Zażalenie na nakazanie zapłaty sumy pieniężnej z tytułu utrudniania kontaktu dziecka z rodzicem

A A A

W stanie prawnym wprowadzonym przez ustawę z 4.7.2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1469; dalej jako: ZmKPCU19) zażalenie na postanowienie sądu I instancji przewidziane w art. 59816 § 3 KPC przysługuje do sądu II instancji – stwierdził Sąd Najwyższy.

Stan faktyczny i orzeczenie sądu I instancji

E.G. wniosła o zasądzenie na jej rzecz od A.P. – ojca ich wspólnego dziecka, kwoty 3,2 tys. zł z tytułu naruszania przez niego obowiązków związanych z kontaktami z dzieckiem. Zgodnie z art. 59815 KPC, jeżeli osoba, pod której pieczą dziecko pozostaje, nie wykonuje albo niewłaściwie wykonuje obowiązki wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, sąd opiekuńczy, uwzględniając sytuację majątkową tej osoby, zagrozi jej nakazaniem zapłaty na rzecz osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem oznaczonej sumy pieniężnej za każde naruszenie obowiązku. Jeżeli osoba uprawniona do kontaktu z dzieckiem albo osoba, której tego kontaktu zakazano, narusza obowiązki wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, sąd opiekuńczy zagrozi tej osobie nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej na rzecz osoby, pod której pieczą dziecko pozostaje, stosując odpowiednio przepis § 1. Sąd I instancji ustalił, że A.P. siedmiokrotnie naruszył nałożone przez sąd obowiązki i nakazał mu zapłatę 2,8 tys. zł.

Pytanie prawne

Gdy A.P. wniósł zażalenie Sąd Okręgowy w P. powziął wątpliwość: „Czy w aktualnie obowiązującym stanie prawnym zażalenie na postanowienie w przedmiocie nakazania zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej osobie niewykonującej obowiązków wynikających z orzeczenia w przedmiocie kontaktów z dzieckiem rozpoznaje inny skład sądu I instancji czy sąd II instancji?”.

Do czasu wejścia w życie ZmKPCU19 zażalenie na postanowienie w omawianym przedmiocie rozpoznawał sąd II instancji, natomiast od 7.11.2019 r., wprowadzono dwa warianty postępowania zażaleniowego obejmujące zamknięte katalogi zaskarżalnych orzeczeń, jeden do sądu wyższej instancji, drugi do składu tego samego sądu, czyli tzw. zażalenie poziome. Ani z art. 394 § 1, ani art. 3941a § 1 KPC nie wynika, który model postępowania zażaleniowego jest właściwy wtedy, gdy możliwość zaskarżenia orzeczenia została przewidziana w przepisach szczególnych, czyli np. w art. 59816 § 3 KPC. Regulacje zawarte w art. 394 § 1 i art. 3941a KPC są równorzędne, wobec czego nie można z żadnej z nich wyprowadzić wniosku, że wolą ustawodawcy było przyznanie prymatu zażaleniom poziomym bądź zażaleniom wnoszonym do sądu II instancji.

W uzasadnieniu pytania prawnego wskazano, że rozważając, który wariant postępowania zażaleniowego jest właściwy do rozpoznania zażalenia na postanowienie w przedmiocie nakazania zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej za niewykonywanie obowiązku wynikającego z orzeczenia w przedmiocie kontaktów, można odwołać się do art. 7674 § 11 KPC. Postępowanie toczące się w trybie art. 59816 KPC jest bowiem sui generis postępowaniem rozpoznawczym, ograniczonym jednak tylko do fazy wykonawczej (zob. uchwała SN z 22.5.2013 r., III CZP 25/13, OSNC Nr 12/2013, poz. 140, Legalis). Postępowanie to ma na celu wykonanie prawomocnego orzeczenia sądu, którego przedmiotem są kontakty z dzieckiem. Skoro w postępowaniu egzekucyjnym zażalenie rozpoznaje sąd, który wydał zaskarżone postanowienie, w składzie trzech sędziów, to zasadne jest, by w postępowaniu zbliżonym do postępowania egzekucyjnego zażalenie również rozpoznawał ten sam sąd, który wydał zaskarżone postanowienie. Zdaniem sądu z analizy rodzajów orzeczeń zaskarżalnych zażaleniem wnoszonym do sądu II instancji wynika, że intencją ustawodawcy było, aby sąd II instancji nie zajmował się kwestiami drobnymi, o nikłej wadze procesowej i stopniu komplikacji, lecz rozpoznawał zażalenia na orzeczenia, które decydują o bycie lub toku sprawy oraz kończą postępowanie. Może to oznaczać, że każde postanowienie, które nie kończy postępowania lub nie ma istotnego znaczenia dla biegu postępowania powinno być rozpoznane w postępowaniu zażaleniowym przez inny skład sądu I instancji.

Sąd wskazał, że można to zagadnienie rozwiązać w inny sposób – posługując się generalną zasadą postępowania cywilnego jaką jest rozpoznawanie zażaleń przez sąd II instancji, z uwagi na tradycyjnie dewolutywny charakter środków odwoławczych. Oznaczałoby to, że wprowadzenie na szerszą skalę zażaleń poziomych jest jedynie zwiększeniem liczby wyjątków od tej zasady.

Stanowisko SN

Sąd Najwyższy uznał, że po nowelizacji KPC dokonanej ZmKPCU19 zażalenie na postanowienie sądu I instancji przewidziane w art. 59816 § 3 KPC przysługuje do sądu II instancji.

Uchwała SN z 26.2.2021 r., III CZP 17/20


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Zażalenie na nakazanie zapłaty sumy pieniężnej z tytułu utrudniania kontaktu dziecka z rodzicem
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny