Opłaty egzekucyjne – odpowiedzialność komornika

Wyrok SN z 30.10.2014 r., II CSK 60/14

Monitor Prawniczy | 21/2015
Moduł: postępowanie cywilne

Bieg terminu przedawnienia roszczenia o odszkodowanie za szkodę poniesioną wskutek bezprawnego pobrania opłat egzekucyjnych rozpoczyna się od dnia uprawomocnienia się postanowienia komornika o ustaleniu kosztów egzekucji (art. 4421 § 1 KC w zw. z art. 23 ustawy z 29.8.1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji; t. jedn.: Dz.U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376 ze zm.; dalej jako: KomSądEgzU).

Wyrok SN z 30.10.2014 r., II CSK 60/14

Stan faktyczny

Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanych od wyroku, którym została zasądzona od nich solidarnie kwota z tytułu odszkodowania na podstawie art. 23 ust. 1–3 KomSądEgzU za szkodę poniesioną wskutek pobrania przez zastępcę komornika opłat egzekucyjnych od kwot, które wpłynęły w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Komornik sądowy prowadził postępowanie egzekucyjne. Pozwana pełniła funkcję zastępcy komornika. W toku postępowania, w okresie jego zawieszenia, wydała postanowienia o sporządzenie planów podziału sum uzyskanych oraz ustaliła i pobrała opłaty stosunkowe od kwot, które wpływały wskutek wcześniejszego zajęcia wierzytelności w NFZ i były przekazywane do depozytu sądowego. Następca pozwanej podjął postępowanie, umorzył je i ustalił koszty egzekucji obejmując również koszty pobrane przez pozwaną. Powód (dłużnik) wniósł skargi na czynności komornika dotyczące ustalenia opłaty stosunkowej wskazując, że dłużnik spłacił dług i na wniosek wierzyciela postępowanie zostało umorzone. Sąd Okręgowy wskazał jako podstawę odpowiedzialności art. 23 KomSądEgzU i uznał, że pozwana jako zastępca komornika ponosi odpowiedzialność tak jak komornik w zakresie czynności, które wykonywała i jest to odpowiedzialność deliktowa, której przesłanką jest bezprawność. W okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie wykonuje żadnych czynności egzekucyjnych, poza tymi, które zmierzają do podjęcia postępowania (art. 179 § 3 KPC w zw. z art. 13 § 2 KPC, zob. uchwała SN z 16.10.2008 r., III CZP 90/08). Bezprawne było sporządzenie przez pozwaną planu podziału wpływających kwot, w tym ustalenie kosztów należnych komornikowi i ich pobranie, nie wiadomo było bowiem, czy zostaną one zwrócone dłużnikowi, czy też zostaną przeznaczone do podziału pomiędzy wierzycieli. Kwoty pobrane w toku zawieszonego postępowania i złożone do depozytu sądowego zostały zwrócone dłużnikowi na wniosek wierzyciela i nie stały się nigdy roszczeniem wyegzekwowanym, a zgodnie z art. 770 KPC komornik może pobierać tylko koszty niezbędne do celowego prowadzenia egzekucji. Sąd II instancji odwołując się do treści art. 63 ust. 4 KomSądEgzU wskazał, że dochodem komornika są ściągnięte i pobrane opłaty w danym miesiącu oraz zwrot wydatków, pomniejszone o koszty działalności egzekucyjnej komornika, z tym że są to opłaty pobrane i ściągnięte zgodnie z prawem. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia roszczenia wskazał, że początek biegu przedawnienia wyznacza data uprawomocnienia się postanowień komornika o ustaleniu kosztów egzekucyjnych. W skardze kasacyjnej pozwana zarzuciła naruszenie art. 4421 § 1 KC przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że miarodajnym momentem dla powzięcia wiedzy o szkodzie i osobie zobowiązanej do naprawienia szkody jest chwila otrzymania prawomocnego postanowienia komornika, art. 23 ust. 2 w zw. z ust. 1 KomSądEgzU przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że zachowanie pozwanej wypełnia przesłanki odpowiedzialności deliktowej, pomimo że nie było bezprawne oraz naruszenie art. 26–28 KomSądEgzU, przez nieuwzględnienie, iż pozwana wykonywała czynności jako zastępca odwołanego komornika.