Kryteria ustalania wysokości wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z cudzej rzeczy

Monitor Prawniczy | 21/2020
Moduł: prawo cywilne
DOI: 10.32027/MOP.20.21.1
Krzysztof Mularski

W niniejszej pracy podjęto przede wszystkim problem kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy. Praca systematyzuje i dodatkowo uzasadnia kryteria przyjmowane raczej zgodnie w doktrynie i w orzecznictwie. Nadto, podjęto także problem relacji między roszczeniem o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy a roszczeniem o zwrot pożytków, pobranych przez bezumownego posiadacza. Praca sugeruje, że roszczenia te mają charakter alternatywny, a nie kumulatywny, jak głosi niemal jednolite stanowisko doktryny i orzecznictwa. Wreszcie, podjęto polemikę z niemal jednolicie akceptowanym poglądem odnośnie zakresu podmiotowego art. 230 KC.



Abstract:

Kryteria ustalania wysokości wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z cudzej rzeczy

Przepisy KC przyznają właścicielowi, który został pozbawiony posiadania rzeczy, m. in. roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z jego rzeczy (art. 224 § 2 zd. 1 KC). Wynagrodzenie to odpowiada średniemu rynkowemu wynagrodzeniu, które uzyskałby właściciel, gdyby korzystanie z jego rzeczy miało miejsce na podstawie najbardziej dla danej rzeczy typowego stosunku prawnego w czasie, w jakim rzecz znajdowała się w posiadaniu innego podmiotu. Wynik wykładni uzyskany w pracy odpowiada poglądowi niemal jednolicie przyjętemu w piśmiennictwie i orzecznictwie. Dokonano jedynie pewnych korekt i uzupełnień, jak również szerzej ukazano powody, przemawiające za koniecznością przyjęcia takiego właśnie rozwiązania. Roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z cudzej rzeczy, wbrew niemal jednolitemu poglądowi, prawdopodobnie nie pozostaje w zbiegu kumulatywnym z roszczeniem o zwrot pożytków (wartości pożytków), lecz roszczenia te przysługują właścicielowi alternatywnie. Zaspokojenie roszczenia o wynagrodzenie z tytułu bezumownego korzystania z rzeczy powoduje wygaśnięcie roszczenia o zwrot pożytków (ich wartości). Słowa kluczowe: prawo własności, roszczenia uzupełniające prawo własności, roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy cudzej, zbieg roszczeń

Criteria for setting the amount of remuneration for non-contractual use of someone else’s property

The provisions of the Civil Code entitle the owner who has been deprived of the possession of his property, inter alia, to claim remuneration for non-contractual use of his property (first sentence of Art. 224 § 2 of the Civil Code). This remuneration corresponds to the average market remuneration that the owner would have received if his property had been used under the most typical legal relationship for that property at the time the property was held by another entity. The result of the interpretation arrived at in the article corresponds with the views almost unanimously accepted in literature and judicial practice. Only some corrections and additions have been made, and the reasons for this have been more extensively described. Contrary to an almost uniform view, the claim for remuneration for the use of someone else’s property, probably does not cumulatively concur with the claim for reimbursement of benefits (value of benefits), but the owner is entitled to these claims alternatively. Satisfaction of the claim for remuneration for non-contractual use of the property results in expiration of the claim for reimbursement of benefits (their value). Key words: property right, claims supplementing property right, claim for remuneration for the use of someone else’s property, concurrence of claims