Warunki wykonania europejskiego nakazu aresztowania

A A A

Stan faktyczny

Angielski sędzia wydał europejski nakaz aresztowania (dalej jako: ENA) przeciwko SF (obywatelowi Niderlandów), dotyczący jego przekazania w celu przeprowadzenia postępowania karnego w związku z popełnieniem przestępstw, tj. nielegalnego wwiezienia na terytorium Zjednoczonego Królestwa 4 kg heroiny oraz 14 kg kokainy. Następnie niderlandzki prokurator zwrócił się do sądu wydającego ENA o udzielenie gwarancji określonej w art. 5 ust. 3 decyzji ramowej decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW z 13.6.2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi (Dz.U. z 2002 r. L 190, s. 1). Zgodnie z tym przepisem w przypadku gdy osoba, której dotyczy ENA do celów ścigania, jest obywatelem lub osobą mającą miejsce zamieszkania w wykonującym nakaz państwie członkowskim, przekazanie następuje pod warunkiem, że ta osoba po rozprawie zostaje przekazana do państwa wykonującego nakaz w celu odbycia tam kary pozbawienia wolności lub wykonania środka zabezpieczającego, orzeczonych w państwie wydającym nakaz. Pismo brytyjskiego ministerstwa spraw wewnętrznych wyjaśniało, że: „Zjednoczone Królestwo zobowiązuje się ponownie przekazać SF do Niderlandów w razie skazania go na karę pozbawienia wolności w Zjednoczonym Królestwie tak szybko, jak będzie to w rozsądny sposób możliwe, po zakończeniu w Zjednoczonym Królestwie postępowania karnego oraz wszelkich innych postępowań w sprawie przestępstwa, którego dotyczy wniosek o przekazanie. Szczegółowe informacje dotyczące ewentualnego skazania SF zostaną podane przy ponownym przekazaniu go do Niderlandów. Uważamy, że przekazanie na mocy decyzji ramowej 2002/584 nie pozwala na zmianę w Niderlandach wymiaru kary, która zostanie ewentualnie nałożona przez sąd Zjednoczonego Królestwa”. Zdaniem sądu w Amsterdamie gwarancja przedstawiona przez państwo wydające nakaz budzi wątpliwości co do jej zgodności z przepisami decyzji ramowej 2002/584 oraz decyzji ramowej Rady 2008/909/WSiSW z 27.11.2008 r. o stosowaniu zasady wzajemnego uznawania do wyroków skazujących na karę pozbawienia wolności lub inny środek polegający na pozbawieniu wolności – w celu wykonania tych wyroków w Unii Europejskiej (Dz.U. z 2008 r. L 327, s. 27).

Pytania prejudycjalne

– Czy art. 5 pkt 3 w zw. z art. 1 ust. 3 decyzji ramowej 2002/584 oraz w zw. z art. 1 lit. a), art. 3 ust. 3 i 4, a także art. 25 decyzji ramowej 2008/909 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy wykonujące nakaz państwo członkowskie uzależnia przekazanie, do celów przeprowadzenia postępowania karnego, osoby, która jest jego obywatelem lub w którym ma miejsce zamieszkania, od gwarancji, że osoba ta, po jej wysłuchaniu, zostanie ponownie przekazana do państwa wykonującego nakaz w celu odbycia tam kary pozbawienia wolności lub wykonania środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności orzeczonych w państwie wydającym ENA, to państwo jest zobowiązane ponownie przekazać tę osobę nie tylko dopiero po uprawomocnieniu się wyroku skazującego, ale także dopiero wtedy, gdy wszelkie inne postępowania w sprawie przestępstwa stanowiącego podstawę ENA zostaną prawomocnie zakoń­czone?


– Czy art. 25 decyzji ramowej 2008/909 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy wykonanie ENA wydanego w celu przeprowadzenia postępowania karnego jest uzależnione od gwarancji, o której mowa w art. 5 pkt 3 decyzji ramowej 2002/584, wykonujące nakaz państwo członkowskie może w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności orzeczonych w państwie wydającym nakaz – odmiennie niż przewiduje to art. 8 ust. 2 decyzji ramowej 2008/909 – dostosować wymiar kary, tak aby odpowiadała ona karze orzeczonej w państwie wykonującym za odnośne przestępstwo?

Stanowisko TS

1. Termin ponownego przekazania osoby, której dotyczy ENA

Trybunał wskazał, że w art. 5 pkt 3 decyzji ramowej 2002/584 nie doprecyzowano momentu, w którym powinno nastąpić ponowne przekazanie osoby, której dotyczy ENA, którego wykonanie jest uzależnione od udzielenia gwarancji w rozumieniu tego przepisu, do wykonującego nakaz państwa członkowskiego w celu odbycia tam kary pozbawienia wolności lub wykonania środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności orzeczonych w wydającym ENA państwie członkowskim. Z treści tego przepisu wynika, że przewiduje on w tym względzie jedynie, iż ponowne przekazanie danej osoby do państwa wykonującego nakaz w celu odbycia tam kary pozbawienia wolności lub wykonania środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności orzeczonych w wydającym ENA państwie ma miejsce po wysłuchaniu osoby, której dotyczy nakaz, będącej obywatelem państwa wykonującego lub mająca tam miejsce zamieszkania.

Trybunał podkreślił, że art. 5 pkt 3 decyzji ramowej 2002/584 należy interpretować z uwzględnieniem jego kontekstu i celów tej decyzji ramowej. Trybunał przypomniał, że decyzja ramowa 2002/584 ma na celu ustanowienie nowego, prostszego i wydajniejszego systemu przekazywania osób skazanych lub podejrzanych o naruszenie przepisów ustawy karnej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej decyzji ramowej celem mechanizmu ENA jest umożliwienie zatrzymania i przekazania osoby poszukiwanej, tak aby – zgodnie z celem decyzji ramowej 2002/584 – popełnione przestępstwo nie pozostało bezkarne i aby ta osoba był ścigana lub odbyła orzeczoną wobec niej karę pozbawienia wolności [wyrok IK (Wykonanie kary dodatkowej), C-551/18 PPU, pkt 39]. Jednak unijny prawodawca uznał również w art. 5 pkt 3 decyzji ramowej 2002/584 szczególną wagę zwiększenia szans resocjalizacji osoby będącej obywatelem państwa członkowskiego wykonującego nakaz lub mającej w tym państwie miejsce zamieszkania, pozwalając jej na odbycie na jego terytorium kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności orzeczonych w państwie wydającym nakaz po jej przekazaniu na podstawie ENA (wyrok B., C-306/09, pkt 52).

Trybunał wskazał, że art. 25 decyzji ramowej 2008/909 stanowi, że jej przepisy mają mutatis mutandis zastosowanie, w zakresie, w jakim są zgodne z przepisami decyzji ramowej 2002/584, do wykonania kar, w szczególności w przypadku, gdy państwo członkowskie, działając na mocy art. 5 ust. 3 tej decyzji ramowej, postawiło w ramach wykonania ENA warunek, że dana osoba musi zostać ponownie przekazana do tego państwa w celu odbycia tam kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności orzeczonych w stosunku do niej w państwie wydającym nakaz. W ocenie TS związek ustanowiony przez unijnego prawodawcę pomiędzy decyzją ramową 2002/584 i decyzją ramową 2008/909 powinien przyczyniać się do osiągnięcia celu polegającego na ułatwieniu resocjalizacji danej osoby, co jest zresztą w interesie nie tylko osoby skazanej, ale także UE (wyrok B i Vomero, C-316/16 i C-424/16, pkt 75). Trybunał stwierdził, że w przypadku gdy państwo członkowskie, działając na mocy art. 5 ust. 3 decyzji ramowej 2002/584, postawiło w ramach wykonania ENA warunek, że osoba, której dotyczy ten nakaz, będąca obywatelem państwa wykonującego lub mająca tam miejsce zamieszkania, musi zostać ponownie przekazana do tego państwa w celu odbycia tam kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności orzeczonych wobec niej w państwie wydającym nakaz, to państwo musi ponownie przekazać tę osobę dopiero po uprawomocnieniu się wyroku skazującego, w terminie możliwie najkrótszym. Wykładnia ta znajduje potwierdzenie w art. 3 ust. 3 zd. 2 decyzji ramowej 2008/909, zgodnie z którym fakt, że oprócz kary postanowiono o karze pieniężnej lub konfiskacie, która to kara pieniężna nie została jeszcze uiszczona, a konfiskata wykonana, nie stoi na przeszkodzie przekazaniu wyroku państwu wydającego nakaz państwu wykonującemu nakaz.

W sytuacji, gdyby okazało się, że obecność osoby, wobec której w wydającym nakaz państwie członkowskim została orzeczona kara pozbawienia wolności lub środek zabezpieczający polegający na pozbawieniu wolności, a wyrok nakładający tę karę lub ten środek nie może już podlegać zaskarżeniu przed sądem, jest wymagana w tym państwie ze względu na inne postępowania w sprawie przestępstwa stanowiącego podstawę ENA, TS podkreślił, że cel polegający na ułatwieniu resocjalizacji osoby skazanej realizowany przez art. 5 pkt 3 decyzji ramowej 2008/584 należy wyważyć zarówno ze skutecznością postępowania karnego w celu zapewnienia pełnego i skutecznego ścigania przestępstwa stanowiącego podstawę wydania ENA, jak i z poszanowaniem prawa do obrony osoby, której dotyczy wniosek.

Zgodnie z orzecznictwem TS unijne prawo wtórne należy interpretować i stosować z poszanowaniem praw podstawowych, których integralną część stanowi przestrzeganie prawa do obrony wywodzącego się z prawa do rzetelnego procesu, uregulowanego w art. 47 i 48 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz w art. 6 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (wyrok Tupikas, C-270/17 PPU, pkt 60). Trybunał stwierdził, że do wydającego ENA organu sądowego należy ocena, czy istnieją konkretne powody związane z poszanowaniem prawa do obrony osoby, której dotyczy nakaz, lub zapewnieniem prawidłowego przebiegu postępowania, które sprawiają, że obecność tej osoby w państwie wydającym nakaz jest niezbędna po uprawomocnieniu się wyroku skazującego aż do czasu, gdy wszelkie inne postępowania w sprawie przestępstwa stanowiącego podstawę ENA zostaną prawomocnie zakończone. Natomiast organ sądowy państwa wydającego nakaz nie może w ramach gwarancji, o której mowa w art. 5 pkt 3 decyzji ramowej 2002/584, w świetle celu polegającego na ułatwieniu resocjalizacji osoby skazanej, odraczać w sposób systematyczny i automatyczny ponownego przekazania danej osoby do wykonującego nakaz państwa członkowskiego do momentu, aż inne postępowania w sprawie przestępstwa stanowiącego podstawę ENA zostaną prawomocnie zakończone. W ocenie TS wydający nakaz organ sądowy powinien uwzględnić, w celu wyważenia interesów, do którego dokonania jest zobowiązany, możliwość wdrożenia istniejących na mocy prawa UE w dziedzinie prawa karnego mechanizmów współpracy i wzajemnej pomocy (wyrok Petruhhin, C-182/15, pkt 47).

Trybunał orzekł, że art. 5 pkt 3 w zw. z art. 1 ust. 3 decyzji ramowej 2002/584, a także w zw. z art. 1 lit. a), art. 3 ust. 3 i 4 oraz art. 25 decyzji ramowej 2008/909 należy interpretować w ten sposób, iż w przypadku gdy wykonujące ENA państwo członkowskie uzależnia przekazanie, w celu przeprowadzenia postępowania karnego, osoby, która jest obywatelem tego państwa lub ma tam miejsce zamieszkania, od gwarancji, że ta osoba, po jej wysłuchaniu, zostanie ponownie przekazana do państwa wykonującego nakaz w celu odbycia tam kary pozbawienia wolności lub wykonania środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności orzeczonych wobec niej w państwie wydającym nakaz, to państwo jest zobowiązane ponownie przekazać tę osobę natychmiast po uprawomocnieniu się wyroku skazującego, chyba że konkretne powody związane z poszanowaniem prawa do obrony osoby, której dotyczy ENA, lub zapewnieniem prawidłowego przebiegu postępowania sprawiają, że obecność tej osoby w państwie wydającym nakaz jest niezbędna aż do czasu, gdy wszelkie inne postępowania w sprawie przestępstwa stanowiącego podstawę ENA zostaną prawomocnie zakończone.


2. Wymiar kary

Na podstawie art. 8 ust. 2 decyzji ramowej 2008/909 właściwy organ wykonującego ENA państwa członkowskiego może podjąć decyzję o dostosowaniu kary orzeczonej w wydającym nakaz państwie członkowskim, jeżeli jej wymiar jest niezgodny z prawem państwa wykonującego nakaz. Niemniej organ ten może podjąć decyzję o dostosowaniu takiej kary jedynie w przypadku, gdy przekracza ona maksymalny wymiar kary przewidziany za podobne przestępstwa w prawie krajowym tego państwa, przy czym dostosowana kara nie może być łagodniejsza niż maksymalny wymiar kary przewidziany za podobne przestępstwa w prawie państwa wykonującego nakaz. W art. 8 ust. 4 decyzji ramowej 2008/909 wskazano, że dostosowanie kary nie może spowodować zaostrzenia kary orzeczonej w państwie wydającym pod względem rodzaju lub czasu trwania.


Trybunał orzekł, że art. 25 decyzji ramowej 2008/909 należy interpretować w ten sposób, iż w przypadku gdy wykonanie ENA wydanego w celu przeprowadzenia postępowania karnego jest uzależnione od gwarancji, o której mowa w art. 5 pkt 3 decyzji ramowej 2002/584, wykonujące nakaz państwo członkowskie może w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności orzeczonych wobec osoby, której dotyczy ENA w wydającym nakaz państwie członkowskim, dostosować wymiar tej kary tylko w ściśle określonych warunkach ustanowionych w art. 8 ust. 2 decyzji ramowej 2008/909.

Wyrok TS z 11.3.2020 r., SF (Mandat d’arret européen – Garantie de renvoi dans l’État d’exécution), C-314/18




Źródło: www.curia.eu


opracowała: dr Ewa Skibińska  - WPiA UKSW w Warszawie


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Warunki wykonania europejskiego nakazu aresztowania
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny