Termin przedawnienia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego

A A A

3-letni termin przedawnienia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego powinien być liczony od końca roku kalendarzowego, w którym przystąpiono do użytkowania tego obiektu z naruszeniem art. 54 albo 55 ustawy z 7.7.1994 r. – Prawo budowlane (t. jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 1186; dalej jako: PrBud19) – wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Postępowanie administracyjne

W 2015 r. Starosta W. zatwierdził projekt budowlany i udzielił Gminie W. pozwolenia na budowę masztu telekomunikacyjnego dla anten Internetu szerokopasmowego, a w 2016 r. wydano pozwolenie na użytkowanie obiektu. Po piśmie Prokuratury organ nadzoru budowlanego stwierdził jednak, że do użytkowania masztu przystąpiono ponad pół roku wcześniej z naruszeniem art. 55 PrBud19 i wymierzył inwestorowi karę w wysokości 50 tys. zł. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Gmina W. nie zaprzeczała, że użytkowanie masztu rozpoczęto przed wydaniem pozwolenia, twierdziła jednak, iż doszło do przedawnienia karalności. Organ stwierdził, że odpowiednie stosowanie w art. 68 § 1 i 2 ustawy z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 1540; dalej jako: OrdPU) wymaga ustalenia czy inwestor złożył zawiadomienie lub wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Ponieważ Gmina W. złożyła wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie, należy zastosować termin 3-letni, liczony od złożenia przez inwestora wniosku, który w ocenie organu w chwili doręczenia inwestorowi postanowienia organu I instancji nie upłynął.

Orzeczenie WSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Gminy W. W uzasadnieniu wyroku wskazano na rozbieżności w orzecznictwie co do długości terminu przedawnienia i dat zdarzeń, od zaistnienia których należy je liczyć. Sąd podzielił linię orzeczniczą, zgodnie z którą odpowiednie stosowanie przepisów OrdPU do kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego wymaga rozróżnienia 3-i 5-letniego okresu przedawnienia. Pierwszy z nich biegnie od chwili złożenia przez inwestora zawiadomienia lub wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Drugi termin ma zastosowanie w sytuacji, gdy inwestor nie złożył zawiadomienia lub wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu. W takim przypadku 5-letni termin do wymierzenia kary będzie biegł od stwierdzenia naruszenia prawa, tj. faktu rozpoczęcia użytkowania obiektu bez wymaganego pozwolenia, a jego przerwanie nastąpi wraz z doręczeniem postanowienia wymierzającego karę. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że w rozpoznawanej sprawie termin przedawnienia liczyć należy od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące konieczność naliczenia kary, czyli złożenie wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie inwestycji. W rezultacie sąd stwierdził, że wydanie i doręczenie Gminie W. postanowienia organu I instancji nastąpiło w ostatnim dniu biegu terminu przedawnienia.

Stanowisko NSA

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz postanowienia organów obu instancji. Istota sporu sprowadza się do określenia momentu początkowego biegu 3-letniego terminu przedawnienia określonego w art. 68 § 1 OrdPU: czy od końca roku kalendarzowego, w którym przystąpiono do użytkowania obiektu budowlanego z naruszeniem art. 54 albo 55 PrBud19, czy też od końca roku kalendarzowego, w którym inwestor zawiadomił o zakończeniu budowy albo złożył wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Z art. 68 § 1 OrdPU wynika, że 3-letni termin przedawnienia biegnie od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Zgodnie zaś z art. 4 OrdPU, obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. W ocenie NSA, stosując art. 68 § 1 OrdPU do kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego należy określić, co w przypadku tej kary bardziej odpowiada powstaniu obowiązku podatkowego.

Kara z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego jest ustalana postanowieniem organu administracji i zależy od konkretnego zdarzenia, czyli od przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego przed dokonaniem czynności w postaci zawiadomienia o zakończeniu budowy albo przed uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie. Natomiast samo zawiadomienie o zakończeniu budowy i wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego nie mają żadnego znaczenia dla ewentualnego powstania obowiązku zapłaty tej kary. W konsekwencji powstaniu obowiązku podatkowego, z uwzględnieniem definicji ustalonej w art. 4 OrdPU, przy odpowiednim stosowaniu art. 68 § 1 OrdPU do kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, powinno odpowiadać przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego z naruszeniem art. 54 albo 55 PrBud19.


W ocenie NSA nie ma racjonalnych powodów uwzględniających interes organów administracji, aby przedłużać 3-letni termin przedawnienia wymierzenia kary przez odmienną wykładnię odpowiednio stosowanego art. 68 § 1 OrdPU w zakresie określenia zdarzenia, według którego ustala się początek biegu tego terminu. Więcej argumentów przemawia za uwzględnieniem funkcji przedawnienia polegającej na zabezpieczeniu interesów inwestora, który może zasadnie oczekiwać, że po upływie określonego czasu od konkretnego zdarzenia organy administracji nie będą podejmować czynności związanych z tym zdarzeniem. Przy rozstrzyganiu tej sprawy należy uwzględnić, że inwestor, stosownie do art. 41 ust. 4 PrBud19, zawiadomił organ I instancji o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót budowlanych, zaś przystąpienie do użytkowania infrastruktury, której częścią był maszt był faktem powszechnie znanym, również organowi. Pomimo tego organ I instancji po otrzymaniu wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, nie podjął żadnych działań w celu wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania masztu, lecz udzielił wnioskowanego pozwolenia. W rezultacie Gmina W. miała podstawy do przyjęcia, że roboty budowlane zostały w całości wykonane zgodnie z prawem. W uzasadnieniu wyroku podkreślono też, że postępowanie w sprawie wymierzenia kary zostało wszczęte dopiero po otrzymaniu pisma z Prokuratury Okręgowej, przy czym pismo to nie dotyczyło przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego z naruszeniem prawa. W konsekwencji NSA stwierdził, że organ administracji nie był uprawniony do wydania postanowienia o wymierzeniu skarżącej kary z uwagi na upływ terminu przedawnienia.

Wyrok NSA z 8.12.2021 r., II OSK 536/21


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Termin przedawnienia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny