Zwrot kosztów wynagrodzenia radcy prawnego

A A A

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że ustawodawca nie wykluczył możliwości zasądzenia wy­nagrodzenia radcy prawnego w wysokości nawet sześciokrotnie przewyższającej stawkę minimalną również w sprawie, która została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Orzeczenie WSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu skargi M.S. uchylił decyzję organu. W wyroku wydanym na posiedzeniu niejawnym zasądzono od organu na rzecz skarżącego 1117 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia o kosztach postępowania sąd I instancji wskazał, że orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z 30.8.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej: PostAdmU). Na zasądzoną kwotę składały się: uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł, koszty zastępstwa prawnego w kwocie 900 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265; dalej: TRadR) oraz kwota 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. WSA we Wrocławiu nie uwzględnił natomiast w całości żądania pełnomocnika o zasądzenie 2800 zł tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej i zastępstwa z uwagi na związanie stawkami wynagrodzenia wynikającymi z TRadR.

M.S. wniósł zażalenie na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku wnosząc o jego zmianę przez zasądzenie od organu na rzecz skarżącego 3000 zł. W zażaleniu stwierdzono, że art. 205 § 2 PostAdmU nie ogranicza wynagrodzenia radcy prawnego, działającego w imieniu strony do kosztów minimalnych wskazanych w TRadR. Sąd powinien był uwzględnić wysokość wynagrodzenia pełnomocnika wynikającą z umowy zawartej ze skarżącym – 2800 zł, bowiem ustawodawca w § 15 TRadR daje możliwość zasądzenia wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie wyższej niż wynikająca ze stawki minimalnej.

Stanowisko NSA

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę w tym zakresie WSA we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że w obowiązującym systemie prawa wysokość kosztów należnych stronie reprezentowanej przez radcę prawnego za czynności wykonywane przed sądami podlega reglamentacji. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie. Jeden z wyjątków od tej reguły, czyli tzw. „zasadę rezultatu”, wprowadzono w art. 200 PostAdmU. Zgodnie z tym przepisem skarżącemu, w razie uwzględnienia skargi, przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie z art. 205 § 2 PostAdmU do kosztów tych zalicza się m.in. wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego stronę, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach, czyli TRadR.

Z przepisów ustawy z 6.7.1982 r. o radcach prawnych (t. jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 1166) wynika, że radca prawny może zostać ustanowiony pełnomocnikiem procesowym strony: na podstawie umowy z klientem, przez sąd dla strony zwolnionej od kosztów sądowych oraz na mocy pełnomocnictwa udzielonego przez stronę zatrudniającą go na podstawie umowy o pracę. W pierwszym przypadku wysokość wynagrodzenia za pełnione czynności zastępstwa procesowego ustalana jest pomiędzy radcą prawnym a stroną w umowie. Nie ma żadnych ograniczeń, aby strony umówiły się na wynagrodzenie za udzielaną pomoc prawną w granicach dopuszczalnej, szerokiej autonomii. Jednak ustalenie tego wynagrodzenia w umowie zawartej przez stronę i pełnomocnika nie wiąże sądu, który rozstrzygając o kosztach postępowania, kieruje się kryteriami określonymi w przepisach.

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że w świetle § 14–16 TRadR podstawę ustalenia wysokości podlegającego zwrotowi wynagrodzenia radcy prawnego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowią stawki minimalne. Opłatę w sprawach niewymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości równej stawce minimalnej. Jednak w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy opłatę ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, która nie może przekroczyć sześciokrotności tej stawki, ani wartości przedmiotu sprawy, jeśli uzasadnia to m.in.: niezbędny nakład pracy radcy prawnego; wartość przedmiotu sprawy; rodzaj i zawiłość sprawy. Wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego może zawierać oświadczenie o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego. W braku takiego oświadczenia, opłatę ustala się w wysokości odpowiadającej stawce minimalnej, chyba że okoliczności określone w § 15 ust. 3 TRadR przemawiają za innym jej ustaleniem.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że pełnomocnik skarżącego złożył oświadczenie o wysokości kosztów poniesionych przez stronę z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego a pomimo tego sąd I instancji w ogóle nie rozważał możliwości podwyższenia stawki minimalnej. Za błędne uznano stanowisko WSA we Wrocławiu, że nie ma możliwości zasądzenia kosztów postępowania uwzględniających stawkę inną niż stawka minimalna, określona w § 14 w zw. z § 2 TRadR. Jak podkreślono, w § 16 TRadR umożliwiono złożenie oświadczenia o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia w każdej sprawie, a więc zarówno rozpoznawanej na rozprawie, jak i niewymagającej przeprowadzenia rozprawy. Należy więc uznać, że ustawodawca nie wykluczył możliwości złożenia przez stronę wniosku o zasądzenie – na podstawie oświadczenia – wynagrodzenia radcy prawnego w sprawie, która rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym. Okolicznościami, które mają decydujący wpływ na przyznanie wynagrodzenia w stawce innej niż minimalna i nieprzekraczającej sześciokrotności tej stawki są te wskazane w § 15 ust. 3 pkt 1–4 TRadR.


W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że fakt złożenia oświadczenia o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego na podstawie § 16 TRadR nie obliguje sądu do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w wysokości określonej w tym oświadczeniu. Jeśli jednak strona domaga się zwrotu kosztów poniesionych z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika w oparciu o złożone oświadczenie, sąd powinien był ocenić, czy możliwe jest jej zasądzenie na podstawie § 16 TRadR.

Postanowienie NSA z 22.3.2022 r., II GZ 38/22, Legalis


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Zwrot kosztów wynagrodzenia radcy prawnego
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny