Legitymacja czynna osób fizycznych i prawnych w sprawach o naruszenie prawa do tożsamości narodowej. Przegląd orzecznictwa polskiego z uwzględnieniem orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

Monitor Prawniczy | 22/2019
Moduł: prawo cywilne
DOI: 10.32027/MOP.19.22.4
Monika Brzozowska-Pasieka

W ciągu ostatnich kilku lat w Polsce zapadło wiele wyroków, w których sądy uznawały, że doszło do naruszenia dobra osobistego w postaci tożsamości narodowej. Wśród katalogu dóbr osobistych, z pewnością jest to nowe dobro, niewymienione w art. 23 Kodeksu cywilnego, ale wskazywane przez judykaturę. Warto jednak w tym miejscu postawić kilka pytań. Po pierwsze, jak należy scharakteryzować to dobro osobiste, po drugie, czy dobro takie zostało wskazane w orzecznictwie ETPCz i kto miał – zdaniem ETPCz – legitymację czynną w tego typu sprawach, po trzecie, jaka powinna być kwota zadośćuczynienia.



Summary:

Locus standi of natural and legal persons in cases concerning infringement of the right to national identity. Review of the judgments of Polish courts and the European Court of Human Rights
As regards national identity there is already a consolidated case law including judgments of common courts, the Supreme Court and the ECHR. The sense of national identity is part of the catalogue of personal rights and should be understood as a sense of belonging in a national community. In the Polish case law this notion has been shaped as separate from other personal rights, whereas the ECHR indicates that national identity should be assessed under Art. 8 of the European Convention of Human Rights and derives it from such notions as “human integrity”, “human dignity”. A very important issue is the right to bring an action that is granted by the Polish courts (likewise the ECHR) to anyone who feels a member of a given community, frequently gathered around certain tragic events (Jews and Poles around Holocaust, Armenians around the massacre committed by Turks at the beginning of the 20th century). The existing judgements (passed by Polish courts and the ECHR) stress that recognition of general values such as historical legacy, national pride or national dignity make every person who is a member of a given community may bring in a civil action. To do so, the time or place of birth or personal experience are immaterial.
Key words: national identity, veneration of the dead, right to national dignity and national pride, historical truth, infringement of personal rights Słowa kluczowe: tożsamość narodowa, kult pamięci osoby zmarłej, prawo do godności i dumy narodowej, prawda historyczna, naruszenie dóbr osobistych