: 10.32027/MOP.22.8.5
Aleksander Kwaśniak

Konstytucja RP w art. 182 przewiduje zasadę udziału czynnika społecznego w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. Rzecz w tym, że nie przewidziano nigdzie minimalnego zakresu tego udziału. Ustawodawca konsekwentnie od lat ogranicza zatem udział ławników w rozpoznawaniu spraw sądowych. Mocą ustawy, która weszła w życie 3.7.2021 r., wyeliminowano całkowicie ławników z postępowania cywilnego. Wprawdzie regulacja ta ma zapobiegać zakażeniom wirusem COVID-19 i ma charakter epizodyczny, jednak jak pokazuje proces legislacyjny i okoliczności uchwalenia ustawy – co do intencji ustawodawcy w tym zakresie można mieć poważne wątpliwości.



Abstract:

Praktyczne implikacje zasady udziału obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości, wynikającej z art. 182 Konstytucji RP, w kontekście najnowszych regulacji

Konstytucja RP w art. 182 przewiduje zasadę udziału czynnika społecznego w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. Rzecz w tym, że nie przewidziano nigdzie minimalnego zakresu tego udziału. Ustawodawca konsekwentnie od lat ogranicza zatem udział ławników w rozpoznawaniu spraw sądowych. Mocą ustawy, która weszła w życie 3.7.2021 r. wyeliminowano całkowicie ławników z postępowania cywilnego. Wprawdzie regulacja ta ma zapobiegać zakażeniom wirusem COVID-19 i ma charakter epizodyczny, jednak jak pokazuje proces legislacyjny i okoliczności uchwalenia ustawy – co do intencji ustawodawcy w tym zakresie można mieć poważne wątpliwości. Słowa kluczowe: postępowanie cywilne, skład sądu, procedura ustawodawcza, udział czynnika społecznego w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości, prawo do sądu

Practical implications of the principle of citizens’ participation in the administration of justice laid down in Art. 182 of the Constitution, in the context of the latest regulations

In its Art. 182, the Constitution of the Republic of Poland provides for the principle of participation of a representative of the community in the administration of justice. The point is that the minimum scope for this participation has not been provided for anywhere. For years, the legislator has been consistently restricting participation of lay judges in examining court cases. The Act, which entered into force on 3 July 2021, completely eliminated lay judges from civil proceedings. Although this regulation is to prevent COVID-19 infections and is of an episodic nature, as shown by the legislative process and the circumstances of passing the Act - one may seriously doubt the legislator's intentions in this respect. Key words: civil procedure, composition of the court, legislative procedure, participation of a representative of the community in the administration of justice, right to a trial