Wykonanie umowy wyklucza bezpodstawne wzbogacenie

A A A

Sąd Najwyższy uznał, że nie doszło do bezpodstawnego wzbogacenia sprzedającego, jeśli nabywca otrzyma od korzystającego z prawa odkupu Skarbu Państwa kwotę niższą, niż sam uiścił. Umowa sprzedaży jest bowiem realizowana i dochodzi do osiągnięcia celu świadczenia, czyli przeniesienia prawa własności.

Stan faktyczny

W 2011 r. „S.” sp. z o.o. prowadząca stadninę koni nabyła grunty od Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa (dalej jako: ANR). W umowie zawarto zastrzeżenie prawa odkupu przez Skarb Państwa obowiązujące przez 5 lat, w przypadku, gdyby nabywca chciał sprzedać ziemię osobie niebędącej rolnikiem. Poszukując nabywcy na 40 ha gruntów „S.” sp. z o.o. wskazywała na obowiązek posiadania kwalifikacji rolniczych. W 2012 r. S.C. zadeklarowała, że posiada zarówno odpowiednie wykształcenie, jak i praktykę uprawniającą do prowadzenia gospodarstwa rolnego i nabyła nieruchomość za 1,2 mln zł. Po uzyskaniu informacji, że S.C. oświadczyła nieprawdę, Skarb Państwa zażądał od niej sprzedaży nieruchomości, do której doszło dopiero na skutek wyroku sądu. Umowa opiewała na kwotę odpowiadającą wysokości ceny uiszczonej przez „S.” sp. z o.o. przy zawieraniu umowy z ANR.

S.C. wystąpiła przeciwko „S.” sp. z o.o. domagając się 500 tys. z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia. Kwota ta odpowiadała różnicy między ceną sprzedaży uiszczoną przez S.C. na rzecz „S.” sp. z o.o. a kwotą, którą wypłacił powódce Skarb Państwa.

Orzeczenia sądów I i II instancji

Sąd I instancji uwzględnił powództwo w całości, natomiast sąd II instancji zasądził na rzecz S.C. 390 tys. zł. Zgodnie z art. 405 KC, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Na mocy art. 410 § 2 KC, świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Sądy obu instancji uznały, że na skutek działania Skarbu Państwa cel umowy zawartej między S.C. a „S.” sp. z o.o. nie został osiągnięty. W rezultacie S.C. może domagać się od „S.” sp. z o.o. zwrotu nienależnego świadczenia.

W trakcie postępowania przed SN S.C. dowodziła, że nie jest prawnikiem i myślała, że chodzi o kwalifikacje rolnicze w rozumieniu potocznym. Jej zdaniem, winę ponosi notariusz sporządzający jej umowę z „S.” sp. z o.o., który nie wytłumaczył jej znaczenia tego pojęcia. Wskazała też, że nie może dochodzić od niego odszkodowania, gdyż zmarł.

Stanowisko SN

Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu wyroku wyjaśniono, że wbrew twierdzeniom sądu II instancji cel umowy zawartej przez S.C. z „S.” sp. z o.o. został osiągnięty, bowiem doszło do przeniesienia prawa własności nieruchomości ze zbywcy na nabywcę, zaś kwota uiszczona z tytułu ceny sprzedaży była ekwiwalentna. Sąd Najwyższy podkreślił, że S.C. miała świadomość zastrzeżenia prawa odkupu przez Skarb Państwa, bowiem informacja o nim została wpisana do księgi wieczystej nieruchomości. Umowa sprzedaży została zawarta i wykonana.

Wyrok SN z 5.6.2019 r., V CSK 265/18

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Wykonanie umowy wyklucza bezpodstawne wzbogacenie
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny