Wymogi formalne a merytoryczne badanie wniosku o zgodę na zbycie nieruchomości rolnej

A A A

Do wniosku o wydanie zgody na zbycie nieruchomości należy załączyć oświadczenie nabywcy o zobowiązaniu się do prowadzenia działalności rolniczej na nabywanej nieruchomości. Jednak nawet, jeśli nabywca oświadczy, że zamierza przeznaczyć nieruchomość na cele budownictwa mieszkaniowego, to ocena tego oświadczenia jest dokonywana dopiero na etapie wydawania decyzji administracyjnej, a nie w ramach badania wymogów formalnych wniosku – uznał Naczelny Sąd Administracyjny.


Wniosek o wyrażenie zgody na zbycie nieruchomości rolnej

A.U., A.B., J.B. oraz E. B.-S. zwrócili się do Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa o wyrażenie zgody na zbycie udziałów we współwłasności nieruchomości rolnej. Organ wezwał wnioskodawców do usunięcia braków formalnych wniosku w postaci oświadczenia, że nabywca zobowiązuje się do prowadzenia działalności rolniczej na nabywanej nieruchomości. Gdy A.B. wyjaśnił, że załącznik nr 7 wniosku stanowi oświadczenie nabywcy o planowanym sposobie użytkowania nabywanej nieruchomości, czyli jej podziale i zabudowaniu budynkami wielorodzinnymi, Dyrektor Generalny poinformował wnioskodawców o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych.

Skarga na bezczynność organu

A.U., A.B., J.B. oraz E. B.-S. wnieśli skargę na bezczynność organu w załatwieniu sprawy. Skarżący twierdzili, że wniosek o wyrażenie zgody na zbycie udziałów we współwłasności nieruchomości rolnej spełnia wszystkie wymogi formalne, zarówno te określone w art. 63 § 2 KPA, jak i art. 2a ust. 5b i 5c ustawy z 11.4.2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 461; dalej jako: UstRolU). Organ powinien więc załatwić sprawę w drodze decyzji administracyjnej, którą zbywcy nieruchomości mogliby zaskarżyć. W ocenie skarżących, przesłanka w postaci zobowiązania się nabywcy nieruchomości rolnej do prowadzenia na niej działalności rolniczej określona w art. 2a ust. 4 pkt 1 lit. b UstRolU, wbrew stanowisku organu, ma charakter merytoryczny, a nie formalny. W rezultacie pomimo tego, że nabywca oświadczył, iż zamierza dokonać podziału nieruchomości rolnej i zabudować działki budynkami wielorodzinnymi, nie ma podstaw do wzywania do złożenia oświadczenia o zobowiązaniu do innego wykorzystania nabywanej nieruchomości, istniały natomiast podstawy do wydania decyzji odmawiającej wyrażenia zgody na nabycie nieruchomości rolnej.

Orzeczenie WSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa dopuścił się bezczynności i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżących. W uzasadnieniu wyroku wyjaśniono, że bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – pomimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownej czynności. Również nieuzasadnione pozostawienie wniosku bez rozpoznania stanowi o nierozpoznaniu sprawy w terminie (zob. uchwała NSA z 3.9.2013 r., I OPS 2/13, Legalis).

Wezwanie w trybie art. 64 § 2 KPA powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych pisma, wynikających z przepisów regulujących te wymogi. Organ administracji publicznej nie może wykorzystać tego trybu do merytorycznej oceny złożonego podania oraz jego załączników (zob. wyrok NSA z 26.9.2017 r., II OSK 1071/16, Legalis). W ocenie Sądu organ bezpodstawnie zastosował art. 64 § 2 KPA w zw. z art. 2a ust. 4 UstRolU i pozostawił wniosek skarżących bez rozpoznania. To jakie wymagania powinien spełniać wniosek oparty na art. 2a ust. 4 pkt 1 UstRolU, poza elementami podania określonymi w art. 63 § 2 KPA, reguluje art. 2a ust. 5b i 5c UstRolU. Wymagania te mają charakter wyłącznie formalnoprawny. Oznacza to, że organ jest uprawniony do wezwania wnioskodawcy do usunięcia określonego braku wyłącznie wówczas, gdy wniosek nie zawiera któregoś z wymienionych w tych przepisach elementów. Skarżący dołączyli jednak do swojego wniosku wymagane oświadczenie woli nabywcy o sposobie dalszego użytkowania nabywanej nieruchomości rolnej, a organ analizując jego treść poddał w istocie to oświadczenie ocenie merytorycznej na etapie badania warunków formalnych wniosku. W rezultacie sąd stwierdził, że organ pozostawał w bezczynności, bowiem czynność materialno-techniczna, jaką jest pozostawienie wniosku bez rozpoznania, nie może służyć merytorycznemu załatwieniu wniosku skarżących.

Stanowisko NSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu uznając, że wezwanie w trybie art. 64 § 2 KPA służy wyłącznie usunięciu braków formalnych pisma, których nieusunięcie nie pozwala na nadanie mu biegu. Nie dotyczy więc okoliczności, które organ uznaje za istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz jego załączników (zob. wyrok NSA z 26.3.2021 r., II GSK 258/21, Legalis; wyrok z 5.12.2019 r., I GSK 1124/19, Legalis). Badanie formalne wniosku służy bowiem ustaleniu możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego, a nie zakończenia go w określony sposób.


W ocenie NSA wprowadzenie w UstRolU wymogu przedstawienia wraz z wnioskiem o wyrażenie zgody na zbycie nieruchomości rolnej określonych załączników nie uprawnia organu do badania i oceny ich treści na etapie analizy wymogów formalnych. Dopuszczenie merytorycznego badania wniosków o wyrażenie zgody na zbycie nieruchomości rolnej i załączników do nich na etapie przyjmowania wniosku do rozpatrzenia prowadziłoby do wydawania w tych postępowaniach wyłącznie zgód na zbycie nieruchomości rolnych. W efekcie przepisy regulujące dalsze postępowanie na wypadek wydania decyzji negatywnej byłyby zbędne. Zdaniem NSA art. 2a ust. 5c pkt 4 UstRolU należy interpretować w ten sposób, że do wniosku o wydanie zgody na zbycie nieruchomości należy załączyć oświadczenie nabywcy w przedmiocie zobowiązania się do prowadzenia działalności rolniczej na nabywanej nieruchomości. Natomiast ocena tego, czy oświadczenie to daje podstawę do wydania decyzji o zgodzie na zbycie nieruchomości, podlega badaniu dopiero na etapie wydawania decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 2a ust. 4 UstRolU.

Wyrok NSA z 3.2.2022 r., I OSK 1582/21


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Wymogi formalne a merytoryczne badanie wniosku o zgodę na zbycie nieruchomości rolnej
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny