Termin do złożenia pisma

A A A

M. Pawlak doznał wypadku przy pracy, z tytułu którego żądał odszkodowania od Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Nie zgodził się z decyzją prezesa KRUS i zaskarżył ją do sądu rejonowego, który skargę uwzględnił. Prezes KRUS wniósł apelację do sądu okręgowego, który ją odrzucił jako niedopuszczalną z powodu przekroczenia terminu na jej wniesienie. Wpłynęła ona do tego sądu 22.6.2016 r., a termin do wniesienia apelacji upłynął 20.6.2016 r. Sąd stwierdził, że nie miała znaczenia okoliczność, iż na stemplu pocztowym przesyłki pocztowej, która została oddana u operatora innego niż operator wyznaczony, umieszczona była data 20.6.2016 r., ponieważ art. 165 § 2 KPC uznaje za równoważne z wniesieniem pisma do sądu wyłącznie nadanie pisma procesowego, choćby przesyłką zwykłą, za pośrednictwem operatora wyznaczonego. Prezes KRUS wniósł zażalenie do SN twierdząc, że apelację złożył w terminie, nadając ją w placówce pocztowej operatora pocztowego.

Sąd Najwyższy uznał, że orzecznictwo dotyczące art. 165 § 2 KPC nie jest jednoznaczne i że ów przepis budzi wątpliwości co do jego zgodności z unijnym prawem. Podkreślał on rozbieżność między dwoma przeciwstawnymi stanowiskami w orzecznictwie odnośnie do skutków prawnych oddania pisma procesowego w polskiej placówce operatora pocztowego innego niż operator wyznaczony. Zgodnie z przeważającym stanowiskiem pismo procesowe oddane w takich warunkach uważa się za złożone z uchybieniem terminu, jeżeli wpłynie do danego sądu po upływie terminu na złożenie tego pisma. Zgodnie ze stanowiskiem mniejszościowym oddanie pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej w terminie jest równoznaczne z wniesieniem pisma do danego sądu bez względu na to, czy placówka pocztowa należy do operatora wyznaczonego czy do jakiegokolwiek innego operatora pocztowego. Zdaniem SN pierwsza linia orzecznicza nie uwzględnia w interpretacji art. 165 § 2 KPC kontekstu unijnego prawa, ponieważ uznaje w sposób dorozumiany, że zakres stosowania dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 15.12.1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/6/WE z 20.2.2008 r. (dalej jako: ZmDyr) nie obejmuje treści tego przepisu. Natomiast druga linia orzecznicza, zdaniem SN, opiera się na wykładni tego przepisu zgodnej z prawem UE. Poprzez pierwsze pytanie prejudycjalne SN dążył do ustalenia, czy art. 7 ust. 1 zd. 1 w zw. z art. 8 ZmDyr należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on przepisowi prawa krajowego, takiemu jak art. 165 § 2 KPC, który uznaje za równoznaczne z wniesieniem pisma procesowego do danego sądu jedynie oddanie takiego pisma w placówce pocztowej operatora wyznaczonego do świadczenia usługi powszechnej?

W art. 7 ust. 1 zd. 1 ZmDyr zakazano państwom członkowskim udzielać i utrzymywać w mocy wyłącznych lub szczególnych praw w zakresie ustanawiania i świadczenia usług pocztowych. Z treści tego przepisu, który wyznacza zakres zawartego w nim zakazu, stanowiąc „w zakresie ustanawiania i świadczenia usług pocztowych”, wynika, że udzielenie lub utrzymanie w mocy wyłącznego lub szczególnego prawa jest zakazane, jeżeli takie prawo dotyczy usług pocztowych. Pojęcie „usług pocztowych” jest zdefiniowane w art. 2 pkt 1 ZmDyr i oznacza usługi obejmujące przyjmowanie, sortowanie, przemieszczanie i doręczanie przesyłek pocztowych. Natomiast zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 6 ZmDyr pojęcie „przesyłki pocztowej” oznacza przesyłkę opatrzoną adresem w ostatecznej formie, w której ma być przewieziona przez operatora świadczącego usługi pocztowe, i – poza przesyłkami z korespondencją – obejmuje także np. książki, katalogi, gazety, czasopisma i paczki pocztowe zawierające towar mający wartość handlową lub niemający takiej wartości.

Trybunał uznał, że wysyłanie listem pism procesowych do sądu stanowi przesyłkę pocztową w rozumieniu art. 2 pkt 6 ZmDyr, a zatem odnośna usługa wchodzi w zakres pojęcia „usług pocztowych” w rozumieniu art. 2 pkt 1 tej dyrektywy.

W odniesieniu do przewidzianego w art. 7 ust. 1 zd. 1 ZmDyr zakresu zakazu udzielenia lub utrzymania w mocy wyłącznych lub szczególnych praw TS stwierdził, że z treści tego przepisu wynika, że ów zakaz, co do zasady, ma charakter ogólny. A zatem na mocy zd. 2 ust. 1 tego artykułu państwa członkowskie mogą finansować świadczenie usług powszechnych sposobami przewidzianymi w ust. 2–4 tego artykułu lub jakimikolwiek innymi sposobami zgodnymi z Traktatem. Trybunał stwierdził, że poprzez dyrektywę 2008/6 zmieniono art. 7 ust. 1, tym samym okoliczność zastrzeżenia przez państwo członkowskie usługi pocztowej, niezależnie od tego, czy wchodzi ona w zakres usługi powszechnej, czy nie, na rzecz jednego lub wielu operatorów świadczących usługę powszechną stanowi zakazany sposób zapewnienia finansowania usługi powszechnej. Zatem z zastrzeżeniem odstępstwa przewidzianego w art. 8 ZmDyr udzielenie lub utrzymanie w mocy wyłącznych lub szczególnych praw w celu ustanawiania usług pocztowych w rozumieniu art. 7 ust. 1 zd. 1 ZmDyr jest zakazane. Zdaniem TS, wbrew twierdzeniom polskiego rządu, do celów stosowania tego zakazu nie należy dokonywać rozróżnienia w zależności od tego, czy wyłączne lub szczególne prawo w zakresie ustanawiania i świadczenia usług pocztowych jest udzielane operatorowi świadczącemu usługę powszechną z poszanowaniem albo bez poszanowania zasad obiektywności, proporcjonalności, niedyskryminacji i przejrzystości.

W niniejszej sprawie, zgodnie z art. 165 § 2 KPC, oddanie pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu PrPocz lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim jest równoznaczne z wniesieniem go do danego sądu. W ocenie TS taki przepis prawa krajowego, w sytuacji gdy dotyczy usługi przesyłki pism procesowych do sądu, należy uważać za dotyczący świadczenia usług pocztowych w rozumieniu art. 7 ust. 1 zd. 1 w zw. z art. 2 pkt 1 i 6 ZmDyr.

Trybunał stwierdził, że art. 165 § 2 KPC jest „unormowaniem prawnym” w rozumieniu orzecznictwa dotyczącego art. 106 ust. 1 TFUE (wyrok GB-Inno-BM, C-18/88, pkt 20).

W ocenie TS przepis prawa krajowego taki jak art. 165 § 2 KPC wydaje się przyznawać korzyść ograniczonej liczbie przedsiębiorstw, ponieważ zastrzega dla wyznaczonego operatora lub innego podmiotu świadczącego usługę powszechną w innym państwie członkowskim usługę wysyłki pism procesowych do sądu oraz przywilej polegający na uznaniu pisma procesowego złożonego u tego operatora lub tego innego podmiotu za pismo wniesione do sądu. Odnosząc się do kwestii, czy taki przepis może istotnie wpłynąć na zdolność innych przedsiębiorstw do prowadzenia danej działalności gospodarczej na tym samym obszarze w zasadniczo równorzędnych warunkach TS stwierdził, że miałoby to miejsce w niniejszej sytuacji. Operator świadczący usługi pocztowe inne niż wymienione w art. 165 § 2 KPC nie może świadczyć usługi doręczania pism procesowych do sądu, korzystając z przywileju polegającego na uznaniu tych pism procesowych za wniesione do danych sądów, podobnie jak pism procesowych złożonych u operatora wyznaczonego lub innego podmiotu, o których mowa w tym przepisie, co w rezultacie wyklucza tę usługę z wolnej konkurencji na rynku wewnętrznym usług pocztowych. W konsekwencji TS uznał, z zastrzeżeniem zbadania przez SN, przepis prawa krajowego taki jak art. 165 § 2 KPC przyznaje wyłączne lub szczególne prawo w zakresie ustanawiania i świadczenia usług pocztowych w rozumieniu art. 7 ust. 1 zd. 1 ZmDyr.

Zgodnie z art. 8 ZmDyr przepisy art. 7 nie naruszają prawa państw członkowskich do organizowania umieszczania skrzynek pocztowych na publicznych drogach, emitowania znaczków pocztowych i świadczenia usługi przesyłek poleconych stosowanej w procedurach sądowych lub administracyjnych zgodnie z ich ustawodawstwem krajowym. Mając na względzie jego treść i kontekst, w który się wpisuje, TS podkreślił, że art. 8 ZmDyr dyrektywy należy interpretować ściśle w zakresie, w jakim dotyczy on odstępstwa od zasady ogólnej zawartej w art. 7 tej dyrektywy, która obecnie przewiduje zniesienie praw wyłącznych i szczególnych w celu urzeczywistnienia wewnętrznego rynku usług pocztowych, co stanowi główny cel realizowany przez dyrektywę 2008/6. Zdaniem TS, skoro treść art. 8 ZmDyr dyrektywy odnosi się do organizowania usługi przesyłek w ramach postępowania sądowego tylko w odniesieniu do „przesyłek poleconych”, to odstępstwa przewidzianego w tym artykule nie można interpretować w sposób rozszerzający, tak aby obejmowało ono usługę przesyłek zwykłych stosowaną w ramach postępowań sądowych. W niniejszej sprawie art. 165 § 2 KPC nie dokonuje do celów odniesienia korzyści, jaką przewiduje, rozróżnienia w zależności od tego, czy pismo procesowe miałoby zostać przesłane do sądu za pomocą przesyłki zwykłej lub poleconej. Trybunał uznał, że ten przepis może być objęty art. 8 ZmDyr dyrektywy tylko w zakresie, w jakim dotyczy on świadczenia usługi przesyłek poleconych w odniesieniu do pism procesowych do sądu.

Cel art. 8 ZmDyr został wskazany w motywie 20 dyrektywy 97/67. Zgodnie z tym motywem „z powodów związanych z bezpieczeństwem i porządkiem publicznym, w uzasadnionym interesie państw członkowskich może leżeć przyznanie wyznaczonemu przez nie podmiotowi lub wyznaczonym podmiotom prawa do umieszczania (…) nadawczych skrzynek pocztowych; z tych samych powodów, mają one prawo do wyznaczenia podmiotu lub podmiotów odpowiedzialnych za emitowanie znaczków pocztowych (…) oraz odpowiedzialnych za świadczenie usługi przesyłki poleconej stosowanej w procedurach sądowych lub administracyjnych zgodnie ze swoim ustawodawstwem krajowym”. Trybunał stwierdził, że art. 8 należy interpretować w ten sposób, iż ma on na celu umożliwienie państwom członkowskim, w odniesieniu do stosowanej w procedurach sądowych usługi przesyłek poleconych, ustanowienia odstępstwa od ogólnej zasady przewidzianej w art. 7 ZmDyr z powodów związanych z bezpieczeństwem i porządkiem publicznym oraz w sytuacji gdy mają one w tym uzasadniony interes. W ocenie TS w tych okolicznościach art. 8 ZmDyr dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że państwo członkowskie, aby skorzystać z przewidzianego przez ten artykuł odstępstwa, powinno uzasadnić występowanie interesu publicznego. Rząd polski wyjaśnił, że w Polsce zasięg terytorialny usługi przesyłek poleconych oferowanej przez różnych operatorów jest bardzo zróżnicowany, a zatem istnieje interes w tym, aby wszystkie przesyłki pism procesowych do sądu korzystały z tego samego poziomu gwarancji co do pewności przesyłek i terminów, w których przesyłki te zostaną doręczone do sądu. Taki jego zdaniem jest powód, dla którego operator odpowiedzialny za usługę powszechną, działający na całym terytorium kraju, uzyskał sporny przywilej. Trybunał stwierdził, że na podstawie polskich przepisów inni operatorzy są również dopuszczeni do przewożenia pism procesowych skierowanych do sądu i z tego względu są uważani za dysponujących odpowiednimi do tego celu środkami organizacyjnymi i personalnymi. Zdaniem TS przedstawione przez polski rząd wyjaśnienia nie pozwalają zrozumieć, w jaki sposób różnica w zakresie terminów procesowych znajdujących zastosowanie w przypadku poszczególnych operatorów mogłaby wspierać pewność prawa i prawidłowe administrowanie wymiarem sprawiedliwości, do których przyczyniają się te terminy. W ocenie TS w rozpatrywanej sytuacji, gdy dopuszczalność skargi zależy od operatora, który został wybrany, względy oparte na pewności prawa i prawidłowym administrowaniu wymiarem sprawiedliwości wydają się wręcz sprzeciwiać takiemu zróżnicowaniu w zakresie terminów procesowych. W tych okolicznościach nie wydaje się, aby art. 165 § 2 KPC, dopuszczając różne terminy w zależności od operatora wybranego spośród konkurencyjnych operatorów działających na tym samym rynku, służył osiągnięciu celów porządku publicznego, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego. W świetle tych elementów zdaniem TS art. 8 ZmDyr dyrektywy nie można interpretować w ten sposób, iż zezwala on na utrzymanie przepisu prawa krajowego takiego jak art. 165 § 2 KPC.

Trybunał orzekł, że art. 7 ust. 1 zd. 1 w zw. z art. 8 ZmDyr dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on przepisowi prawa krajowego, który uznaje za równoznaczne z wniesieniem pisma procesowego do danego sądu jedynie złożenie takiego pisma w placówce pocztowej jednego operatora wyznaczonego do świadczenia usługi powszechnej, i to bez obiektywnego uzasadnienia opartego na względach porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego.

Poprzez kolejne pytania prejudycjalne SN dążył do ustalenia, czy art. 7 ust. 1 zd. 1 ZmDyr dyrektywy w związku z art. 4 ust. 3 TUE należy interpretować w ten sposób, że korzyść, jaka na mocy przepisu prawa krajowego, takiego jak sporny w postępowaniu głównym, przysługuje operatorowi wyznaczonemu do świadczenia usługi powszechnej, gdyby okazało się, że została ona przyznana z naruszeniem wskazanego art. 7 ust. 1 zd. 1, powinna zostać rozszerzona na innych operatorów pocztowych w celu uniknięcia wszelkiego rodzaju dyskryminacji?

Zdaniem SN wykładnia, według której art. 165 § 2 KPC jest zgodny z art. 7 ust. 1 zd. 1 ZmDyr dyrektywy, stanowi interpretację contra legem. Ponadto, interpretacja ta wymagałaby odstąpienia od wykładni językowej przepisu prawa krajowego, co w przypadku przepisu proceduralnego stanowiłoby praktykę dyskusyjną.

Z orzecznictwa Trybunału wynika, iż stosując prawo krajowe, sąd krajowy – dokonując interpretacji tego prawa – powinien w najszerszym możliwym zakresie dokonywać jej w świetle treści i celów dyrektywy w celu osiągnięcia zamierzonego przez nią skutku, postępując tym samym zgodnie z art. 288 akapit trzeci TFUE. Wymóg dokonywania wykładni zgodnej jest nierozłącznie związany z systemem Traktatu, gdyż zezwala sądowi krajowemu na zapewnienie, w ramach jego właściwości, pełnej skuteczności unijnego prawa przy rozpoznawaniu zawisłego przed nim sporu (wyrok Kücükdeveci, C-555/07, pkt 48).

Trybunał stwierdził, że sądy krajowe powinny, przy uwzględnieniu wszystkich norm prawa krajowego i w oparciu o uznane w tym prawie metody wykładni, rozstrzygnąć, czy oraz w jakim zakresie wykładni przepisu prawa krajowego można dokonać zgodnie z daną dyrektywą bez dokonywania wykładni contra legem tego przepisu krajowego (wyrok Cresco Investigation, C-193/17, pkt 74). Ten obowiązek wykładni zgodnej z dyrektywą jest ograniczony przez ogólne unijne zasady, a w szczególności przez zasadę pewności prawa, i nie może służyć jako podstawa do dokonywania wykładni prawa krajowego contra legem (wyroki: Mono Car Styling, C-12/08, pkt 61; DI, C-441/14, pkt 32).

Trybunał uznaje znaczenie, jakie w unijnym porządku prawnym przypada przestrzeganiu terminów proceduralnych, które mają na celu zagwarantowanie pewności prawa poprzez zapobieżenie podważaniu w nieskończoność aktów UE wywierających skutki prawne, oraz na wymogach prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości i ekonomii procesowej (wyrok Komisja/AssiDomän Kraft Products i in., C-310/97 P, pkt 61). Trybunał podkreślił, że te same względy znajdują się u podstaw wymogu przestrzegania terminów proceduralnych określonych w porządkach prawnych państw członkowskich.

W ocenie TS zarówno okoliczność, iż wykładnia art. 165 § 2 KPC zgodna ze ZmDyr prowadziłaby do wykładni tego przepisu contra legem, jak i okoliczność, że taka wykładnia zgodna mogłaby zakłócić stosowanie przepisów prawa krajowego regulujących termin do wniesienia skargi, które mają na celu zagwarantowanie pewności prawa, ustanawiają w niniejszym przypadku ograniczenia wobec wymogu wykładni prawa krajowego zgodnej z unijnym prawem.

Z orzecznictwa TS wynika, że przyznanie, iż organy państwa członkowskiego mogą powoływać się wobec jednostki na przepisy dyrektywy, których to państwo nie transponowało w sposób prawidłowy do prawa krajowego, sprowadzałoby się do umożliwienia temu państwu odnoszenia korzyści z naruszenia przez siebie unijnego prawa (wyroki: Arcaro, C-168/95, pkt 36; Portgás, C-425/12, pkt 24, 25). W niniejszej sprawie stroną powołującą się wobec jednostki na niezgodność art. 165 § 2 KPC z przepisami ZmDyr dyrektywy jest prezes KRUS, czyli organ władzy publicznej, który można uznać za „emanację państwa”. Tym samym TS stwierdził, że organ władzy publicznej, taki jak prezes KRUS, nie może powołać się na ZmDyr wobec jednostki.


Trybunał orzekł, że organ władzy publicznej uznany za emanację państwa członkowskiego nie może powoływać się na ZmDyr wobec jednostki.

Wyrok TS z 27.3.2019 r., Pawlak, C-545/17





Źródło: www.curia.eu

 

opracowała: dr Ewa Skibińska  - WPiA UKSW w Warszawie


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Termin do złożenia pisma
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny