Nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego z 4.7.2019 r. w orzecznictwie Sądu Najwyższego

Monitor Prawniczy | 17/2021
Moduł: postępowanie cywilne
DOI: 10.32027/MOP.21.17.1
Marcin Dziurda
Nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego z 4.7.2019 r. w orzecznictwie Sądu Najwyższego

Zakres zmian Kodeksu postępowania cywilnego wprowadzonych przez ustawę z 4.7.2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw1 był bezprecedensowo szeroki. Wynikało to zarówno z bardzo dużej liczby przepisów znowelizowanych, a nawet całkowicie nowych (wprowadzających nowe instytucje procesowe), jak i z ich zróżnicowanego zakresu przedmiotowego. Spowodowało to, że poszczególne zmiany nałożyły się na siebie, co dodatkowo utrudnia wykładnię i stosowanie znowelizowanych przepisów KPC2. Chociaż upłynęło już dosyć dużo czasu od wejścia ZmKPCU19 w życie – w przypadku większości zmian nastąpiło to 7.11.2019 r.3 – stosowanie wielu przepisów nadal wywołuje trudności w praktyce.
Mimo zapowiedzi4, nie dokonano dotychczas kolejnej, wtórnej nowelizacji, która usuwałaby luki, jakie ujawniły się po wejściu ZmKPCU19 w życie. Doszło jedynie do zmiany5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 18.6.2019 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych6, w ramach której dodano do RegSądR przepisy ściśle związane z nowymi instytucjami wprowadzonymi przez ZmKPCU19. Dotyczyło to m.in. czynności po wniesieniu zażalenia poziomego7 (§ 81a oraz § 84 ust. 2a RegSądR), dokonywania doręczeń komorniczych uregulowanych w art. 1391 KPC (§ 96 ust. 1a i 1b RegSądR), sposobu odbierania zeznań świadka na piśmie (§ 113a RegSądR), możliwości połączenia posiedzenia przygotowawczego z posiedzeniem informacyjnym na temat mediacji (§ 172a RegSądR) oraz sposobu sporządzania planu rozprawy (§ 172d RegSądR)8. Należy jednak pamiętać, że przepisy Regulaminu urzędowania sądów powszechnych – jako aktu niższego rzędu (rozporządzenia) – nie mogą zmieniać przepisów ustaw, w szczególności KPC9. Mogą je tylko uzupełniać, w zakresie delegacji do wydania RegSądR10.
Ciężar wypełnienia luk oraz wyjaśnienia wątpliwości wywołanych przez ZmKPCU19 spoczął zatem na Sądzie Najwyższym. Na podstawie art. 390 § 1 KPC skierowano do niego liczne zagadnienia prawne, które wywołały istotne wątpliwości przy rozpoznawaniu przez sądy II instancji apelacji oraz innych środków zaskarżenia11. Znaczna ich liczba nadal oczekuje na rozpoznanie, jednak co do części zagadnień SN zajął już stanowisko. Poniżej zostaną przedstawione najważniejsze, mające największe znaczenie dla praktyki dotychczasowe orzeczenia SN wyjaśniające wątpliwości wynikające ze zmian wprowadzonych przez ZmKPCU19. 



Abstract:

Nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego z 4.7.2019 r. w orzecznictwie Sądu Najwyższego

Zmiany Kodeksu postępowania cywilnego dokonane przez nowelizację z 4.7.2019 r. wywołały poważne wątpliwości w praktyce sądowej, czego rezultatem były liczne pytania prawne kierowane przez sądy powszechne do Sądu Najwyższego. Na część z nich udzielono już odpowiedzi. Dotychczasowe orzecznictwo w tym zakresie należy ocenić wysoko. Wyraźnie widać, że podstawowe założenie przyjmowane przez SN stanowi to, że nowe regulacje – pomimo luk i wątpliwości – muszą być stosowane w praktyce, w przeciwnym bowiem razie postępowanie cywilne zostałoby sparaliżowane. Sąd Najwyższy stara się zatem dokonywać funkcjonalnej interpretacji nowych przepisów, nawet jeżeli wymaga to odejścia od ich wykładni językowej. Słowa kluczowe: nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego, zażalenie, skarga na orzeczenie referendarza sądowego, postępowanie uproszczone, skład sądu

Amendment of 4 July 2019 to the Code of Civil Procedure in the case law of the Supreme Court

Changes to the Code of Civil Procedure introduced under the amendment of 4 July 2019 led to serious concerns in the courtroom practice and, consequently, to numerous legal inquiries addressed by the common courts to the Supreme Court. Some of those inquiries have already been answered. The judicial decisions that have been issued to date in this respect should be highly assessed. It is clearly evident that the basic premise adopted by the Supreme Court is that the new regulations must be applied in practice, despite certain gaps and concerns, otherwise civil proceedings would be paralysed. Therefore, the Supreme Court tries to make a functional interpretation of the new regulations even if it requires a departure from their linguistic interpretation. Key words: amendment to the Code of Civil Procedure, complaint, complaint against the decision of a court referendary, simplified procedure, composition of the court