Zarzut instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego

A A A

Sąd ma obowiązek zbadać, czy na tle okoliczności danej sprawy podatkowej, związanych z bytem zobowiązania podatkowego, wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego – uznał Naczelny Sąd Administracyjny.

Postępowanie administracyjne

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. orzekł o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu M.O. wraz z R.K., S.K. i „E.” sp. z o.o. za zaległości podatkowe tej spółki w podatku od towarów i usług. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podkreślając, że w okresie sprawowania przez M.O. funkcji członka zarządu „E.” sp. z o.o. powstały zaległości w podatku od towarów i usług a M.O. nie złożył we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości i nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jego winy. W wyniku dokonanych przez organ egzekucyjny czynności, nie wyegzekwowano kwot na pokrycie zaległości podatkowych „E.” sp. z o.o.

Orzeczenie WSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M.O. Organy ustaliły, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu w dacie powstania nienależnych zwrotów podatku VAT. Podatniczka nie wykonywała swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, wobec czego M.O. jako członek jej zarządu powinien zgłosić wniosek o upadłość. W ocenie Sądu okoliczności tej nie zmienia oświadczenie skarżącego, że nie zajmował się sprawami finansowymi spółki i nie dokonywał żadnych płatności, ponieważ nie był do tego upoważniony. Pozostając członkiem zarządu spółki M.O. był zobowiązany do dochowania należytej staranności w dbałości o sprawy zarządzanego podmiotu. Jak wyjaśniono, pełnienie takiej funkcji jest dobrowolne, lecz jednocześnie nakłada na stronę odpowiedzialność za prowadzenie spraw spółki, w tym zwłaszcza w przypadku powstania zaległości publicznoprawnych, zaś uwolnienie się od ewentualnej odpowiedzialności jest możliwe wyłącznie poprzez wykazanie, że we właściwym czasie złożony został wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie mające zapobiegać ogłoszeniu upadłości spółki, czego skarżący zaniechał.

Granice sprawy sądowej

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi wskazując, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zabrakło jakichkolwiek rozważań dotyczących skuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego „E.” sp. z o.o. w kontekście podniesionego przez pełnomocnika skarżącej zarzutu dotyczącego instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Ocena przesłanek zastosowania przez organy podatkowe przy wydawaniu decyzji podatkowej art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c ustawy z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1540; dalej jako: OrdPU) mieści się w granicach sprawy sądowej kontroli legalności tej decyzji. W przypadkach wątpliwych, w szczególności wówczas gdy moment wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jest bliski dacie przedawnienia zobowiązania podatkowego, wyjaśnienie kwestii czy wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji podatkowej, stosownie do art. 210 § 4 OrdPU (zob. uchwała NSA z 24.5.2021 r., I FPS 1/21, Legalis). Sądy administracyjne I instancji w ramach zakreślonych przez art. 134 § 1 ustawy z 30.8.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) mają obowiązek badać czy proceduralna czynność wszczęcia postępowania karnego skarbowego w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie została wykorzystana tylko w celu nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi takiej analizy nie dokonał. Z uzasadnienia wyroku nie wynika, by poddał ocenie takie okoliczności jak zbliżający się termin upływu zobowiązania podatkowego, podejmowane przez organ podatkowy czynności dowodowe czy ogólną aktywność organu w prowadzonym postępowaniu, które mogłyby pomóc w ustaleniu realnych intencji przyświecających wszczęciu postępowania karnego skarbowego.

Wyrok NSA z 25.8.2021 r., III FSK 4005/21

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Zarzut instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny