Utrata kompetencji krajowego organu antymonopolowego

A A A

Stan faktyczny

W 2007 r. słowacki organ ochrony konkurencji wydał decyzję, w której stwierdził, że Slovak Telekom a.s. (dalej jako: ST) nadużyła pozycji dominującej w rozumieniu art. 102 TFUE. W 2009 r. Komisja przyjęła decyzję o wszczęciu przeciwko ST postępowania w rozumieniu art. 11 ust. 6 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1/2003 z 16.12.2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 101 i 102 TFUE (Dz.Urz. L z 2003 r., Nr 1, s. 1) i art. 2 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 773/2004 z 7.4.2004 r. odnoszącego się do prowadzenia przez Komisję postępowań zgodnie z art. 101 i 102 TFUE (Dz.Urz. L z 2004 r. Nr 123, s. 18). Następnie rada urzędu antymonopolowego Republiki Słowackiej) zmieniła decyzję słowackiego organu ochrony konkurencji z 2007 r. (dalej jako: decyzją z 2009 r.). Organ ten nałożył na ST grzywnę w wysokości ok. 17 mln euro za nadużycie pozycji dominującej poprzez przyjęcie strategii zaniżania marży między cenami detalicznymi usług telekomunikacyjnych a cenami hurtowymi połączeń wzajemnych.

Pytania prejudycjalne

– Czy art. 11 ust. 6 zd. 1 rozporządzenia Nr 1/2003 należy interpretować w ten sposób, że organy ochrony konkurencji państw członkowskich zostają pozbawione kompetencji do stosowania art. 101 i 102 TFUE, jeżeli Komisja wszczyna postępowanie w celu przyjęcia decyzji stwierdzającej naruszenie tych przepisów?

– Czy zasadę ne bis in idem, ustanowioną w art. 50 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (dalej jako: KPP), należy interpretować w ten sposób, że ma ona zastosowanie do naruszeń prawa konkurencji, takich jak nadużycie pozycji dominującej w rozumieniu art. 102 TFUE, za które Komisja i organ państwa członkowskiego nałożyły sankcje odrębnie i niezależnie w ramach wykonywania swoich kompetencji na podstawie art. 11 ust. 6 rozporządzenia Nr 1/2003?


Stanowisko TS

1. Podział kompetencji

Zgodnie z art. 11 ust. 6 zd. 1 rozporządzenia Nr 1/2003 organy ochrony konkurencji państw członkowskich tracą kompetencje w zakresie stosowania art. 101 i 102 TFUE, jeżeli Komisja wszczyna postępowanie w celu przyjęcia jednej z decyzji określonych w rozdziale III tego rozporządzenia, które mają na celu stwierdzenie naruszenia art. 101 i 102 TFUE. Zgodnie z art. 35 rozporządzenia Nr 1/2003 sformułowanie „organy ochrony konkurencji państw członkowskich” użyte w art. 11 ust. 6 zd. 1 rozporządzenia Nr 1/2003 odnosi się do wyznaczonych przez państwa członkowskie organów administracyjnych lub sądowych, które przygotowują i wydają decyzje stosujące art. 101 i 102 TFUE i nakazujące zaprzestanie naruszenia lub zarządzające środki tymczasowe, akceptujące zobowiązania lub nakładające grzywny, okresowe kary pieniężne lub inne kary przewidziane w ich krajowych przepisach prawa. Jednak utraty kompetencji, przewidzianej w art. 11 ust. 6 rozporządzenia Nr 1/2003, nie stosuje się do sądów państw członkowskich w takim zakresie, w jakim działają one jako sądy odwoławcze w sprawach dotyczących przywołanych decyzji. Natomiast ma ona zastosowanie w przypadkach, gdy na mocy krajowego prawa organ zwraca się do organu sądowego odrębnego od organu prowadzącego postępowanie. W takim przypadku, gdy spełnione są warunki określone w art. 11 ust. 6 rozporządzenia Nr 1/2003, ten organ powinien wycofać swój wniosek skierowany do organu sądowego i zakończyć postępowanie krajowe.

Sformułowanie „wszczęcie przez Komisję postępowania” zawarte w art. 11 ust. 6 zd. 1 rozporządzenia Nr 1/2003 nie jest zdefiniowane ani w tym rozporządzeniu, ani w rozporządzeniu Nr 773/2004. W ocenie TS wyrażenie „wszczęcie przez Komisję postępowania”, zawarte w art. 11 ust. 6 zd. 1 rozporządzenia Nr 1/2003, należy interpretować w ten sposób, że odnosi się ono, z formalnego punktu widzenia, do aktu Komisji, za pomocą którego informuje ona przedsiębiorstwo o swej woli wszczęcia postępowania w celu przyjęcia jednej z decyzji, o których mowa w rozdziale III tego rozporządzenia. Akt ten powinien zostać wydany w terminie określonym w art. 2 ust. 1 rozporządzenia Nr 773/2004. Ponadto z orzecznictwa TS wynika, że to wyrażenie ogranicza – z materialnego punktu widzenia – zakres, w jakim Komisja pozbawia kompetencji organy ochrony konkurencji państw członkowskich. Z orzecznictwa TS wynika, że pozbawianie kompetencji, o którym mowa w art. 11 ust. 6 rozporządzenia Nr 1/2003, odnosi się do zdarzeń będących przedmiotem postępowania wszczętego przez Komisję (postanowienie TS z 29.1.2020 r., Silgan Closures i Silgan Holdings/Komisja, C-418/19 P, pkt 73, 75). W ten sposób akt, na podstawie którego Komisja informuje przedsiębiorstwo o swej woli wszczęcia postępowania w celu przyjęcia jednej z decyzji, wskazanych w rozdziale III tego rozporządzenia, powinien wyraźnie wskazywać naruszenia art. 101 i 102 TFUE, jakich miało dopuścić się jedno lub więcej przedsiębiorstw w jednym lub kilku okresach oraz na jednym lub kilku rynkach produktów, a także jednym lub kilku rynkach geograficznych, których ten akt dotyczy. Trybunał stwierdził, że z chwilą wszczęcia przez Komisję – na podstawie art. 11 ust. 6 zd. 1 rozporządzenia Nr 1/2003 – postępowania przeciwko jednemu lub kilku przedsiębiorstwom z powodu naruszenia art. 101 lub 102 TFUE, jakiego miało lub miały się one dopuścić, organy ochrony konkurencji państw członkowskich zostają pozbawione kompetencji w zakresie ścigania tych przedsiębiorstw w odniesieniu do tych samych antykonkurencyjnych zachowań, które miały zaistnieć na tych samych rynkach produktów i rynkach geograficznych w tym samym okresie lub tych samych okresach.

Trybunał stwierdził, że powyższą wykładnię art. 11 ust. 6 zd. 1 rozporządzenia Nr 1/2003 potwierdza kontekst, w jaki wpisuje się ten przepis. Przepis ten jest bowiem częścią rozdziału IV tego rozporządzenia, który dotyczy współpracy między Komisją a organami ochrony konkurencji państw członkowskich. W tym rozdziale art. 11 ust. 1 tego rozporządzenia przewiduje, że Komisja i organy ochrony konkurencji państw członkowskich stosują reguły konkurencji Unii w ścisłej współpracy. To właśnie w tym celu art. 11 ust. 6 tego rozporządzenia przewiduje nie tylko, że wszczęcie przez Komisję postępowania w celu przyjęcia decyzji na podstawie przepisów rozdziału III rozporządzenia Nr 1/2003 pozbawia organy ochrony konkurencji państw członkowskich ich kompetencji w zakresie stosowania art. 101 i 102 TFUE, lecz również, że jeżeli organ krajowy prowadzi już postępowanie w sprawie, Komisja wszczyna postępowanie dopiero po konsultacji z krajowym organem ochrony konkurencji.

Powyższą wykładnię art. 11 ust. 6 zd. 1 rozporządzenia Nr 1/2003, zdaniem TS, potwierdza również cel realizowany przez to rozporządzenie. Jak wynika bowiem z jego motywów 6 i 8, ma ono na celu zapewnienie skutecznego stosowania reguł konkurencji Unii poprzez uprawnienie organów ochrony konkurencji państw członkowskich do stosowania tego prawa równolegle z Komisją. Równoległe stosowanie tych reguł powinno jednak odbywać się w sposób spójny i przy zapewnieniu zarządzania siecią organów władzy publicznej odpowiedzialną za ich wdrażanie w najlepszy możliwy sposób. Jak stanowi motyw 17 tego rozporządzenia, to właśnie dla zagwarantowania realizacji tych ostatnich celów przewidziane jest pozbawienie kompetencji krajowych organów ochrony konkurencji na rzecz Komisji w momencie wszczęcia przez nią postępowania. Ponadto, pozbawienie krajowych organów ochrony konkurencji ich kompetencji pozwala chronić przedsiębiorstwa przed postępowaniami prowadzonymi równolegle przez te organy i Komisję (postanowienie Silgan Closures i Silgan Holdings/Komisja, pkt 73).

W ocenie TS ponieważ postępowanie przeciwko ST w 2005 r. zostało wszczęte przez słowacki organ ochrony konkurencji jako organ ochrony konkurencji państwa członkowskiego w rozumieniu art. 35 rozporządzenia Nr 1/2003, to decyzja Komisji z 2009 r. o wszczęciu postępowania przeciwko tej spółce w rozumieniu art. 2 ust. 1 rozporządzenia Nr 773/2004, pozbawiała słowacki organ na podstawie art. 11 ust. 6 zd. 1 rozporządzenia Nr 1/2003 jego kompetencji do stosowania art. 102 TFUE wyłącznie w zakresie, w jakim ta decyzja dotyczyła tych samych praktyk antykonkurencyjnych, jakich miała dopuścić się ST na tym samym lub tych samych rynkach produktów, i tym samym lub tych samych rynkach geograficznych w tym samym okresie lub w tych samych okresach, co praktyki będące już przedmiotem postępowania toczącego się przed tym organem.

Trybunał przypomniał, że do niego należy wykładnia zakresu decyzji Komisji z 2009 r. Natomiast do sądu odsyłającego należy ocena zakresu zaskarżonej decyzji słowackiego organu ochrony konkurencji. Jednak Trybunał, do którego zwrócono się o dostarczenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi w ramach odesłania prejudycjalnego, jest właściwy do udzielenia wskazówek na podstawie akt sprawy w postępowaniu głównym oraz przedstawionych mu ustnie i pisemnie uwag, tak aby umożliwić sądowi krajowemu wydanie rozstrzygnięcia w konkretnym zawisłym przed nim sporze [zob. podobnie wyrok TS z 24.9.2020 r., NK (emerytury zakładowe personelu kierowniczego), C-223/19, EU:C:2020:753, pkt 58]. Z decyzji z 2009 r. wynika, że Komisja wszczęła postępowanie przeciwko ST w związku z zarzucanymi nadużyciami pozycji dominującej na rynku usług hurtowego dostępu do szerokopasmowego Internetu. Komisja wskazała w tej decyzji w szczególności, że zarzucane praktyki noszące znamiona nadużycia dotyczyły zaniżania marży w odniesieniu do hurtowego uwolnionego dostępu do lokalnych pętli abonenckich i innych usług szerokopasmowego dostępu do Internetu i związanych z nimi usług detalicznych na Słowacji. Natomiast postępowanie przed słowackim organem ochrony konkurencji dotyczyło zarzucanego nadużycia pozycji dominującej przez ST na hurtowym i detalicznym rynku usług telefonicznych i usług dostępu do Internetu o niskiej przepustowości za pomocą połączenia komutowanego. Biorąc pod uwagę te okoliczności i z zastrzeżeniem ustaleń dokonanych przez sąd odsyłający, TS stwierdził, że przedmiotem postępowań prowadzonych odpowiednio przez Komisję i słowacki organ ochrony konkurencji przeciwko ST było zarzucane jej nadużycie pozycji dominującej na odrębnych rynkach produktów.

Trybunał orzekł, art. 11 ust. 6 zd. 1 rozporządzenia Nr 1/2003 należy interpretować w ten sposób, iż organy ochrony konkurencji państw członkowskich zostają pozbawione kompetencji do stosowania art. 101 i 102 TFUE wówczas, gdy Komisja wszczyna postępowanie w celu przyjęcia decyzji stwierdzającej naruszenie tych postanowień, pod warunkiem jednak, że ten formalny akt dotyczy tych samych naruszeń art. 101 i 102 TFUE, jakich miało dopuścić się to samo lub te same przedsiębiorstwa na tym samym lub tych samych rynkach produktów i tym samym lub tych samych rynkach geograficznych w tym samym lub w tych samych okresach, co naruszenia będące przedmiotem postępowania lub postępowań wszczętych wcześniej przez te organy.

2. Zasada ne bis in idem

Zasada ne bis in idem stanowi podstawową zasadę prawa Unii (wyrok TS z 15.10.2002 r., Limburgse Vinyl Maatschappij i in./Komisja, C-238/99 P, C-244/99 P, C-245/99 P, C-247/99 P, od C-250/99 P do C-252/99 P i C-254/99 P, EU:C:2002:582, pkt 59). Zasada ta została również ustanowiona w art. 50 KPP w odniesieniu do postępowań i sankcji karnych.

W dziedzinie prawa konkurencji ta zasada zabrania ponownego karania lub ścigania przedsiębiorstwa z tytułu antykonkurencyjnego zachowania, za które zostało ono ukarane lub za które nie ponosi ono odpowiedzialności, jak uznano we wcześniejszej, niepodlegającej zaskarżeniu decyzji (wyrok TS z 14.2.2012 r., Toshiba Corporation i in., C-17/10 EU:C:2012:72, pkt 94).


Trybunał orzekł, że zasadę ne bis in idem ustanowioną w art. 50 KPP należy interpretować w ten sposób, iż znajduje ona zastosowanie do naruszeń prawa konkurencji takich jak nadużycie pozycji dominującej w rozumieniu w art. 102 TFUE i zakazuje ona ponownego karania lub ścigania przedsiębiorstwa za antykonkurencyjne zachowanie, za które zostało ono ukarane lub za które nie ponosi ono odpowiedzialności, jak uznano we wcześniejszej, niepodlegającej zaskarżeniu decyzji. Zasada ta nie znajduje natomiast zastosowania wówczas, gdy wobec przedsiębiorstwa toczy się postępowanie i gdy zostaje ono ukarane odrębnie i niezależnie przez organ ochrony konkurencji państwa członkowskiego i przez Komisję za naruszenia art. 102 TFUE dotyczące odrębnych rynków produktów lub odrębnych rynków geograficznych lub gdy organ ochrony konkurencji państwa członkowskiego zostaje pozbawiony kompetencji na podstawie art. 11 ust. 6 zd. 1 rozporządzenia Nr 1/2003.

Wyrok TS z 25.2.2021 r., Slovak Telekom, C-857/19




Źródło: www.curia.eu


opracowała: dr Ewa Skibińska - WPiA UKSW w Warszawie


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Utrata kompetencji krajowego organu antymonopolowego
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny