Zapłata ceny jako warunek przeniesienia własności

A A A
Sąd Najwyższy uznał, że błędne jest pozbawianie znaczenia dowodowego faktury zawierającej zastrzeżenie, że własność rzeczy przejdzie na nabywcę po zapłaceniu całej ceny, spełnia ono bowiem warunki określone w art. 589 KC.

 

Dnia 30.4.2004 r. Jerzy S. na podstawie ustnej umowy sprzedał Mariuszowi T. koparko-ładowarkę. W dniu zawarcia umowy sprzęt został wydany nabywcy, zaś 4.5.2004 r. sprzedawca wystawił i doręczył mu fakturę VAT zawierającą adnotację, że własność przejdzie na kupującego dopiero w momencie zapłaty całości ceny. W 2007 r. w firmie Jerzego S. została przeprowadzona kontrola podatkowa, w czasie której okazało się, że nabywca nie zapłacił całej należnej kwoty, na konto sprzedawcy jeszcze przed zawarciem umowy wpłynęła w dwu transzach kwota o 5 tys. zł niższa niż ustalona. Wówczas zażądał on od Mariusza T. wydania sprzętu oraz zapłaty 96 tys. zł z tytułu bezumownego korzystania z rzeczy. Gdy sprzedawca wystąpi na drogę sądową o zapłatę ceny, nie może następnie domagać się wydania mu sprzedanej rzeczy z powołaniem się na zastrzeżenie własności (zob. wyrok SN z 21.1.1999 r., I CKN 955/97, OSNC Nr 10/1999, poz. 169).

 

Jak argumentował, z uwagi na treść art. 589 KC i wpisane na fakturze zastrzeżenie, nie doszło do przejścia własności maszyny na Mariusza T. Jeżeli bowiem sprzedawca zastrzegł sobie własność sprzedanej rzeczy ruchomej aż do uiszczenia ceny, poczytuje się w razie wątpliwości, że przeniesienie własności rzeczy nastąpiło pod warunkiem zawieszającym (zob. wyrok SA w Katowicach z 8.7.2005 r., I ACa 350/05 oraz S. Rudnicki, Zastrzeżenie własności rzeczy sprzedanej, MoP Nr 12/1996). Jeżeli rzecz zostaje kupującemu wydana, zastrzeżenie własności powinno być stwierdzone pismem. Jest ono skuteczne względem wierzycieli kupującego, jeżeli pismo ma datę pewną.

 

Zaś Mariusz T. twierdził, że zgłoszone żądania są bezpodstawne, gdyż brakujące 5 tys. wręczył osobiście sprzedawcy w czasie, gdy uzgadniali warunki umowy, nie otrzymał jednak pokwitowania.

 

Sądy I i II instancji uznały za zasadne oddalenie żądań zgłoszonych w pozwie. W ich ocenie faktura stanowi jedynie dokument o charakterze rozliczeniowym i dokonanie na nim adnotacji, nie może prowadzić do uznania tego dokumentu za potwierdzający zawarcie umowy sprzedaży z zastrzeżeniem własności na rzecz sprzedawcy na warunkach określonych w art. 589 KC. W konsekwencji należy uznać, że z chwilą zawarcia umowy własność sprzętu przeszła na nabywcę.

 

Jerzy S. w skardze kasacyjnej zarzucał naruszenie m.in. art. 589 i 590 KC oraz art. 233 § 1 KPC, poprzez oparcie rozstrzygnięcia na dowolnej ocenie dowodów. Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Sąd oceni na tej samej podstawie, jakie znaczenie nadać odmowie przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sądu (zob. wyrok SA w Poznaniu z 27.2.2007 r., I ACa 1053/06 oraz wyrok SA w Poznaniu z 27.4.2006 r.).

 

Również w ocenie SN, sąd II instancji bezpodstawnie wyłączył z materiału dowodowego fakturę uznając ją za dokument rozliczeniowy i nie dokonał wszechstronnego rozważenia treści tego dowodu i jego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak wskazano SN już wypowiadał się co do tego typu dokumentów uznając, że zawarte w doręczonej kupującemu fakturze zastrzeżenie, że do chwili całkowitej zapłaty ceny towar pozostaje własnością sprzedawcy, spełnia warunki określone w art. 589 KC (zob. wyrok SN z 10.10.2003 r., II CK 119/02). Faktura, w której określony został termin jej płatności, sporządzona przez pracownika wierzyciela, do którego obowiązków należało dokonywanie takich czynności, jest wezwaniem do zapłaty w rozumieniu art. 455 KC (zob. wyrok SN z 23.10.2001 r., I CKN 323/99, OSNC Nr 7–8/2002, poz. 94), co oznacza, że świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po tym wezwaniu.

 

Sąd Najwyższy wskazał w uzasadnieniu, że przy ponownym rozpatrzeniu sąd orzekający w sprawie musi dokonać oceny uwzględniając jako dowód również fakturę, w razie zaś, gdy stwierdzi, że została na niej zamieszczona klauzula zastrzegająca własność na rzecz sprzedawcy do czasu zapłacenia całości należności, będzie zobowiązany do wyjaśnienia, czy sporna kwota została przekazana sprzedawcy.

 

Wyrok SN z 24.7.2008 r. IV CSK 87/08

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Zapłata ceny jako warunek przeniesienia własności
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny