Zadośćuczynienie za niesłuszne umieszczenie nieletniego w schronisku dla nieletnich – podstawa prawna

A A A

Podstawę prawną zadośćuczynienia za niesłuszne umieszczenie nieletniego w schronisku dla nieletnich stanowią przepisy Kodeksu cywilnego o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną wydaniem niezgodnego z prawem prawomocnego orzeczenia, interpretowane w zgodzie z Konstytucją RP i Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284; dalej jako: Konwencja) – uznał Sąd Najwyższy.

Czterech uczniów zostało posądzonych o gwałt na koleżance. Sąd Rejonowy orzekł o umieszczeniu ich w schronisku dla nieletnich, ale po miesiącu środek ten uchylił. Po upływie 3 miesięcy postępowanie wyjaśniające zostało umorzone. Jeden z uczniów wystąpił przeciwko Prezesowi Sądu Rejonowego domagając się przeprosin i 15 tys. zł zadośćuczynienia.

Sąd I instancji oddalił pozew. W jego ocenie zastosowanie środka izolacyjnego było uzasadnione. Po ustaleniu, że nie ma podstaw do jego zastosowania SR niezwłocznie uchylił środek izolacyjny. Sąd II instancji skierował do SN pytanie prawne, wnosząc o wyjaśnienie: „Czy wobec braku stosownej regulacji w ustawie z 26.10.1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (t. jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 1654; dalej jako: NielU), podstawę do zadośćuczynienia za niesłuszne umieszczenie nieletniego w schronisku dla nieletnich może stanowić art. 552 § 4 Kodeksu postępowania karnego odpowiednio stosowany przez sąd cywilny?”.

W uzasadnieniu pytania prawnego wskazano, że zgodnie z art. 552 § 4 KPK odszkodowanie za poniesioną szkodę oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę przysługuje każdemu podsądnemu w wypadku niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania lub zatrzymania. Sąd podkreślił, że dostrzega istotę różnicy celów i w konsekwencji środków możliwych do zastosowania przez sąd w toku postępowania w sprawach nieletnich oraz w postępowaniu karnym, jednak w jego ocenie, sytuacja osoby umieszczonej w schronisku dla nieletnich na podstawie art. 27 § 1 lub 2 NielU odpowiada sytuacji osoby zatrzymanej lub tymczasowo aresztowanej w rozumieniu art. 244 i 249 KPK. Jak wyjaśniono, w obu przypadkach zastosowanie przewidzianego tam środka powoduje tymczasowe pozbawienie wolności w celu zabezpieczenia prawidłowego toku prowadzonego postępowania i wyjątkowo zapobieżenia popełnieniu kolejnych czynów karalnych, dochodzi też do naruszenia wolności człowieka, zagwarantowanej przez Konstytucję także wobec osoby nieletniej.

Sąd Najwyższy wskazał, że art. 552 § 4 KPK, jest uznawany za zgodny z art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, według którego każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Ta regulacja harmonizuje także z art. 5 Konwencji. Sąd Najwyższy stwierdził, że przepisy KC, które są właściwe w kwestiach zadośćuczynienia, zapewnią taką samą ochronę, jeśli będą interpretowane w zgodzie z Konstytucją i wskazaną Konwencją.

Uchwała SN z 11.1.2018 r., III CZP 92/17

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Zadośćuczynienie za niesłuszne umieszczenie nieletniego w schronisku dla nieletnich – podstawa prawna
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny