Wyłączna jurysdykcja

A A A

Stan faktyczny

W dniu 7.8.2008 r. sąd Zjednoczonego Królestwa uwzględnił wniosek spółki niemieckiego prawa o zastosowanie środka w postaci zamrożenia aktywów UB, niderlandzkiego obywatela. Wówczas UB był właścicielem mieszkania oraz kamienicy we Francji. Następnie 22.8.2008 r. UB i jego siostra VA podpisali przed notariuszem we Francji oświadczenie o uznaniu długu, w którym UB: uznał ciążące na nim zobowiązanie do zwrotu na rzecz VA kwoty 500 tys. euro z tytułu udzielonych mu pożyczek, zobowiązał się do zwrotu tej kwoty w terminie do 22.8.2017 r. i ustanowił na rzecz VA na drugim miejscu hipotekę na należących do niego i położonych we Francji mieszkaniu oraz kamienicy. W dniach 18 i 24.3.2010 r. UB sprzedał te nieruchomości za cenę, odpowiednio, 395 tys. euro i 780 tys. euro, na rzecz Tiger SCI, utworzonej w dniu 25.2.2010 r. przez VA, do której należało 90% udziałów w tej spółce.

W dniu 10.5.2011 r. sąd dla hrabstwa Croydon (Zjednoczone Królestwo) ogłosił, na wniosek UB, jego upadłość na podstawie rozporządzenia Rady (WE) Nr 1346/2000 z 29.5.2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz.U. z 2000 r., L 160, s. 1) oraz właściwych przepisów prawa upadłościowego Zjednoczonego Królestwa. W dniu 1.7.2011 r. WZ został powołany na syndyka masy upadłości UB ze skutkiem od 6.7.2011 r. WZ pozwał UB, VA i Tiger przed sąd w Paryżu w celu uzyskania sądowego uznania bezskuteczności wobec masy upadłości spornych sprzedaży oraz ustanowienia hipotek.

Uznając, że poprzez nieudostępnienie dostatecznych informacji w kwestii posiadania nieujawnionych aktywów poza Zjednoczonym Królestwem UB uchybił obowiązkom ciążącym na nim z mocy prawa, sąd dla hrabstwa Croydon w dniu 3.7.2012 r. zarządził zawieszenie automatycznego terminu zwolnienia z długów na skutek upadłości do czasu wywiązania się przez UB z obowiązku ciążącego na nim w tym zakresie. Wyrokiem z 19.11.2013 r. sąd ten ostatecznie postanowił uchylić zawieszenie biegu ww. terminu i orzekł, że datą rzeczywistego zakończenia postępowania upadłościowego wobec UB jest data wydania tego wyroku. Wyrokiem wydanym w tym samym dniu sąd okręgowy w Paryżu orzekł, że sporne sprzedaże i ustanowienia hipotek były bezskuteczne wobec WZ występującego w charakterze syndyka masy upadłości UB do wysokości kwot należnych wierzycielom.

Pytania prejudycjalne

– Czy art. 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 1346/2000 należy interpretować w ten sposób, że powództwo syndyka powołanego przez sąd państwa członkowskiego, na którego terytorium zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, mające na celu uznanie sprzedaży nieruchomości położonej w innym państwie członkowskim oraz ustanowionej na niej hipoteki za bezskuteczne wobec masy upadłości należy do wyłącznej jurysdykcji sądów pierwszego państwa?

– Czy art. 25 ust. 1 rozporządzenia Nr 1346/2000 należy interpretować w ten sposób, że orzeczenie, na mocy którego sąd państwa członkowskiego wszczęcia postępowania upoważnia syndyka masy upadłości do wytoczenia powództwa w innym państwie członkowskim, mimo iż jego rozpatrzenie należałoby do zakresu wyłącznej jurysdykcji tego sądu, powoduje przyznanie jurysdykcji międzynarodowej sądom tego innego państwa?


Stanowisko TS

1. Wyłączna jurysdykcja

W art. 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 1346/2000 przyznano wyłączną jurysdykcję do wszczęcia postępowania upadłościowego sądom państwa członkowskiego, na którego terytorium znajduje się główny ośrodek podstawowej działalności dłużnika (wyrok Wiemer & Trachte, C-296/17, pkt 23).

Powołując się na motyw 6 rozporządzenia Nr 1346/2000 oraz dążąc do zapewnienia skuteczności (effet utile) tego rozporządzenia TS orzekł, że art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia przyznaje sądom państwa członkowskiego właściwym do wszczęcia postępowania upadłościowego jurysdykcję międzynarodową do rozpoznania powództw wytaczanych bezpośrednio na podstawie tego postępowania i ściśle z nim związanych (wyrok F-Tex, C-213/10, pkt 26, 27).

Odnosząc się do pierwszego kryterium – w celu ustalenia, czy powództwo jest wytaczane bezpośrednio na podstawie postępowania upadłościowego, TS stwierdził, że rozstrzygającym elementem przesądzającym, nie są ramy proceduralne, w które się ono wpisuje, lecz jego podstawa prawna. Dlatego należy badać, czy źródłem uprawnienia lub zobowiązania, które służy jako podstawa powództwa, są ogólne przepisy prawa cywilnego i handlowego, czy też stanowiące od nich odstępstwo przepisy szczególne dla postępowań upadłościowych (wyrok Tünkers France i Tünkers Maschinenbau, C-641/16, pkt 22). Analizując drugie kryterium – dla celów ustalenia, czy powództwo jest ściśle związane z postępowaniem upadłościowym – TS podkreślił, że to intensywność związku istniejącego pomiędzy wytoczonym powództwem a postępowaniem upadłościowym przesądza o ewentualnym zastosowaniu wyłączenia na podstawie art. 1 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Nr 44/2001 (wyrok Tünkers France i Tünkers Maschinenbau, pkt 28).

W niniejszej sprawie po pierwsze, powództwo będące przedmiotem postępowania głównego znajduje podstawę prawną w przepisach prawa Zjednoczonego Królestwa, które dotyczą właśnie niewypłacalności. Po drugie, TS wskazał, że to powództwo zostało, z zastrzeżeniem weryfikacji, których powinien w tym zakresie dokonać sąd odsyłający, wytoczone przez syndyka masy upadłości UB w ramach wykonywania przez niego jego ogólnego celu polegającego na zarządzaniu i likwidacji aktywów masy upadłości w interesie wierzycieli. W ocenie TS powództwo syndyka powołanego przez sąd państwa członkowskiego wszczęcia postępowania upadłościowego, takie jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, które ma na celu uznanie za bezskuteczne wobec masy upadłości hipotek ustanowionych na nieruchomościach położonych w innym państwie członkowskim, a także sprzedaży tych nieruchomości, jest wytaczane bezpośrednio na podstawie tego postępowania i jest z nim ściśle związane. Zatem TS uznał, że to powództwo jest objęte zakresem wyłącznej jurysdykcji sądów państwa członkowskiego wszczęcia postępowania upadłościowego.

Trybunał orzekł, że art. 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 1346/2000 należy interpretować w ten sposób, że powództwo syndyka powołanego przez sąd państwa członkowskiego, na którego terytorium zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, mające na celu uznanie sprzedaży nieruchomości położonej w innym państwie członkowskim oraz ustanowionej na niej hipoteki za bezskuteczne wobec masy upadłości należy do wyłącznej jurysdykcji sądów pierwszego państwa członkowskiego.

2. Stosowanie art. 25 ust. 1 rozporządzenia Nr 1346/2000

Trybunał stwierdził, że art. 25 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Nr 1346/2000 dotyczy wyłącznie uznawania i wykonalności orzeczeń wydawanych bezpośrednio na podstawie postępowania upadłościowego i ściśle z nim związanych, również jeżeli orzeczenia te wydawane są przez inny sąd państwa członkowskiego, na którego terytorium zostało wszczęte postępowanie upadłościowe. Zdaniem TS ten przepis potwierdza jedynie możliwość, w ramach której sądom państwa członkowskiego, na którego terytorium wszczęto postępowanie upadłościowe na podstawie art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia, znane jest również powództwo, które wynika bezpośrednio z tego postępowania i jest z nim ściśle związane, niezależnie od tego, czy chodzi o sąd, który wszczął postępowanie upadłościowe na podstawie art. 3 ust. 1, czy też inny sąd tego samego państwa, właściwy miejscowo i rzeczowo (wyrok Wiemer & Trachte, pkt 42).

 

Trybunał orzekł, że art. 25 ust. 1 rozporządzenia Nr 1346/2000 należy interpretować w ten sposób, że orzeczenie, na mocy którego sąd państwa członkowskiego wszczęcia postępowania upoważnia syndyka masy upadłości do wytoczenia powództwa w innym państwie członkowskim, mimo iż jego rozpatrzenie należałoby do zakresu wyłącznej jurysdykcji tego sądu, nie może powodować przyznania jurysdykcji międzynarodowej sądom tego innego państwa.

Wyrok TS z 4.12.2019 r., Tiger i in., C-493/18




Źródło: www.curia.eu

 

opracowała: dr Ewa Skibińska - WPiA UKSW w Warszawie


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Wyłączna jurysdykcja
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny