Dopuszczalność przypisania odpowiedzialności za naruszenie prawa antymonopolowego grupie kapitałowej

Monitor Prawniczy | 10/2018
Moduł: prawo handlowe
Mateusz Grześków

Niniejszy artykuł dotyczy problematyki odpowiedzialności z tytułu naruszenia regulacji polskiego prawa antymonopolowego, tj. ustawy z 16.2.2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów1, przez grupy kapitałowe. Zasadniczą kwestią jest dopuszczalność przypisania tej odpowiedzialności bądź to grupie kapitałowej jako całości, bądź przedsiębiorcy dominującemu wchodzącemu w jej skład oraz wykładni wybranych przepisów odnoszących się do naruszeń prawa antymonopolowego, gdy sprawcą naruszenia jest podmiot wchodzący w skład grupy kapitałowej. Nacisk położony został na wykładnię art. 6, 9 oraz 106 OchrKonkurU dotyczących odpowiednio zakazu zawierania postanowień ograniczających konkurencję, nadużywania pozycji dominującej oraz wymierzania kar pieniężnych przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów2. Uzupełniająco należy uwzględnić także rozważania na gruncie art. 101 i 102 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej z 26.10.2012 r.3 Powyższa problematyka odgrywa doniosłą rolę w praktyce obrotu z racji powszechnego funkcjonowania dużych rozmiarów przedsiębiorstw prowadzonych w formie grup kapitałowych4, które z przyczyn operacyjnych na potrzeby prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, składają się z szeregu formalnoprawnie niezależnych od siebie podmiotów, które w rzeczywistości wyodrębniane są wyłącznie celem dywersyfikacji ryzyka prowadzonego przedsięwzięcia. Sterowane są one przez podmiot dominujący5, który w drodze powiązań kapitałowych i osobowych wykorzystuje podporządkowane mu podmioty zależne6. W istocie interes grupy kapitałowej pokrywa się z interesem przedsiębiorcy dominującego, a wszelkie działania podejmowane przez przedsiębiorców zależnych nakierowane są na realizację interesu podmiotu dominującego. Podjęcie rozważań w tej materii jest o tyle uzasadnione, że zasadniczo normy prawa antymonopolowego, odczytywane literalnie, pomijają problematykę odpowiedzialności holdingów za naruszenie tych przepisów, z racji tego, iż ich adresatami są indywidualnie oznaczeni przedsiębiorcy. Ze względu na fakt, że w praktyce obrotu struktury holdingowe składają się przede wszystkim ze spółek prawa handlowego, w gronie których najpowszechniej występują spółki kapitałowe z racji braku odpowiedzialności wspólników i akcjonariuszy za zobowiązania spółek wobec ich wierzycieli na gruncie regulacji art. 154 § 4 i art. 304 § 5 KSH poniższe rozważania obejmują także wybrane, relewantne aspekty prawa handlowego, które z perspektywy problematyki prawa holdingowego mają fundamentalne znaczenie.


Summary:

Admissibility of attributing responsibility for infringement of the competition law to a corporate group So far, the Polish legal system has not developed any comprehensive regulation regarding corporate groups and although such entities play a major role in business practice it has not been given adequate attention in the legislation. Such a situation causes numerous controversies also in the area of the competition law as regards attributing responsibility for its infringement to corporate groups, primarily when violations are committed by subsidiaries rather than their parent companies. In such case, the so-called single economic unit theory needs to be introduced into the Polish system. Its application modifies the regime prohibiting conclusion of agreements that restrict competition, prohibiting abuse of a dominant market position and penalizing its violation. Key words: corporate group, antitrust law, competition restricting agreements, abuse of a dominant market position, financial penalty