Postępowanie wieczystoksięgowe – doręczenie zastępcze

Postanowienie SN z 13.3.2014 r., I CSK 289/13

Monitor Prawniczy | 2/2015
Moduł: postępowanie cywilne

Dowód doręczenia decyzji ZUS o określeniu wysokości należności z tytułu składek, o odpowiedzialności osoby trzeciej lub o odpowiedzialności następcy prawnego (art. 26 ust. 3 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, t. jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.; dalej jako: SystUbezpSpołU) może być podstawą ustanowienia i wpisu hipoteki przymusowej tylko wtedy, gdy w sposób niewątpliwy wskazuje, że doręczenie zostało dokonane prawidłowo. Jeżeli dokonano doręczenia zastępczego, kognicja sądu wieczystoksięgowego nie obejmuje badania, czy adresat o nadejściu przesyłki wiedział i czy mógł ją odebrać.

Postanowienie SN z 13.3.2014 r., I CSK 289/13

Stan faktyczny Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o wpisanie w księdze wieczystej hipoteki przymusowej na podstawie decyzji określającej zadłużenie P.S. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy oraz na podstawie odpisu dowodu doręczenia zastępczego tej decyzji zobowiązanemu. Referendarz dokonał wpisu hipoteki przymusowej zgodnie z wnioskiem. Uczestniczka złożyła skargę, podnosząc, że decyzja ZUS nigdy nie była jej doręczona, a ponadto nie mogła być doręczona P.S., który nie mieszka pod adresem, o czym wnioskodawca został poinformowany pisemnie. Do skargi została dołączona kopia tego pisma. Sąd Rejonowy utrzymał w mocy zaskarżony wpis, ustalając, że księga wieczysta jest prowadzona dla nieruchomości lokalowej, która stanowi współwłasność ustawową małżeńską P. i W., małżonków S. Wskazał, że dokumentem stwierdzającym istnienie należności z tytułu składek, jak również podstawą ustanowienia hipoteki przymusowej jest dołączona do wniosku decyzja ZUS, określająca zadłużenie zobowiązanego z tytułu nieopłaconych składek. Zdaniem sądu, doręczona jedynie dłużnikowi decyzja stanowi podstawę wpisu hipoteki przymusowej również na nieruchomości wchodzącej w skład majątku objętego wspólnością ustawową małżeńską. Ponadto, wysłanie i dwukrotne awizowanie przesyłki stanowi spełnienie skuteczności doręczenia określonego w art. 139 § 1 KPC. Obalenie domniemania określonego w art. 138 i 139 KPC nie prowadzi do wniosku, że doręczenia nie zostały dokonane, ale jedynie do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu. Sąd Okręgowy oddalił apelację uczestniczki. Zauważył, że zgodnie z art. 6268 § 2 KPC, rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Tym samym uznał, że nie ma podstaw do rozstrzygania przez sąd wieczystoksięgowy kwestii wątpliwych lub spornych, które należą do postępowania przewidzianego art. 10 ustawy z 6.7.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 707; dalej jako: KWU). W skardze kasacyjnej uczestniczka zarzuciła naruszenie prawa procesowego, tj. art. 139 § 1 KPC przez uznanie, że przepis ten miał zastosowanie do doręczenia dłużnikowi decyzji ZUS; art. 139 § 1 w zw. z art. 135 § 1 KPC polegające na uznaniu, że dwukrotne awizowanie przesyłki zawierającej decyzję ZUS stanowi spełnienie skuteczności jej doręczenia dłużnikowi, nawet wtedy, gdy adres pod który przesyłka jest wysyłana nie jest adresem, pod którym można zastać dłużnika i nie ma on możliwości odebrania zawiadomienia o awizacji; art. 180 KPA oraz art. 123 SystUbezpSpołU w zw. z art. 42 i 44 KPA przez ich niezastosowanie i w konsekwencji nierozpoznanie, czy decyzja została doręczona dłużnikowi zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego; naruszenia art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 i art. 13 § 2 KPC przez niewyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia na skutek pominięcia zarzutów dotyczących konieczności zastosowania właściwych przepisów o doręczeniach do decyzji ZUS. Zarzuciła także błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 26 ust. 3 SystUbezpSpołU, polegające na uznaniu, że nieostateczna decyzja administracyjna może stanowić podstawę do ustanowienia hipoteki przymusowej na nieruchomości objętej wspólnością ustawową dłużnika i jego małżonka.