Kara dla polskiego kierowcy

Monitor Prawniczy | 10/2022
Ewa Skibińska (oprac.)

TS orzekł, że art. 1 lit. a) ppkt (ii) decyzji ramowej 2005/214 należy interpretować w ten sposób, że prawomocne orzeczenie nakładające karę o charakterze pieniężnym na osobę fizyczną, wydane przez organ wydającego państwa członkowskiego inny niż sąd w związku z popełnieniem przestępstwa lub wykroczenia w świetle prawa tego państwa członkowskiego stanowi „orzeczenie” w rozumieniu tego przepisu, w przypadku gdy...

Stan faktyczny

Do Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi (dalej jako: SR), wpłynął wniosek niderlandzkiego centralnego biura poboru należności sądowych (dalej jako: CJIB) o uznanie i wykonanie jego prawomocnego orzeczenia, na mocy którego na D.B. nałożono karę pieniężną w wysokości 92 EUR w związku z naruszeniem przez niego przepisów ruchu drogowego polegającym na przekroczeniu dozwolonej prędkości. D.B. nie stawił się na żadnym z wyznaczonych terminów posiedzeń i nie złożył także żadnego pisma. Zgodnie z przepisami niderlandzkimi od wymierzonego przez CJIB mandatu karnego można w terminie sześciu tygodni złożyć odwołanie do prokuratora w Niderlandach. Jeśli prokurator nie przychyli się do stanowiska osoby zainteresowanej, przysługuje jej odwołanie do niderlandzkiego sądu.

Pytanie prejudycjalne

– Czy art. 1 lit. a) ppkt (ii) decyzji ramowej Rady 2005/214/WSiSW z 24.2.2005 r. w sprawie stosowania zasady wzajemnego uznawania do kar o charakterze pieniężnym należy interpretować w ten sposób, że prawomocne orzeczenie nakładające karę o charakterze pieniężnym na osobę fizyczną wydane przez organ wydającego państwa członkowskiego inny niż sąd, w związku z popełnieniem przestępstwa lub wykroczenia w świetle prawa tego państwa członkowskiego stanowi „orzeczenie” w rozumieniu tego przepisu, w przypadku gdy uregulowanie tego państwa członkowskiego przewiduje, że odwołanie od tego orzeczenia rozpatruje najpierw prokurator podlegający zwierzchnictwu ministra sprawiedliwości, a następnie zainteresowany może wnieść sprawę do sądu właściwego także w sprawach karnych, po wydaniu przez prokuratora decyzji oddalającej to odwołanie?

Stanowisko TS

1. Pojęcie „orzeczenie”

Zgodnie z art. 5 ust. 1 tiret 33 decyzji ramowej 2005/214 przestępstwa i wykroczenia stanowiące naruszenie przepisów ruchu drogowego, jeśli są karalne w wydającym państwie członkowskim oraz zdefiniowane w sposób określony w prawie tego państwa, stanowią, bez konieczności weryfikacji ich karalności w obu państwach, podstawę uznania i wykonania orzeczenia. Artykuł 1 lit. a) ppkt (ii) decyzji ramowej 2005/214 definiuje „orzeczenie” jako „prawomocne orzeczenie nakazujące osobie fizycznej lub prawnej uiszczenie kary o charakterze pieniężnym wydane przez organ państwa wydającego inny niż sąd w odniesieniu do przestępstwa lub wykroczenia zgodnie z prawem państwa wydającego, pod warunkiem że dana osoba miała możliwość skierowania sprawy do rozstrzygnięcia przez sąd właściwy także w sprawach karnych”. Zgodnie z art. 1 lit. a) ppkt (iii) tej decyzji ramowej „orzeczenie” oznacza także „prawomocne orzeczenie nakazujące osobie fizycznej lub prawnej uiszczenie kary o charakterze pieniężnym wydane przez organ państwa wydającego inny niż sąd w odniesieniu do czynów podlegających karze zgodnie z prawem państwa wydającego jako naruszenie przepisów, pod warunkiem że dana osoba miała możliwość skierowania sprawy do rozstrzygnięcia przez sąd właściwy także w sprawach karnych”. Z akt sprawy wynika, że na D.B. nałożono mandat za przestępstwo lub wykroczenie popełnione w świetle prawa wydającego państwa członkowskiego. Trybunał stwierdził, że o ile w tych okolicznościach zastosowanie znajduje art. 1 lit. a) ppkt (ii) decyzji ramowej 2005/214, a nie art. 1 lit. a) ppkt (iii) tej decyzji ramowej, o tyle te dwa przepisy ustanawiają identycznie sformułowane wymaganie, aby zainteresowany miał „możliwość skierowania sprawy do rozstrzygnięcia przez sąd właściwy także w sprawach karnych”.

2. „Sąd właściwy także w sprawach karnych”

Odnośnie kwestii, czy prawo do środka zaskarżenia jest zagwarantowane bez względu na obowiązek poszanowania uprzedniego postępowania administracyjnego, zanim sprawa zostanie rozpoznana przez sąd właściwy także w sprawach karnych w rozumieniu decyzji ramowej 2005/214, TS orzekł już, że art. 1 lit. a) ppkt (iii) tej decyzji ramowej nie wymaga, aby sprawa mogła być bezpośrednio przedłożona takiemu sądowi (wyrok z 14.11.2013 r., Baláž, C-60/12, pkt 45). W zakresie, w jakim decyzja ramowa 2005/214 ma zastosowanie również do kar o charakterze pieniężnym, wymierzanych przez organy administracyjne, dopuszczalne jest wymaganie, stosownie do specyficznych rozwiązań systemów sądowych państw członkowskich, aby najpierw miał miejsce etap administracyjny. Jednak dostęp do sądu właściwego także w sprawach karnych w rozumieniu tej decyzji ramowej nie powinien podlegać warunkom, które czynią go niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym (wyrok Baláž, pkt 46). Co do zakresu i charakteru kontroli sprawowanej przez sąd, który może sprawę rozpoznać, TS stwierdził, że to ten sąd powinien być w pełni właściwy, aby rozpoznać sprawę pod kątem zarówno oceny prawnej, jak i oceny okoliczności faktycznych, i powinien mieć w szczególności możliwość zbadania dowodów i ustalenia na tej podstawie odpowiedzialności zainteresowanego, jak również adekwatności kary (wyrok Baláž, pkt 47). Z postanowienia odsyłającego wynika, że niezależnie od faktu, iż zgodnie z niderlandzkimi przepisami odwołanie od orzeczenia CJIB o wymierzeniu kary jest rozpatrywane przez prokuratora podlegającego zwierzchnictwu ministra sprawiedliwości, te przepisy przewidują, że zainteresowany może odwołać się od decyzji tego prokuratora do kantonrechter (sądu rejonowego). W tych okolicznościach. Trybunał przypomniał, że pojęcie „sądu właściwego także w sprawach karnych” w rozumieniu art. 1 lit. a) ppkt (ii) decyzji ramowej 2005/214 stanowi autonomiczne pojęcie prawa Unii, a jego wykładni należy dokonywać w taki sposób, że w zakres tego pojęcia wchodzi każdy sąd, który stosuje postępowanie posiadające zasadnicze cechy postępowania karnego, a w szczególności jest właściwy do badania zarówno okoliczności faktycznych, jak i prawnych i stosuje postępowanie o charakterze karnym, które podlega odpowiednim gwarancjom proceduralnym w obszarze prawa karnego (wyrok Baláž, pkt 39, 42). Trybunał, do którego zwrócono się o dostarczenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, jest właściwy do udzielenia wskazówek na podstawie akt sprawy w postępowaniu głównym, a także uwag, które zostały mu przedstawione, tak aby umożliwić sądowi krajowemu wydanie rozstrzygnięcia w konkretnym sporze przed nim zawisłym (wyrok TS z 26.1.2021 r., Szpital Kliniczny im. dra J. Babińskiego Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Krakowie, C-16/19, pkt 38). W niniejszej sprawie kantonrechter może orzekać w kwestiach prawnych i faktycznych, a także w przedmiocie proporcjonalności wystawionego mandatu w stosunku do popełnionego wykroczenia, ponieważ postępowanie przed tym sądem podlega odpowiednim gwarancjom proceduralnym w sprawach karnych. W szczególności gwarancje te dotyczą sposobu, w jaki zainteresowany może zapoznać się z dokumentami dotyczącymi sprawy, wysłuchania zainteresowanego na rozprawie, na którą jest on wezwany, możliwości otrzymania wsparcia prawnego lub bycia reprezentowanym, przesłuchania świadków i biegłych oraz skorzystania z pomocy tłumacza. W ocenie TS należy zakwalifikować ów kantonrechter jako „sąd właściwy także w sprawach karnych” w rozumieniu art. 1 lit. a) pkt (ii) decyzji ramowej 2005/214.
Reasumując TS orzekł, że art. 1 lit. a) ppkt (ii) decyzji ramowej 2005/214 należy interpretować w ten sposób, że prawomocne orzeczenie nakładające karę o charakterze pieniężnym na osobę fizyczną, wydane przez organ wydającego państwa członkowskiego inny niż sąd w związku z popełnieniem przestępstwa lub wykroczenia w świetle prawa tego państwa członkowskiego stanowi „orzeczenie” w rozumieniu tego przepisu, w przypadku gdy uregulowanie tego państwa przewiduje, że odwołanie od tego orzeczenia rozpatruje najpierw prokurator podlegający zwierzchnictwu ministra sprawiedliwości, a następnie zainteresowany może wnieść sprawę do sądu właściwego także w sprawach karnych po wydaniu przez prokuratora decyzji oddalającej to odwołanie, o ile dostęp do tego sądu nie podlega warunkom, które czynią go niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym.

Wyrok TS z 7.4.2022 r., Prokuratura Rejonowa Łódź-Bałuty (Sąd właściwy w sprawach karnych), C-150/21




Źródło: www.curia.eu Opracowała: dr Ewa Skibińska - WPiA UKSW w Warszawie, ORCID: 0000-0003-4607-1448