Zakres kontroli sądu w przypadku zaskarżenia przedłużenia blokady rachunku

A A A

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że z art. 119zv § 1 i art. 119zw § 1 ustawy z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.; dalej jako: OrdPU) wykładanych zgodnie z konstytucyjnymi zasadami wynika, iż przesłanki tzw. krótkiej blokady rachunku podlegają kontroli sądowo-administracyjnej w przypadku zaskarżenia postanowienia Szefa Krajowej Administracji Skarbowej w przedmiocie przedłużenia tej blokady na czas oznaczony.

Stan faktyczny

Szef Krajowej Administracji Skarbowej dokonał blokady rachunków bankowych „G.” sp. z o.o. na okres 72 godzin. Po przeprowadzeniu analizy ryzyka ustalono, że istnieje podejrzenie, iż „G.” sp. z o.o. nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej, a jedynym celem jej istnienia było sztuczne wydłużenie łańcucha podmiotów uczestniczących w dostawie tych samych towarów. Następnie termin blokady przedłużono z uwagi na uzasadnioną obawę, że „G.” sp. z o.o. nie wykona istniejącego zobowiązania w podatku VAT przekraczającego 2 mln 680 tys. zł.

Orzeczenie WSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie uznając, że dla oceny postanowienia przedłużającego termin blokady rachunku skarżącej na okres 3 miesięcy musi dokonać również ustaleń co do skuteczności i prawidłowości blokady dokonanej na okres 72 godzin poprzedzającej zaskarżone postanowienie. Obie blokady są bowiem ze sobą powiązane. Sąd wskazał, że organ rozpatrując zażalenie skarżącej poprzestał jedynie na materiale dowodowym zebranym na etapie wydawania postanowienia w sprawie tzw. krótkiej blokady i uchylił się od oceny dokumentów przedłożonych przez „G.” sp. z o.o. na etapie postępowania zażaleniowego, które odnosiły się do stanu faktycznego w zakresie koniecznym dla oceny możliwości zastosowania instytucji blokady rachunku bankowego. Dla udowodnienia, że działalność skarżącej ma realny i faktyczny charakter do zażalenia dołączono szereg dokumentów, wskazywano też na okoliczności podważające analizę ryzyka determinującą tzw. krótką blokadę. Natomiast organ w zaskarżonym postanowieniu, jedynie powtórzył swoje twierdzenia co do braku znamion rzeczywistej działalności gospodarczej skarżącej oparte na dotychczas zebranym materiale dowodowym i uznał, że podnoszone przez nią w zażaleniu okoliczności je kwestionujące, mogą być wyjaśnione i zweryfikowane dopiero w toku prowadzonej kontroli celno-skarbowej. W ocenie Sądu, obowiązkiem organu było odniesienie się do twierdzeń „G.” sp. z o.o. i załączonych przez nią dokumentów, a także ponowne ustalenie stanu faktycznego z uwzględnieniem nowych dowodów lub też wykazanie, że nie mogą one przyczynić się do zmiany stanowiska organu.

Stanowisko NSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu stwierdzając, że przyjęcie stanowiska o ograniczeniu sądowej kontroli tylko i wyłącznie do istnienia obawy niewykonania zobowiązania podatkowego i czy to zobowiązanie przekracza równowartość 10 tys. euro, prowadziłoby do istotnego naruszenia zasad konstytucyjnych (zob. np. wyrok NSA z 3.3.2020 r., I FSK 1888/19, niepubl.). Zgodnie z art. 78 Konstytucji RP, każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w I instancji, zaś wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. W uzasadnieniu podkreślono, że przepis ten odnosi się zarówno do postępowania sądowego, jak i administracyjnego. Przyjmuje się też, że konstytucyjne prawo do sądu obejmuje zarówno prawo do wymiaru sprawiedliwości, czyli merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawach z zakresu praw jednostki, jak i prawo do sądowej kontroli aktów, które godzą w konstytucyjne prawa i wolności jednostki. W tym ostatnim wypadku sąd realizuje czynności z zakresu ochrony prawnej, chroniąc jednostkę przed arbitralnością działań podmiotu sprawującego władztwo publiczne (zob. wyrok TK z 22.10.2015 r., SK 28/14, Legalis). Prawo do sądu oznacza dla ustawodawcy obowiązek ustanowienia regulacji prawnej, która zapewni rozpatrzenie sprawy przez sąd, na żądanie zainteresowanego. Jednym z elementów prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy jest prawo do zaskarżenia orzeczenia wydanego w I instancji oraz rozpoznanie sprawy w postępowaniu dwuinstancyjnym.

W rezultacie NSA stwierdził, że ograniczenie kontroli jedynie do postanowienia Szefa Krajowej Administracji Skarbowej w przedmiocie tzw. długiej blokady, w sytuacji braku możliwości zainicjowania przez podatnika instancyjnej kontroli rozstrzygnięcia Szefa Krajowej Administracji Skarbowej dotyczącego blokady na 72 godziny, narusza konstytucyjne zasady.

Wyrok NSA z 27.4.2020 r., I FSK 491/20, Legalis

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Zakres kontroli sądu w przypadku zaskarżenia przedłużenia blokady rachunku
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny