Zasada zaufania do organów podatkowych i sądu

A A A

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że niedopuszczalne jest doprowadzenie do sytuacji, w której w kilku sprawach dotyczących jednego podatnika, w tożsamych okolicznościach faktycznych, na podstawie tych samych dowodów zapa­dają rozbieżne rozstrzygnięcia. Rolą sądów jest pogłębianie zasady zaufania, która nie może być ograniczana jedynie do organów podatkowych, ale dotyczy również sądów administracyjnych.

Stan faktyczny

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. zakwestionował prawidłowość rozliczenia się „P.” sp. z o.o. w podatku dochodowym od osób prawnych za 3 kolejne lata podatkowe, zarzucając jej zawyżenie kosztów uzyskania przychodów m.in. o kwoty wynikające z wystawianych przez „F.” sp. z o.o. faktur z tytułu usług ochrony. Jak ustalono, siedziby kontrahentów znajdowały się w tym samym budynku, zaś jedynym udziałowcem i członkiem zarządu obu spółek jest ta sama osoba. Po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego uznano, że podatniczka nie wykazała, iż usługi ochrony były rzeczywiście świadczone na jej rzecz, a nie na rzecz drugiej z firm mieszczących się w tym samym budynku. „P.” sp. z o.o. i „F.” sp. z o.o. nie zawarły umowy, zaś ochroniarz zatrudniony przez „F.” sp. z o.o. nie miał świadomości, dla kogo je wykonywał.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone decyzje uznając, że brak jest dowodów uprawniających do stwierdzenia, że usługi ochrony były świadczone na rzecz podatniczki. Zakwestionowanie twierdzeń „P.” sp. z o.o. było uprawnione m.in. z uwagi na brak umowy, niesprecyzowanie zakresu ochrony, brak świadomości ochroniarza, którą firmę w rzeczywistości ochraniał oraz ponoszenie przez podatniczkę kosztów z tytułu ochrony na podstawie faktur wystawionych przez inną firmę – „J.” sp. z o.o.

Wyrok WSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawach dotyczących 2 lat podatkowych uchylił zaskarżone decyzje, a w ostatniej sprawie oddalił skargę podatniczki. Uchylając zaskarżone decyzje Sąd podkreślił, że organ nie podważał faktu, iż usługi ochrony były świadczone, kwestionuje natomiast okoliczność świadczenia ich na rzecz „P.” sp. z o.o. W ocenie Sądu, istnienie powiązań kontrahentów czy brak pisemnej umowy w kontekście pozostałych okoliczności nie dowodzą fikcyjności transakcji. Organy podatkowe nie uwzględniły bowiem specyfiki działalności skarżącej polegającej na handlu i przewozie alkoholu i papierosów oraz tego, że usługi wykonywane przez drugą z firm ochroniarskich nie polegały na bezpośredniej ochronie obiektów i terenu, ograniczały się jedynie do założenia alarmu i przyjeżdżania w ramach usług interwencyjnych. Sąd uznał, że to podatnik decyduje o zakresie niezbędnej ochrony, jaką obejmuje obiekty służące jego działalności gospodarczej a nie organy podatkowe. Stwierdzono też, że jeśli na tym samym terenie funkcjonują dwa podmioty, to nie ma racjonalnego przeciwskazania do tego, aby odrębnie sprawowały ochronę swojego mienia.

W wyroku, w którym oddalono skargę stwierdzono natomiast, że brak jest dowodów na okoliczność, iż usługi ochrony zostały rzeczywiście wykonane przez wystawcę faktur, o czym świadczy niesporządzenie umowy na piśmie i brak określenia zakresu wykonywania ochrony, zeznania ochroniarza, który nie wiedział, którą firmę i co na danym terenie będzie ochraniał. Sąd stwierdził też, że w przypadku świadczenia tożsamych usług przez dwie różne firmy zasadne było ustalenie przez przedsiębiorcę zakresu świadczonych przez nie usług, czego nie uczyniono.

Stanowisko NSA

Wyroki uchylające decyzje organu nie zostały zaskarżone i uprawomocniły się, zaś NSA uchylił wyrok oddalający skargę i przekazał sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podkreślono rolę zasady zasada zaufania, nie tylko do organów podatkowych, ale również do sądów. Zdaniem NSA utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia prowadziłoby do jej naruszenia. W uzasadnieniu wyroku wyjaśniono, że nie ma racjonalnego uzasadnienia dla dwóch skrajnie odmiennych rozstrzygnięć podjętych w zakresie tożsamych zagadnień, rozpatrywanych na podstawie tych samych dowodów.

W dotychczasowym orzecznictwie wielokrotnie wskazywano, że choć zmienność rozstrzygnięć podejmowanych przez organy podatkowe przy tym samym stanie faktycznym i prawnym może spowodować uznanie, że dochodzi do naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych, to jednak nie zawsze uzasadnia uchylenie zaskarżonego do sądu aktu administracyjnego. Z punktu widzenia urzeczywistniania zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych pożądane jest, aby organy te w analogicznych sprawach orzekały w sposób jednolity, niemniej wydanie decyzji o określonej treści w innym postępowaniu, nie powoduje, że organ podatkowy zobowiązany jest do jej powielania w kolejnych postępowaniach, zwłaszcza, gdyby miało okazać się, że jest ona wadliwa. Podstawowym kryterium oceny decyzji jest jej legalność (zob. wyrok NSA z 17.4.2019 r., I FSK 494/17, Legalis; wyrok NSA z 4.9.2018 r., I FSK 1563/16, Legalis; wyrok NSA z 6.2.2018 r., II FSK 3513/17, Legalis; wyrok NSA z 19.2.2015 r., II FSK 88/13, Legalis).

Wyrok NSA z 8.1.2020 r., II FSK 397/18

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Zasada zaufania do organów podatkowych i sądu
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny