Warunki ogólne sprzedaży

A A A

J. El Majdoub (przedsiębiorca z siedzibą w Kolonii) nabył za pośrednictwem strony internetowej należącej do CarsOnTheWeb.Deutschland GmbH (z siedzibą w RFN; dalej jako: Cars) samochód za bardzo korzystną cenę. Jednak sprzedaż została anulowana przez Cars, który twierdził, że w momencie, w którym samochód miał być przygotowany do dostawy stwierdzono uszkodzenie. Uznając, że to pretekst umożliwiający anulowanie tej sprzedaży, która byłaby niekorzystna dla Cars z powodu niskiej ceny, J. El Majdoub wytoczył przed niemieckim sądem powództwo, w którym domagał się zobowiązania Cars do przeniesienia własności tego pojazdu. Cars twierdziła, że niemieckie sądy nie mają jurysdykcji, ponieważ art. 7 dostępnych na jej stronie internetowej ogólnych warunków sprzedaży realizowanych przez Internet zawiera klauzulę prorogacyjną na rzecz sądu w Leuven (Belgia). Ponadto Cars podnosiła, że to nie ona była kontrahentem J. El Majdoub, ale jej belgijska spółka dominująca. Uważała również, że powód o tym wiedział, ponieważ faktura została wystawiona przez belgijską spółkę dominującą i uiścił on cenę pojazdu na jej belgijskie konto. J. El Majdoub podnosił, że Cars jest pozwaną, a nie jej belgijska spółka dominująca i że w związku z tym jurysdykcja należy do sądu odsyłającego. Ponadto twierdził, że klauzula prorogacyjna zawarta w art. 7 ogólnych warunków sprzedaży nie została skutecznie włączona do treści umowy, ponieważ nie dochowano wymogów formy pisemnej określonych w art. 23 ust. 1 lit. a) rozporządzenia w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (dalej jako: rozporządzenie Bruksela I). Strona internetowa Cars, na której znajdują się ogólne warunki umów sprzedaży nie otwiera się automatycznie przy rejestracji, ani podczas poszczególnych transakcji. Należy kliknąć na pole ze wskazówką „kliknij tutaj w celu otwarcia w nowym oknie warunków dostawy i płatności” (technika akceptacji przez kliknięcie, tzw. click-wrapping).

Poprzez pytanie prejudycjalne niemiecki sąd dążył do ustalenia, czy art. 23 ust. 2 rozporządzenia Bruksela I należy interpretować w ten sposób, że w przypadku umowy sprzedaży zawartej drogą elektroniczną, która zawiera klauzulę prorogacyjną, technika akceptacji ogólnych warunków tej umowy przez kliknięcie stanowi przekaz elektroniczny umożliwiający trwały jej zapis w rozumieniu tego przepisu?

Trybunał podkreślił, że zgodnie z art. 23 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I jurysdykcja sądu bądź sądów państwa członkowskiego uzgodniona przez strony jest, co do zasady, wyłączna. Dla swojej ważności umowa prorogacyjna musi zostać zawarta w formie pisemnej albo w formie ustnej potwierdzonej na piśmie, albo też w formie, która odpowiada praktyce przyjętej między stronami, a – w handlu międzynarodowym – w formie odpowiadającej zwyczajowi handlowemu, który strony znały lub musiały znać. Zgodnie z art. 23 ust. 2 „elektroniczne przekazy umożliwiające trwały zapis umowy” należy uznać za „zrównane z formą pisemną”. Trybunał stwierdził, że ten przepis należy poddać wykładni ścisłej, ponieważ wyłączają one zarówno jurysdykcję ogólną sądu miejsca zamieszkania powoda, jak i jurysdykcję szczególną przewidzianą w art. 5–7 (wyrok MSG, C 106/95, pkt 14). W przepisie art. 23 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I wskazano, że jego zakres zastosowania ogranicza się do przypadków, gdy strony „uzgodniły” jurysdykcję określonego sądu. Z motywu 11 tego rozporządzenia wynika, że to właśnie zgodna wola stron uzasadnia pierwszeństwo przyznane, w świetle zasady autonomii woli stron, wyborowi sądu innego niż ten, który byłby ewentualnie właściwy na podstawie tego rozporządzenia (wyrok Refcomp, C 543/10, pkt 26).

Trybunał przypomniał, że ponieważ rozporządzenie Bruksela I zastąpiło w stosunkach między państwami członkowskimi Konwencję brukselską, dokonana przez TS wykładnia postanowień tej Konwencji pozostaje aktualna dla przepisów rozporządzenia, jeżeli przepisy tych aktów można uznać za równoważne (wyrok Refcomp, pkt 18). Tak właśnie jest w przypadku art. 17 ak. 1 tej Konwencji oraz art. 23 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I, które mają tożsamą treść (wyrok Refcomp, pkt 19). Trybunał orzekł, na podstawie art. 17 ak. 1 Konwencji brukselskiej, że poprzez uzależnienie ważności klauzuli prorogacyjnej od istnienia „umowy” między stronami – postanowienie to nakładało również na sąd rozpoznający sprawę obowiązek ustalenia, czy klauzula przyznająca mu jurysdykcję rzeczywiście została uzgodniona przez strony, co musi nastąpić w sposób wyraźny i jednoznaczny (wyrok MSG, pkt 15). Z orzecznictwa TS wynika, że wykładni art. 23 ust. 1 rozporządzenia należy dokonywać w ten sposób, że jednym z celów tego przepisu jest ustalenie rzeczywistego uzgodnienia przez zainteresowanych (wyrok Refcomp, pkt 28 oraz przytoczone tam orzecznictwo). Trybunał wskazał, że w niniejszej sprawie kupujący wyraźnie zaakceptował sporne ogólne warunki sprzedaży sprzedającego, zaznaczając odpowiednie pole na stronie internetowej sprzedawcy.

Zgodnie z art. 23 ust. 2 rozporządzenia Bruksela I – który jest nowym przepisem w porównaniu z art. 17 Konwencji brukselskiej, dodanym w celu uwzględnienia rozwoju nowych technik komunikacji – ważność klauzuli prorogacyjnej, takiej jak sporna w postępowaniu głównym, może zależeć m.in. od możliwości dokonania jej trwałego zapisu. Przy czym nie ma znaczenia, czy tekst warunków ogólnych został rzeczywiście trwale zapisany przez kupującego, przed albo po zaznaczeniu pola wskazującego na zaakceptowanie przez niego tych warunków.

Dokonując wykładni art. 5 ust. 1 dyrektywy 97/7 w sprawie ochrony konsumentów w przypadku umów zawieranych na odległość, zgodnie z którym konsument musi „otrzymać” pewne informacje „w formie pisemnej lub na innym trwałym […] nośniku”, TS orzekł w wyroku Content Services (C 49/11, pkt 51), że praktyka handlowa polegająca na udostępnieniu konsumentowi informacji przewidzianych w tym przepisie wyłącznie za pomocą hiperlinku na stronie internetowej danego przedsiębiorstwa nie spełnia wymogów ustanowionych w tym przepisie i te informacje nie są „przekazane” przez to przedsiębiorstwo oraz nie są „otrzymane” przez konsumenta w rozumieniu tego przepisu, a strona internetowa nie może być uznana za „trwały nośnik” w rozumieniu art. 5 ust. 1 dyrektywy 97/7. Jednak TS stwierdził, że ta wykładnia nie może zostać zastosowana do art. 23 ust. 2 rozporządzenia Bruksela I, ponieważ zarówno treść art. 5 ust. 1 dyrektywy 97/7, który wyraźnie wymaga przekazania informacji konsumentowi na trwałym nośniku, jak i cel tego przepisu, polegający w szczególności na ochronie konsumentów, są inne niż w przypadku art. 23 ust. 2. W postępowaniu głównym jest bezsporne, że technika akceptacji przez kliknięcie stwarza możliwość wydrukowania i zapisania tekstu przedmiotowych warunków ogólnych przed zawarciem umowy. W związku z tym okoliczność, że strona internetowa zawierająca te warunki ogólne nie otwiera się automatycznie przy rejestracji na stronie internetowej, ani podczas poszczególnych transakcji sprzedaży, nie może podważać ważności umowy jurysdykcyjnej.

Reasumując TS orzekł, że art. 23 ust. 2 rozporządzenia Bruksela I należy interpretować w ten sposób, że w przypadku umowy sprzedaży, takiej jak w postępowaniu głównym, zawartej drogą elektroniczną, która zawiera klauzulę prorogacyjną, technika akceptacji ogólnych warunków tej umowy przez kliknięcie (tzw. click wrapping) stanowi przekaz elektroniczny umożliwiający trwały zapis tej umowy w rozumieniu tego przepisu, jeżeli ta technika stwarza możliwość wydrukowania i zapisania tekstu przedmiotowych warunków ogólnych przed zawarciem umowy.

Wyrok TS z 21.5.2015 r., El Majdoub, C 322/14

Źródło: www.curia.eu

opracowała: dr Ewa Skibińska - adiunkt na WPiA UKSW w Warszawie

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Warunki ogólne sprzedaży
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny