Swoboda wyboru prawnika

Wyrok TS

A A A

Zgodnie umową ubezpieczenia zawarta przez J. Snellera obsługa roszczeń z tytułu ochrony prawnej została przeniesiona na DAS Nederlandse Rechtsbijstand Verzekeringsmaatschappij NV (dalej jako: DAS). W umowie stwierdzono, że obsługą prawną zajmują się pracownicy DAS, ale gdy zgodnie z opinią DAS, dana sprawa powinna zostać zlecona prawnikowi zewnętrznemu ubezpieczony ma prawo go wyznaczyć.

J. Sneller zamierzał wszcząć przeciwko byłemu pracodawcy postępowanie sądowe, korzystając z usług wybranego przez siebie adwokata i wystąpił do DAS o pokrycie tych kosztów. DAS odmówiła twierdząc, że może zapewnić we własnym zakresie obsługę prawną poprzez jednego ze swych pracowników (który nie jest adwokatem). Zgodnie z prawem niderlandzkim, w postępowaniu, jakie J. Sneller zamierza wszcząć przeciwko byłemu pracodawcy nie ma przymusu adwokackiego.

W tej sytuacji J. Sneller zwrócił się o zasądzenie od DAS pokrycia kosztów obsługi prawnej świadczonej przez wybranego przez niego prawnika. Sąd oddalił to żądanie.

W pytaniu prejudycjalnym Hoge Raad der Nederlanden dążył do ustalenia, czy wykładni art. 4 ust. 1 lit. a) jedenastej dyrektywy 87/344 w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do ubezpieczenia ochrony prawnej należy dokonywać w ten sposób, że jest on sprzeczny z tym, aby ubezpieczyciel ochrony prawnej, który umieszcza w zawieranych umowach ubezpieczenia warunek, iż pomoc prawna jest, co do zasady, zapewniana przez jego pracowników, zawarł w tej umowie również postanowienie, że koszty związane z obsługą prawną przez wybranego swobodnie przez ubezpieczonego adwokata lub innego pełnomocnika są pokrywane tylko wówczas, gdy ubezpieczyciel uzna, iż obsługa danej sprawy powinna zostać zlecona prawnikowi zewnętrznemu.

DAS prezentował pogląd, że bierna forma wyrażenia użytego w art. 4 ust. 1 lit. a) dyrektywy 87/344 zastosowana w wersjach językowych niemieckiej, francuskiej, angielskiej i niderlandzkiej świadczy o tym, iż przepis ten nie rozstrzyga, czy w danym postępowaniu ocena konieczności skorzystania z zewnętrznego prawnika należy do ubezpieczyciela, czy też do ubezpieczonego (w polskiej wersji językowej zastosowano bardziej jednoznaczne wyrażenie: „w przypadku przysługującej możliwości skorzystania z pomocy prawnika”). Zdaniem DAS wynika z tego, że ma ona swobodę uregulowania tej kwestii w umowach ubezpieczeniowych. Odnosząc się do tego stanowiska TS stwierdził, że na podstawie tylko art. 4 ust. 1 lit. a) dyrektywy 87/344 nie można ustalić dokładnego znaczenia sformułowania „w przypadku przysługującej możliwości skorzystania z pomocy prawnika lub innej osoby mającej zgodnie z prawem krajowym odpowiednie kwalifikacje w zakresie obrony, reprezentowania lub wspierania interesów ubezpieczonego w dochodzeniu lub postępowaniu, ubezpieczony ma prawo swobodnego wyboru takiego prawnika lub innej osoby”. Przy dokonywaniu wykładni przepisu unijnego prawa należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, lecz także kontekst, w jakim został umieszczony, oraz cele regulacji, której część on stanowi (wyrok w sprawie C 199/08, Eschig, pkt 38). Zarówno z motywu jedenastego dyrektywy 87/344, jak i z jej art. 4 ust. 1 wynika, że interes ubezpieczonego w zakresie ochrony prawnej oznacza, że ma on swobodę dokonania wyboru prawnika lub innej osoby mającej zgodnie z prawem krajowym odpowiednie kwalifikacje w ramach jakiegokolwiek postępowania sądowego lub administracyjnego (wyrok w sprawie C 293/10, Stark, pkt 28). Trybunał podzielił stanowisko Komisji, że proponowana przez DAS zawężająca wykładnia art. 4 ust. 1 lit. a) dyrektywy 87/344 jest niezgodna z realizowanym przez tę dyrektywę celem polegającym na objęciu interesów ubezpieczonych szeroką ochroną (wyrok w sprawie Eschig, pkt 45).

W odniesieniu do wysokości składek ubezpieczeniowych TS stwierdził, że mnogość form korzystania z przysługującego ubezpieczonemu prawa do swobodnego wyboru jego pełnomocnika nie wyklucza, iż w pewnych przypadkach mógłby zostać określony pułap pokrywanych przez ubezpieczycieli kosztów. Strony powinny mieć swobodę w zakresie uzgodnienia poziomów pokrycia wyższych kosztów pomocy prawnej poprzez ewentualne opłacanie przez ubezpieczonego wyższej składki. Przy czym, zgodnie z orzecznictwem TS, swoboda wyboru w rozumieniu art. 4 ust. 1 dyrektywy 87/344 nie oznacza, że państwa członkowskie powinny zobowiązywać ubezpieczycieli do pełnego pokrycia, w każdych okolicznościach, kosztów poniesionych w ramach obrony ubezpieczonego. Jednak ta swoboda byłaby pozbawiona znaczenia w przypadku, gdyby ograniczenie nałożone na pokrycie tych kosztów uniemożliwiałoby de facto dokonanie przez ubezpieczonego racjonalnego wyboru pełnomocnika. Trybunał wskazał, że do sądów krajowych, które ewentualnie będą rozstrzygać taki spór, należy ustalenie braku ograniczenia tego rodzaju (wyrok w sprawie Stark, pkt 33).

Reasumując TS orzekł, że art. 4 ust. 1 lit. a) dyrektywy 87/344 należy interpretować w ten sposób, iż jest on sprzeczny z tym, aby ubezpieczyciel ochrony prawnej, który umieszcza w umowach ubezpieczenia warunek, że ta pomoc jest, co do zasady, zapewniana przez jego pracowników, zawarł w tej umowie również postanowienie, że koszty związane z obsługą prawną przez wybranego swobodnie przez ubezpieczonego adwokata lub innego pełnomocnika są pokrywane tylko wówczas, gdy ubezpieczyciel uzna, iż obsługa danej sprawy powinna zostać zlecona prawnikowi zewnętrznemu.

Ponadto uwzględniając, że prawo ubezpieczonego do dokonania swobodnego wyboru ma ogólny zasięg i obowiązkowy charakter oraz okoliczność, że dyrektywa 87/344, jak wynika to w szczególności z motywu jedenastego oraz z art. 4 ust. 1 lit. a), nie uzależnia przysługiwania oraz zakresu tego uprawnienia od krajowych przepisów dotyczących pełnomocnictwa procesowego, TS podkreślił, że to, czy zgodnie z prawem krajowym w danym postępowaniu sądowym lub administracyjnym istnieje przymus adwokacki, jest bez znaczenia dla odpowiedzi na pytanie prejudycjalne.

Wyrok TS z 7.11.2013 r. w sprawie C 442/12, Steller

źródło: www.curia.eu

opracowała: dr Ewa Skibińska
adiunkt na WPiA UKSW w Warszawie

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Swoboda wyboru prawnika
Ewa Skibińska
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny