Metody efektywnego kształtowania systemów compliance

Monitor Prawniczy | 23/2013
Moduł: prawo handlowe
Bartosz Makowicz (redakcja)

Wprowadzenie

Rozwój w dziedzinie compliance przynosi w Niemczech, USA i innych państwach liczne korzyści wymierne już nie tylko z punktu widzenia poszczególnych przedsiębiorstw i ich interesariuszy, ale także z punktu widzenia całych gospodarek narodowych. Również polskie przedsiębiorstwa, dostrzegając te zalety i podążając za światowymi trendami, coraz częściej decydują się na wprowadzanie systemów zarządzania compliance. Dzięki temu ich działalność staje się bardziej transparentna, a zaufanie klientów i partnerów biznesowych wzrasta, nie do przecenienia jest również okoliczność, że prowadzi to do budowania długofalowej kultury compliance, która znacząco wspiera przestrzeganie prawa i standardów etycznych. Ten ze wszech miar pozytywny, zorientowany na ochronę i wzmacnianie reputacji przedsiębiorstwa kierunek rozwojowy w coraz większym stopniu dotyczy również małych i średnich przedsiębiorstw, wpływając tym samym na stabilizację i atrakcyjność całego rynku. Systemy zarządzania compliance posiadają w Polsce dotychczas zazwyczaj spółki-córki dużych zagranicznych koncernów, które na skutek faktycznych nacisków wewnątrz koncernu decydują się na tego rodzaju inwestycję. Pozostałe przedsiębiorstwa, zwłaszcza te wyłącznie z polskim kapitałem, zdają się przyłączać do tego trendu z pewną dozą powściągliwości. Trudno jest zrozumieć przyczyny takiego podejścia. Abstrahując od licznych korzyści jakościowych, jakie wynikają dla przedsiębiorstwa z wprowadzenia sprawnego systemu zarządzania compliance, traktowany powinien być on jako inwestycja dająca szybko wysoką stopę zwrotu: system compliance nie tylko wpływa na polepszenie ratingu przedsiębiorstwa, obniża koszty doradztwa prawnego i stawek ubezpieczeniowych dla kadry zarządzającej, ale może również w istotny sposób przyczyniać się do sukcesu przedsiębiorstwa. Warto również podkreślić, że wielu inwestorów i partnerów zagranicznych wymaga od swoich kooperantów posiadania systemów compliance, a brak ich implementacji skutkować może nawet zakończeniem współpracy. Sam system compliance spełniać musi określone wymagania. Szereg afer dotyczących naruszania wymagań ochrony danych czy popełnianych na ogromną skalę przestępstw korupcyjnych, jakie miały miejsce nawet w ramach przedsiębiorstw posiadających systemy compliance, pokazuje jednoznacznie, że nie jest wystarczające wprowadzenie jakiegokolwiek systemu compliance. Decydująca jest implementacja dobrego, efektywnego i wydajnego systemu zarządzania zagadnieniami prawnymi i etycznymi, który zapewniać będzie poprzez stosowanie dopasowanych i długofalowych środków realizację w przedsiębiorstwie celów compliance. W tym kontekście konieczna jest identyfikacja i zarządzanie relewantnymi dla danego przedsiębiorstwa ryzykami compliance. Proces ten jest długotrwały i wieloaspektowy, jego realizacja stanowi więc codzienne wyzwanie dla osoby odpowiedzialnej w przedsiębiorstwie za compliance. Oddawany do Państwa rąk dodatek specjalny „Monitora Prawniczego” realizuje dwa zasadnicze cele. Po pierwsze, ma za zadanie przedstawić wartość i celowość, a także korzyści wynikające dla polskich przedsiębiorstw i całego społeczeństwa z faktu posiadania systemów compliance, a tym samym zachęcać polskie przedsiębiorstwa do inwestowania w tego rodzaju rozwiązania. Po drugie, ma on przedstawiać i omawiać nowoczesne koncepcje, modele, metody, a także wybrane ryzyka compliance. Dodatek specjalny dawać ma tym samym możliwość zapoznania się z zagadnieniami compliance osobom, które po raz pierwszy stykają się z tą pasjonującą materią. Jednocześnie stanowić ma on źródło wiedzy dla tych Czytelników, którzy na co dzień podejmują w swojej praktyce zawodowej wyzwania compliance. Systemy compliance okazują się być korzystne dla wszystkich. Przedsiębiorstwom przynoszą one konkretne i wymierne korzyści na skutek nadawania im koniecznej transparencji, optymalizacji struktur i procesów, a tym samym wzmacniania ich integralności, co doceniane będzie przez inwestorów, w szczególności zagraniczych. Silne przedsiębiorstwa i znaczne inwestycje zagraniczne oznaczać będą z kolei dla gospodarki oczywiste korzyści w postaci dobrej koniunktury i wzrostu gospodarczego, z którego korzyści czerpać będzie całe społeczeństwo. Warto również wskazać, że obserwowany na poziomie globalnym trend rozwojowy wskazuje jednoznacznie, że compliance odgrywać będzie coraz większą rolę. Z jednej bowiem strony niektóre zagraniczne, stosowane jednak transgranicznie – a więc również w Polsce – źródła prawa (przykładowo amerykańskie i brytyjskie ustawodawstwo antykorupcyjne) przewidują w razie posiadania systemów compliance możliwość łagodzenia odpowiedzialności, z drugiej zaś strony toczą się obecnie zaawansowane prace nad przyjęciem standardu ISO dla systemów zarządzania compliance. Widać więc, że rozwój compliance jest niezmiernie dynamiczny i przynosi istotne korzyści. Nadszedł czas, aby również polska gospodarka zaczęła z nich profitować. Prof. Dr. Bartosz Makowicz Centrum Interdyscyplinarnych Badań Compliance, Uniwersytet Europejski Viadrina we Frankfurcie nad Odrą