Zapłata wynagrodzenia podwykonawcy jako koszt inwestora

A A A

Określone wydatki mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, nawet jeśli są ponoszone za podmiot trzeci, o ile spełniają przesłanki racjonalności i celowości. Inwestor może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu wydatek poniesiony na zapłatę wynagrodzenia podwykonawcom w ramach solidarnej odpowiedzialności z generalnym wykonawcą, w części, w jakiej nie zostały one zwrócone w jakikolwiek sposób przez generalnego wykonawcę, nawet jeżeli inwestor zapłacił wynagrodzenie wykonawcy – uznał Naczelny Sąd Administracyjny.

Stan faktyczny

„E.” S.A. zwróciła się o wydanie interpretacji indywidualnej we wniosku wskazując, że zleca innym podmiotom wykonanie prac zawierając umowy o roboty budowlane, przy czym wykonawcy niektóre zadania realizują za pomocą podwykonawców. W sytuacji, gdy wykonawca nie zapłaci podwykonawcy, „E.” S.A. czasem decyduje się na zawarcie ugody, w ramach której przyjmuje na siebie odpowiedzialność z tytułu art. 6471 § 5 KC za zapłatę na rzecz podwykonawcy części wynagrodzenia, zaś podwykonawca zrzeka się dochodzenia od inwestora pozostałej części roszczeń wynikających z odpowiedzialności solidarnej.

W związku z powyższym zadano m.in. pytanie: „Czy wydatki poniesione przez wnioskodawcę na rzecz podwykonawców wykonawcy w ramach odpowiedzialności solidarnej inwestora wyrażonej w art. 6471 § 5 KC, stwierdzonej prawomocnym orzeczeniem sądu lub ugodą, albo w związku ze skierowanym roszczeniem stanowić będą dla inwestora koszt uzyskania przychodu w rozumieniu przepisów ustawy z 15.2.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1406; dalej jako: PDOPrU)?”.

Organ wyjaśnił, że kosztami uzyskania przychodu są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 PDOPrU. Zdaniem organu, co do zasady, nie ma znaczenia faktyczna zapłata, ale „poniesienie kosztu”, czyli wystawienie na rzecz podatnika faktury lub innego dokumentu i ujęcie jej w księgach podatnika. Inwestora z podwykonawcami nie wiąże żadna umowa, zaakceptowanie stanowiska „E.” S.A. spowodowałoby niedopuszczalne dwukrotne obciążenie budżetu państwa tymi samymi kosztami za te same roboty budowlane, rozpoznane u tego samego podatnika – raz na podstawie faktur wystawionych przez wykonawcę, a następnie przez podwykonawcę. Organ podkreślił też, że jednym z podstawowych warunków uznania wydatku za koszt podatkowy jest jego definitywność, zaś po spełnieniu świadczenia na rzecz podwykonawcy, inwestor jako współdłużnik solidarny ma własne roszczenie regresowe wobec wykonawcy.

Orzeczenie WSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę podkreślając, że z uwagi na autonomię prawa podatkowego niedopuszczalne byłoby przyjęcie poglądu, zgodnie z którym wynikająca z art. 6471 § 5 KC solidarna odpowiedzialność inwestora i wykonawcy może stanowić podstawę do uwzględnienia poniesionego wydatku w kosztach uzyskania przychodów. Normy wynikającej z art. 15 ust. 1 PDOPrU nie można stosować w oderwaniu od art. 9 ust. 1 PDOPrU, zobowiązującego podatników do prowadzenia ewidencji zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający ustalenie wysokości dochodu, podstawy opodatkowania i należnego podatku. Podstawę zapisów w księgach rachunkowych stanowią dowody księgowe, które stwierdzają dokonanie operacji gospodarczej i które, w myśl art. 22 PDOPrU, powinny być rzetelne, czyli zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej, którą dokumentują. Skoro „E.” S.A. zawarła umowę o roboty budowlano-remontowe z wykonawcą, to dowodem mogącym stanowić podstawę do uwzględnienia poniesionego wydatku w kosztach jej przychodów może być tylko faktura wystawiona przez kontrahenta wskazanego w umowie. Sąd podzielił też stanowisko organu, że omawiane wydatki nie mają charakteru definitywnego.

Stanowisko NSA

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok sądu I instancji oraz zaskarżoną interpretację indywidualną. Zasadność poniesienia wydatku należy ocenić na podstawie jego związku z uzyskanym przychodem, mając na uwadze racjonalność określonego działania dla osiągnięcia przychodu. Poniesienie wydatku musi zatem być powiązane z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą, ukierunkowaną na uzyskanie przychodów – wydatek powinien przynajmniej potencjalnie wpływać na wielkość uzyskiwanych lub spodziewanych przychodów z tej działalności. Do przepisów regulujących wykonywanie działalności gospodarczej przez „E.” S.A. należy art. 6471 § 5 KC będący podstawą solidarnej odpowiedzialności inwestora i generalnego wykonawcy, względnie wykonawców, za umowy z podwykonawcami. Inwestor nie może zwolnić się od tej odpowiedzialności i jest zobowiązany zapłacić podwykonawcom należne wynagrodzenie, nawet jeśli zapłacił już całe wynagrodzenie wykonawcy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ponoszenie tej odpowiedzialności jest w sposób konieczny i nieuchronny związane z wykonywaniem działalności gospodarczej przez „E.” S.A. i jest nie tylko jednym z prawnych warunków jej wykonywania, ale również elementem prawnej organizacji źródła dochodu. Jeżeli zatem, przy prowadzeniu działalności gospodarczej przez stronę, zaistnieją warunki solidarnej odpowiedzialności, wynikającej z art. 6471 § 5 KC, wydatek powstały z tej odpowiedzialności jest kosztem uzyskania przychodu. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie, organ podatkowy powinien w szczególności mieć na uwadze, że zasądzone prawomocnym wyrokiem sądowym lub zawarte w ugodach kwoty, związane były w sposób oczywisty z realizacją procesu inwestycyjnego, zmierzającego do realizacji przychodów podatkowych „E.” S.A. w latach kolejnych.


W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że koszty uzyskania przychodu można wykazać nie tylko na podstawie faktur, ale każdym innym dowodem, który będzie miał walor prawidłowości i rzetelności. Nie można też mówić o ryzyku podwójnego zaliczenia przez podatniczkę tych samych wydatków do kosztów uzyskania przychodów. Jeśli inwestor poniesie rzeczywiście (w sensie ekonomicznym) wydatek, to w ramach odpowiedzialności solidarnej wykonawca nie będzie musiał ponosić tego wydatku, gdyż zostanie zwolniony przez „E.” S.A. z tego obowiązku. Zakładanie zaś a priori nieuczciwości w obrocie gospodarczym jest nieuprawnione, zaś w postępowaniu wymiarowym organy podatkowe, dokonując kontroli krzyżowej, będą w stanie ocenić rzeczywisty przebieg czynności podejmowanych przez podmioty gospodarcze (inwestora, wykonawcę i podwykonawcę).

Wyrok NSA z 9.12.2020 r., II FSK 2014/18 


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Zapłata wynagrodzenia podwykonawcy jako koszt inwestora
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny