Zadośćuczynienie pieniężne

Wyrok TS

A A A

W zarejestrowanym w Słowacji samochodzie należącym do B. Holingovej, którym kierował R. Petrika, podróżował V. Haas. W wyniku wypadku spowodowanego przez R. Petrika V. Haas zmarł. Wyrokiem słowackiego sądu R. Petrík został uznany za winnego m.in. przestępstwa nieumyślnego spowodowania śmierci i obrażeń cielesnych oraz skazany na karę 2 lat pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem wykonania kary. Na podstawie art. 50 ust. 2 i art. 51 ust. 4 lit. c) słowackiego KK nałożono na niego obowiązek naprawienia szkód, w tym m.in. szkody wyrządzonej K. Haasovej, która została określona na kwotę 1057,86 euro. Ponadto, K. Haasová i jej córka pozwały R. Petríka i B. Holingovą w celu uzyskania zadośćuczynienia pieniężnego za szkodę niemajątkową poniesioną w wyniku utraty małżonka i ojca na podstawie art. 13 ust. 2 i 3 słowackiego KC. W I instancji R. Petrík i B. Holingová zostali zobowiązani do zapłaty zadośćuczynienia w wysokości 15 tys. euro. Wszystkie strony wniosły apelację od tego wyroku.

W pytaniu prejudycjalnym słowacki sąd dążył do ustalenia, czy art. 3 ust. 1 dyrektywy Rady 72/166 w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania obowiązku ubezpieczania od takiej odpowiedzialności (dalej jako: pierwsza dyrektywa) i art. 1 ak. 1 dyrektywy Rady 90/232/EWG w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych (dalej jako: trzecia dyrektywa) należy interpretować w ten sposób, że obowiązkowe ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej wynikającej z ruchu pojazdów mechanicznych powinno obejmować zadośćuczynienie za szkody niematerialne poniesione przez osoby bliskie poszkodowanych, którzy zmarli w wypadku drogowym.

Trybunał przypomniał, że z preambuły pierwszej dyrektywy i drugiej dyrektywy 84/5 w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów silnikowych (dalej jako: druga dyrektywa) wynika, iż zmierzają one, z jednej strony, do zapewnienia zarówno swobodnego ruchu pojazdów znajdujących się na obszarze UE, jak i przemieszczania się osób w tych pojazdach oraz z drugiej strony do zagwarantowania poszkodowanym w wypadkach spowodowanych przez te pojazdy podobnego sposobu traktowania, bez względu na miejsce w obrębie Unii, w którym nastąpił wypadek (wyrok w sprawie C 300/10, Marques Almeida, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo; szerzej: Odpowiedzialność cywilna ubezpieczonego, opr. E. Skibińska, MoP Nr 23/2012).

Trybunał podkreślił, że obowiązek objęcia ubezpieczeniem od odpowiedzialności cywilnej szkód poniesionych w związku ruchem pojazdów mechanicznych przez osoby trzecie jest zagadnieniem odrębnym od zakresu odszkodowań wypłacanych im z tytułu odpowiedzialności cywilnej ubezpieczonego. Pierwsza kwestia jest objęta gwarancją unijnego prawa i w nim zdefiniowana, natomiast druga jest, co do zasady, regulowana przez prawo krajowe (wyrok w sprawie Marques Almeida, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo).

Trybunał stwierdził, że w obecnym stanie unijnego prawa państwa członkowskie zasadniczo zachowują swobodę w określaniu w ramach swych systemów odpowiedzialności cywilnej zwłaszcza podlegających naprawie szkód wyrządzonych przez pojazdy mechaniczne, zakresu odszkodowania za te szkody i osób uprawnionych do ich naprawy. Trybunał wyjaśnił, że państwa członkowskie powinny wykonywać swoje kompetencje w tej dziedzinie przestrzegając unijnego prawa oraz że przepisy krajowe regulujące odszkodowania z tytułu wypadków wynikających z ruchu pojazdów nie mogą pozbawiać skuteczności (effet utile) dyrektyw pierwszej, drugiej i trzeciej (wyrok w sprawie Marques Almeida, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo). Zgodnie z art. 3 ust. 1 zd. 2 pierwszej dyrektywy, do państw członkowskich należy określenie szkód objętych obowiązkowym ubezpieczeniem oraz jego warunków (wyrok w sprawie C 129/94, Ruiz Bernáldez, pkt 15). Jednak w celu zmniejszenia rozbieżności, jakie istniały pomiędzy ustawodawstwami państw członkowskich w odniesieniu do zakresu obowiązku ubezpieczenia, art. 1 drugiej dyrektywy ustanowił w dziedzinie odpowiedzialności cywilnej obowiązek objęcia szkód majątkowych i uszkodzeń ciała ubezpieczeniem do wysokości określonych kwot. Artykuł 1 trzeciej dyrektywy rozszerzył ten obowiązek ubezpieczenia na uszkodzenia ciała pasażerów innych niż kierujący (wyrok w sprawie Ruiz Bernáldez, pkt 16). Z powyższego wynika, że przysługująca państwom członkowskim swoboda określenia szkód objętych obowiązkowym ubezpieczeniem oraz jego warunków została ograniczona przez drugą i trzecią dyrektywę, ponieważ wprowadziły one obowiązek objęcia pewnych szkód ubezpieczeniem do wysokości określonych kwot minimalnych. Wśród tych obowiązkowo objętych ubezpieczeniem szkód znajdują się m.in. uszkodzenia ciała, jak wskazuje to art. 1 ust. 1 drugiej dyrektywy.

Jak wskazał rzecznik generalny (pkt 68–73 opinii) oraz jak orzekł Trybunał EFTA w wyroku w sprawie E 8/07, Celina Nguyen przeciwko The Norwegian State (pkt 26), 27, w świetle różnych wersji językowych art. 1 ust. 1 drugiej dyrektywy i art. 1 ak. 1 trzeciej dyrektywy oraz celu ochronnego ww. trzech dyrektyw należy uznać, że w zakres pojęcia „uszkodzenie ciała” obejmuje każdą szkodę wynikającą z naruszenia integralności osoby, w tym zarówno cierpienia fizyczne, jak i psychiczne, o ile zadośćuczynienie za nią jest przewidziane z tytułu odpowiedzialności cywilnej ubezpieczonego przez właściwe dla sporu prawo krajowe. Różne wersje językowe art. 1 ust. 1 drugiej dyrektywy posługują się pojęciami zarówno „uszkodzenie ciała”, jak i „szkoda osobowa”. Odwołując się do wykładni systemowej i celowościowej TS przyjął szeroką interpretację tych pojęć. Uznając, że wśród szkód podlegających naprawieniu są szkody niematerialne, za które zadośćuczynienie przewidziane jest z tytułu odpowiedzialności cywilnej ubezpieczonego przez właściwe dla sporu prawo krajowe.

Trybunał podzielił stanowisko rzecznika generalnego (pkt 78 opinii), że trzecia dyrektywa nie zawęziła kręgu chronionych osób, lecz przeciwnie, wprowadziła obowiązek objęcia ubezpieczeniem szkód poniesionych przez osoby uważane za szczególnie zagrożone. Trybunał wskazał, że żaden z przepisów dyrektywy pierwszej, drugiej i trzeciej nie pozwala stwierdzić, że unijny prawodawca zamierzał ograniczyć ochronę, jaką zapewniają te dyrektywy, jedynie do osób bezpośrednio uczestniczących w zdarzeniu powodującym szkodę. W konsekwencji państwa członkowskie są zobowiązane zapewnić, aby zadośćuczynienie należne zgodnie z ich krajowym prawem odpowiedzialności cywilnej za szkodę niematerialną poniesioną przez bliskich członków rodziny poszkodowanego w wypadku drogowym było objęte obowiązkowym ubezpieczeniem do wysokości przynajmniej minimalnych kwot określonych w art. 1 ust. 2 drugiej dyrektywy.

Reasumując TS orzekł, że przepisy art. 3 ust. 1 pierwszej dyrektywy, art. 1 ust. 1 i 2 drugiej dyrektywy i art. 1 ak. 1 trzeciej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że obowiązkowe ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej wynikającej z ruchu pojazdów mechanicznych musi obejmować zadośćuczynienie za szkody niematerialne poniesione przez osoby bliskie poszkodowanych, którzy zmarli w wypadku drogowym, o ile zadośćuczynienie to jest przewidziane z tytułu odpowiedzialności cywilnej ubezpieczonego przez właściwe dla sporu prawo krajowe.

Wyrok TS z 24.10.2013 r. w sprawie C 22/12, Haasová

źródło: www.curia.eu

opracowała: dr Ewa Skibińska
adiunkt na WPiA UKSW w Warszawie

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Zadośćuczynienie pieniężne
Ewa Skibińska
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny