Odpowiedzialność odszkodowawcza towarzystwa funduszy inwestycyjnych

Wyrok SN z 23.10.2014 r., I CSK 609/13

Monitor Prawniczy | 18/2015
Moduł: prawo cywilne

Odpowiedzialność odszkodowawcza towarzystwa funduszy inwestycyjnych wobec uczestnika funduszu w związku z nieprawidłowym wykonywaniem zarządu aktywami tego funduszu (art. 64 ust. 1 ustawy z 27.5.2004 r. o funduszach inwestycyjnych, t. jedn.: Dz.U. z 2014 r., poz. 157; dalej jako: FundInwestU) jest odpowiedzialnością za szkodę z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 KC).

Wyrok SN z 23.10.2014 r., I CSK 609/13


Stan faktyczny

Powodowe przedsiębiorstwo żądało zasądzenia od pozwanego odszkodowania za szkodę spowodowaną nienależytym zarządzaniem aktywami funduszu inwestycyjnego. Pozwany ma status prawny towarzystwa funduszy inwestycyjnych i zarządzał m.in. funduszem otwartym wskazanym w pozwie. Powód nabywał jednostki uczestnictwa w funduszu. Towarzystwo zamieściło komunikat o podjęciu decyzji o zawieszeniu zbywania jednostek uczestnictwa funduszy, w tym też jednostki uczestnictwa, którymi dysponował powód. Następnie pozwany ogłosił wznowienie wyceny, zbywanie i odkupywanie jednostek uczestnictwa i wyjaśnił, że „spadek wartości jednostek uczestnictwa wiąże się z realizacją strat w papierach wartościowych, których wartość była uzależniona od oceny wiarygodności finansowej Polski na rynkach finansowych”. Powód postanowił umorzyć jednostki i odbyło się to w dwóch transzach. Powoda poinformowano, że w związku z nieprawidłową wyceną jednostek uczestnictwa podjęto decyzję o wypłacie rekompensaty dla powoda i na rzecz powoda nabyto jednostki uczestnictwa w funduszu. W ocenie Sądu Okręgowego, podstawą odpowiedzialności towarzystwa jest art. 64 FundInwestU. Pozwany nienależycie wypełnił swoje obowiązki w zakresie zarządzania zbiorczym portfelem papierów wartościowych. Wadliwie zastosował metodę wyceny, co doprowadziło do spowodowania znacznego spadku wartości jednostek uczestnictwa funduszu. Dostęp do wiedzy o rzeczywistej wartości posiadanych przez powoda jednostek pozwoliłby mu na wcześniejsze podjęcie decyzji o zbywaniu jednostek. W ocenie sądu, istniał związek przyczynowy między działaniem polegającym na nienależytej wycenie obligacji i jednostek uczestnictwa (według wadliwej metody), a uszczerbkiem majątkowym powoda. Sąd Apelacyjny stwierdził, że skoro powód dochodził wyrównania korzyści utraconych w konkretnym okresie, to powinien udowodnić, że gdyby pozwany wykonywał zobowiązanie prawidłowo, umorzyłby jednostki uczestnictwa w określonym dniu. Powód wykazał jedynie możliwości wcześniejszego umorzenia jednostek (o wyższej wartości), a nie prawdopodobieństwo takiego umorzenia graniczące z pewnością. W skardze kasacyjnej powoda podniesiono zarzuty naruszenia art. 328 § 2 w zw. z art. 311 § 1 KPC, art. 322 w zw. z art. 391 § 1, art. 385 i art. 386 § 1 KPC. Wskazywano także na naruszenie prawa materialnego, tj. art. 361 § 2 w zw. z art. 6 KC i w zw. z art. 64 ust. 1 FundInwestU.