Pozostawienie podania bez rozpoznania w postępowaniu administracyjnym (art. 64 KPA)

Monitor Prawniczy | 2/2015
Moduł: nieruchomości, prawo podatkowe
Jan Chmielewski
Pozostawienie podania bez rozpoznania w postępowaniu administracyjnym (art. 64 KPA)

Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie statuują prawnej formy, w jakiej powinno nastąpić pozostawienie podania bez rozpoznania. Sytuacja taka ma miejsce wówczas, gdy podanie wnoszone w postępowaniu administracyjnym jest niekompletne (brakuje adresu wnoszącego podanie i jego ustalenie jest niemożliwe lub też podanie nie czyni zadość innym wymaganiom określonym w przepisach prawa i – mimo wezwania organu – nie zostało ono uzupełnione we wskazanym w KPA terminie). Problematyka pozostawienia podania bez rozpoznania jest kluczowa nie tylko z punktu widzenia wszczęcia postępowania, ale także przesądza o jego prawidłowym przebiegu. Jednak w obliczu braku jednoznacznej regulacji co do formy pozostawienia podania bez rozpoznania, jest ono tym zagadnieniem procesowym, które wywoływało głębokie rozbieżności w poglądach doktryny, a także – zwłaszcza w zakresie możliwości jego kwestionowania przez wnoszącego podanie – w judykaturze sądów administracyjnych. Niniejszy artykuł koncentruje się na rozważaniach obejmujących wybrane przesłanki, formę pozostawienia oraz formę kwestionowania nieuprawnionego pozostawienia podania bez rozpoznania, uwzględniając aktualne orzecznictwo i dotychczasowy dorobek przedstawicieli doktryny prawa i postępowania administracyjnego. Uwagi wprowadzające W toku postępowania administracyjnego zarówno strony, jak i uczestnicy postępowania uzewnętrzniają swoje żądania (działania) w postaci podań, które – zgodnie z art. 63 § 1 KPA – mogą być wnoszone w różnej formie (np. pisemnie, ustnie, elektronicznie) i mogą przyjmować zróżnicowaną treść (np. wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, wnioski o przywrócenie terminu). Innymi słowy, podanie, w rozumieniu KPA, to każdy wniosek procesowy lub też inne oświadczenie strony (uczestnika postępowania)1, niezależnie czy wnoszone jest ono w postępowaniu zwykłym czy nadzwyczajnym, a także bez względu na instancję, w której postępowanie aktualnie się toczy. Mimo więc faktu, iż regulacje dotyczące podań ulokowano w części KPA obejmującej wszczęcie postępowania, to jednak ze względu na przyjęty przez ustawodawcę zakres unormowania mają one znaczenie szersze i znajdują zastosowanie nie tylko przy jego inicjowaniu (na zasadzie skargowości), lecz również dotyczą wszelkich przejawów komunikowania się stron i uczestników już zawisłego postępowania z organami administracji publicznej2. Wymagania co do treści i formy podań wskazują jednoznacznie na nie tylko ograniczenie formalizmu postępowania jurysdykcyjnego, lecz również odrzucenie „zasady ignorantia iuris nocet, a przyjęcia zasady obowiązku organów administracji udzielania stronom informacji prawnej”3. Niemniej KPA wprowadza warunki, które muszą zostać spełnione, aby określone żądanie wnoszącego mogło zostać rozpoznane i rozstrzygnięte przez organ4. Obligatoryjne elementy podania różnią się w zależności od formy w jakiej dane podanie jest wnoszone, niemniej jednak w jego treści powinno zostać zawarte co najmniej wskazanie osoby, od której podanie pochodzi, jej adres, żądanie jak również podanie winno czynić zadość innym wymaganiom, jeśli zostały one ustalone w przepisach szczególnych (art. 63 § 2 KPA). Ponadto, podanie wniesione pisemnie lub ustnie do protokołu musi być podpisane przez wnoszącego, protokół zaś przez pracownika organu, który go sporządził. W sytuacji, gdy podanie wnoszone jest przez osobę, która z jakichś przyczyn nie może lub nie umie podpisać podania, czyni to inna, upoważniona przez wnoszącego podanie osoba, o czym wzmiankuje obok swojego podpisu (art. 63 § 3 KPA). Jeżeli natomiast podanie wnoszone jest w formie dokumentu elektronicznego, to wówczas – ujmując rzecz syntetycznie – muszą zostać spełnione wymogi odpowiedniego uwierzytelnienia5, a także pismo musi zawierać dane w ustalonym formacie (jeżeli taki został zawarty we wzorze przewidzianym przepisami szczególnymi) oraz adres elektroniczny wnoszącego podanie (art. 63 § 3a KPA). Warunkiem skutecznego wniesienia podania jest jego kompletność pod względem wskazanych wyżej elementów. Jednak podania wnoszone w postępowaniu administracyjnym nie zawsze spełniają ten wymóg, przy czym wada podania w postaci braków formalnych może polegać na braku adresu wnoszącego (art. 64 § 1 KPA) lub/i podanie może nie czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa (art. 64 § 2 KPA). W pierwszej sytuacji organ powinien dążyć do ustalenia adresu na podstawie posiadanych danych, podczas gdy w drugiej sytuacji – wezwać wnoszącego do usunięcia braków formalnych w terminie 7 dni opatrując wezwanie stosownym pouczeniem o skutkach prawnych ich nieusunięcia. W przypadku niemożności ustalenia adresu lub nieuzupełnienia braków przez wnoszącego podanie w przypisanym terminie, organ zobowiązany jest pozostawić podanie bez rozpoznania.