Zakres odpowiedzialności za produkty wadliwe

A A A

Stan faktyczny

Austriackie wydawnictwo opublikowało w gazecie artykuł opisujący korzyści ze stosowania okładów z tartego chrzanu podpisany przez eksperta w dziedzinie ziół leczniczych. Wskazany w artykule okres od 2 do 5 godzin stosowania substancji, podczas którego substancja miała być stosowana, był nieprawidłowy. Zamiast słowa „minut” użyto bowiem słowa „godzin”. Powódka opierając się na tym w artykule w czasie leczenia, nałożyła okład na ok. 3 godziny i zdjęła go dopiero wtedy, gdy zaczęła odczuwać silny ból, którego źródłem była toksyczna reakcja skórna. Powódka wniosła o zasądzenie od wydawnictwa kwoty 4400 euro tytułem zadośćuczynienia za uszkodzenie ciała oraz o stwierdzenie, że ponosi ono odpowiedzialność za wszystkie obecne urazy i przyszłe skutki owego zdarzenia.

Pytanie prejudycjalne

Czy art. 2 w zw. z art. 1 i 6 dyrektywy Rady 85/374/EWG z 25.7.1985 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących odpowiedzialności za produkty wadliwe należy interpretować w ten sposób, że „produktem wadliwym” w rozumieniu tych przepisów jest wydrukowany egzemplarz gazety, na łamach której poruszono tematykę paramedyczną i udzielono nieprawidłowej porady zdrowotnej dotyczącej stosowania rośliny, zastosowanie się do której to porady przez czytelnika gazety doprowadziło do powstania uszczerbku na jego zdrowiu?

Stanowisko TS

1. Zakres pojęcia „produkt”

Zgodnie z jednolitym orzecznictwem TS przy dokonywaniu wykładni unijnego przepisu należy uwzględnić nie tylko jego treść, ale również kontekst, w jakim został on ustanowiony, oraz cele, do których realizacji zmierza akt, którego przepis ten jest częścią (wyrok TS z 9.10.2019 r., BGL BNP Paribas, pkt 25). Ponadto, geneza przepisu prawa Unii może również dostarczyć informacji istotnych dla jego wykładni.

Zgodnie z art. 2 dyrektywy 85/374 „produkt” oznacza każdą rzecz ruchomą, również będącą częścią składową innej rzeczy ruchomej lub nieruchomej, a także energię elektryczną.

Trybunał stwierdził, że z treści tego przepisu wynika, że usługi nie mogą być objęte zakresem stosowania tej dyrektywy. Trybunał wskazał, że taką wykładnię art. 2 dyrektywy 85/374 potwierdza systematyka tej dyrektywy. Ponadto, pojęcie „produkt” w rozumieniu tego przepisu zostało zdefiniowane w ogólnym kontekście odpowiedzialności producenta za szkody spowodowane wadliwym charakterem jego produktów. Jak wynika z motywu trzeciego tej dyrektywy, określony w niej system odpowiedzialności może mieć zastosowanie wyłącznie do rzeczy ruchomych pochodzących z produkcji przemysłowej lub do rzeczy ruchomych, które są używane w budownictwie lub instalowane w nieruchomościach.

Z motywu czwartego dyrektywy 85/374 wynika, że ochrona konsumentów wymaga, aby wszyscy producenci zaangażowani w proces produkcji ponosili odpowiedzialność, w sytuacji gdy ich produkt gotowy, jego część składowa lub dostarczony przez nich surowiec okażą się wadliwe. W tym kontekście w art. 1 w związku z motywem drugim dyrektywy 85/374, ustanowiono zasadę niezależnej od winy odpowiedzialności „producenta” – zdefiniowanego w art. 3 tej dyrektywy jako producenta produktu gotowego, producenta każdego surowca lub producenta części składowej i każdą osobę, która przedstawia się jako producent, umieszczając swą nazwę, znak handlowy lub inną wyróżniającą cechę na produkcie – za szkodę spowodowaną przez wadę jego produktu.

2. Usługa

W rozumieniu art. 6 dyrektywy 85/374 produkt jest wadliwy, jeżeli nie zapewnia bezpieczeństwa, jakiego można w uzasadniony sposób oczekiwać, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, w szczególności wygląd tego produktu, sposób jego użycia oraz czas, w jakim został on wprowadzony do obrotu. Zgodnie z motywem szóstym dyrektywy 85/374 tej oceny należy dokonywać z uwzględnieniem uzasadnionych oczekiwań ogółu społeczeństwa (wyrok TS z 5.3.2015 r., Boston Scientific Medizintechnik, C-503/13 i C-504/13, pkt 37).

Trybunał stwierdził, że zgodnie z tym przepisem bezpieczeństwo, jakiego można w uzasadniony sposób oczekiwać, należy zatem oceniać z uwzględnieniem przede wszystkim przeznaczenia, cech charakterystycznych oraz obiektywnych właściwości danego produktu, a także specyfiki grupy użytkowników, dla których produkt ten jest przeznaczony (wyrok Boston Scientific Medizintechnik, pkt 38). Rzecznik generalny wskazał w pkt 29 opinii, że wadliwość produktu określa się na podstawie pewnych elementów nieodłącznie związanych z samym produktem, odnoszących się w szczególności do jego wyglądu, sposobu użycia oraz czasu, w którym został on wprowadzony do obrotu.

Trybunał wskazał, że w niniejszej sprawie usługa, czyli nieprawidłowa porada, nie wykazuje związku z wydrukowaną gazetą, która stanowi jej nośnik. W szczególności ta usługa nie dotyczy ani wyglądu, ani sposobu użycia tej gazety. W ocenie TS sporna usługa nie należy do elementów nieodłącznie związanych z wydrukowaną gazetą, które same w sobie pozwalają ocenić, czy produkt ten jest wadliwy.

Okoliczność, że w dyrektywie 85/374 nie zawarto przepisów dotyczących możliwości przypisania odpowiedzialności za produkty wadliwe w przypadku szkody wyrządzonej przez usługę, której dany produkt jest jedynie fizycznym nośnikiem, zdaniem TS, odzwierciedla również intencje unijnego prawodawcy. Określone przez prawodawcę Unii granice zakresu stosowania tej dyrektywy stanowią wypadkową złożonego procesu ważenia w szczególności poszczególnych interesów (wyrok TS z 21.12.2011 r., Dutrueux, C-495/10, pkt 22). Odpowiedzialność usługodawców i odpowiedzialność producentów wyrobów gotowych stanowią zatem dwa odrębne reżimy odpowiedzialności, ponieważ działalności usługodawców nie zrównuje się z działalnością producentów, importerów i dostawców (wyrok Dutrueux, pkt 32, 33). Ponadto, z wniosku Komisji z 9.11.1990 r. dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie odpowiedzialności usługodawcy, wynika również, że ze względu na specyfikę usług reżim odpowiedzialności usługodawcy powinien być przedmiotem odrębnej regulacji. W związku z powyższym TS uznał, że nieprawidłowa porada zdrowotna, która została opublikowana w wydrukowanej gazecie i która dotyczy sposobu użycia innej rzeczy, nie jest objęta zakresem stosowania dyrektywy 85/374 i nie może czynić tej gazety wadliwą ani prowadzić do powstania, na podstawie tej dyrektywy, niezależnej od winy odpowiedzialności „producenta”, bez względu na to, czy chodzi tu o wydawcę owej gazety, jej drukarza, czy też autora artykułu. Ewentualne objęcie takich porad zakresem stosowania dyrektywy 85/374, zdaniem TS, prowadziłoby nie tylko do zanegowania dokonanego przez unijnego prawodawcę rozróżnienia pomiędzy towarami i usługami oraz wyłączenia tych drugich z zakresu stosowania tej dyrektywy, ale także do powstania niezależnej od winy odpowiedzialności wydawców gazet, przy czym zostaliby oni pozbawieni możliwości uwolnienia się od tej odpowiedzialności lub możliwość taka byłaby ograniczona. W ocenie TS taki skutek podważałby zawarty w motywie siódmym cel tej dyrektywy, jakim jest zapewnienie sprawiedliwego podziału ryzyka pomiędzy poszkodowanym a producentem.

Przy czym Trybunał wyjaśnił, że chociaż przewidziana w dyrektywie 85/374 niezależna od winy odpowiedzialność za produkty wadliwe nie powstaje w sprawie takiej jak rozpatrywana w postępowaniu głównym, to jednak zastosowanie mogą znaleźć inne reżimy odpowiedzialności umownej lub pozaumownej oparte na różnych podstawach, takich jak rękojmia za wady ukryte lub wina (wyrok TS z 25.4.2002 r., González Sánchez, C-183/00, pkt 31).


Reasumując TS orzekł, że art. 2 w zw. z art. 1 i 6 dyrektywy 85/374 należy interpretować w ten sposób, iż „produktu wadliwego” w rozumieniu tych przepisów nie stanowi wydrukowany egzemplarz gazety, na łamach której poruszono tematykę paramedyczną i udzielono nieprawidłowej porady zdrowotnej dotyczącej stosowania rośliny, zastosowanie się do której to porady przez czytelnika gazety doprowadziło do powstania uszczerbku na jego zdrowiu.

Wyrok TS z 10.6.2021 r., KRONE – Verlag, C-65/20




Źródło: www.curia.eu

Opracowała: dr Ewa Skibińska - WPiA UKSW w Warszawie, ORCID: 0000-0003-4607-1448


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Zakres odpowiedzialności za produkty wadliwe
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny