Świadczenie usług edukacyjnych

A A A

Stan faktyczny

United International Business Schools of Belgium jest placówką szkolnictwa wyższego nieakredytowaną przez wspólnotę flamandzką, która oferuje w Belgii kursy kończące się uzyskaniem dyplomów „master”.

Przeciwko F.K. i T.K. toczy się postępowanie karne w związku z nadawaniem przez nich stopnia „master” bez posiadania ku temu uprawnień poprzez wydanie świadectw i dyplomów poświadczających ten stopień studentom, którzy ukończyli kurs prowadzony przez antwerpską filię United International Business Schools of Belgium BVBA. Zostali oni skazani wyrokiem sądu w Antwerpii na zapłatę grzywny w wysokości 300 EUR za to naruszenie. Następnie F.K. i T.K., a także prokuratura wnieśli odwołanie od tego wyroku.

Pytania prejudycjalne

– Czy dyrektywę 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 11.5.2005 r. dotyczącą nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniającą dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady (dyrektywy o nieuczciwych praktykach handlowych; Dz.U. z 2005 r. L Nr 149, s. 22) należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, takiemu jak to rozpatrywane w postępowaniu głównym, które przewiduje nałożenie sankcji karnych na osoby, które nadają, nie będąc do tego uprzednio uprawnionymi przez właściwy organ, stopień „master”?

– Czy dyrektywę dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 12.12.2006 r. dotyczącej usług na rynku wewnętrznym (Dz.U. z 2006 r. L Nr 376, s. 36) należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu takiemu jak to rozpatrywane w postępowaniu głównym, które przewiduje nałożenie sankcji karnych na osoby, które nadają, nie będąc do tego uprzednio uprawnionymi przez właściwy organ, stopień „master”?



Stanowisko TS

 


1. Zakres pojęcia „praktyki handlowe”

 

Zgodnie z orzecznictwem TS uregulowanie krajowe jest objęte zakresem stosowania dyrektywy 2005/29 jedynie wtedy, gdy zachowania, o których mowa w tym uregulowaniu krajowym, stanowiły praktyki handlowe w rozumieniu tej dyrektywy (wyroki: Plus Warenhandelsgesellschaft, C-304/08, pkt 35; RLvS, C-391/12, pkt 35). Z art. 2 lit. d) dyrektywy 2005/29 wynika, że pojęcie „praktyki handlowe” oznacza każde działanie przedsiębiorcy, jego zaniechanie, sposób postępowania, oświadczenie lub komunikat handlowy, w tym reklamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją, sprzedażą lub dostawą produktu do konsumentów. Zgodnie z definicją znajdującą się w art. 2 lit. c) tej dyrektywy pojęcie „produkt” obejmuje każdy towar lub usługę, w tym nieruchomości, a także prawa i obowiązki. Ponadto z art. 3 ust. 1 dyrektywy 2005/29 wynika, że te praktyki handlowe są stosowane przed zawarciem transakcji handlowej dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania oraz po jej zawarciu. Takie praktyki powinny w szczególności być bezpośrednio związane z promocją, sprzedażą lub dostawą produktów dla konsumentów (wyrok Kamenova, C-105/17, pkt 42). Z powyższego, zdaniem TS wynika, że chociaż praktyki handlowe są ściśle związane z transakcją handlową dotyczącą produktu, to jednak nie pokrywają się one z pojęciem „produkt” będącym przedmiotem tej transakcji.

Trybunał stwierdził, że praktyki, które wpisują się w ramy strategii handlowej usługodawcy i których bezpośrednim celem jest promocja oraz zwiększenie sprzedaży usług tego usługodawcy, stanowią praktyki handlowe (wyroki: Mediaprint Zeitungs- und Zeitschriftenverlag, C-540/08, pkt 18; RLvS, pkt 36). W tym kontekście Trybunał powiązał możliwość stosowania dyrektywy 2005/29 zarówno z uznaniem rozpatrywanych praktyk za praktyki handlowe, jak i z kwalifikacją danych usług, których praktyki te dotyczą, za produkt (wyroki: Vanderborght, C-339/15, pkt 23–25; Wind Tre i Vodafone Italia, C-54/17 i C-55/17, pkt 39). Z powyższego, zdaniem TS, wynika, że nie można stwierdzić, iż przepis krajowy, który ma na celu ustalenie podmiotu gospodarczego, który jest uprawniony do świadczenia usługi będącej przedmiotem transakcji handlowej, nieregulujący bezpośrednio praktyk, które ten podmiot gospodarczy może następnie wprowadzić w celu promowania lub zwiększenia sprzedaży tej usługi, odnosi się do praktyki handlowej pozostającej w bezpośrednim związku ze świadczeniem tej usługi w rozumieniu dyrektywy 2005/29.

Trybunał uznał, że uregulowanie, takie jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, nie dotyczy sposobów promowania lub sprzedaży usług w dziedzinie szkolnictwa wyższego, lecz odnosi się do uprawnienia danego podmiotu do świadczenia takich usług, gdy obejmują one nadanie danego stopnia akademickiego, który korzysta ze szczególnej ochrony prawnej i umożliwia w pewnych sytuacjach dostęp do szeregu określonych uprawnień. Uregulowanie takie wyraźnie różni się zatem od przepisów, których celem jest określenie sposobu, w jaki podmiot uprawniony do świadczenia usług tego rodzaju może promować ich sprzedaż, w szczególności poprzez odniesienie do znaku jakości lub zatwierdzenia przez uznany uniwersytet. W ocenie TS takiego uregulowania jak rozpatrywane w postępowaniu głównym nie można uznać za objęte zakresem przepisów dotyczących praktyk handlowych w rozumieniu dyrektywy 2005/29.

Trybunał orzekł, że dyrektywę 2005/29 należy interpretować w ten sposób, iż nie ma ona zastosowania do uregulowania krajowego takiego jak to rozpatrywane w postępowaniu głównym, które przewiduje nałożenie sankcji karnych na osoby, które nadają, nie będąc do tego uprzednio uprawnionymi przez właściwy organ, stopień „master”.


2. Ograniczenie usług edukacyjnych

 

Zgodnie z art. 2 ust. 1 dyrektywy 2006/123 ma ona zastosowanie do usług świadczonych przez usługodawców prowadzących przedsiębiorstwo w państwie członkowskim. Ponadto, zgodnie z art. 4 pkt 1 tej dyrektywy, do jej celów pojęcie „usługa” oznacza wszelką działalność gospodarczą prowadzoną na własny rachunek, zwykle świadczoną za wynagrodzeniem, zgodnie z art. 57 TFUE. Dodatkowo z orzecznictwa TS wynika, że organizowanie, za wynagrodzeniem, świadczeń w zakresie szkolnictwa wyższego przez placówki finansowane głównie ze środków prywatnych i dążące do osiągnięcia zysku handlowego stanowi taką działalność gospodarczą (wyroki: Wirth, C-109/92, pkt 17; Neri, C-153/02, pkt 39).

W art. 2 ust. 2 dyrektywy 2006/123 wyłączono z zakresu stosowania tej dyrektywy szereg rodzajów działalności, a w szczególności usługi o charakterze nieekonomicznym świadczone w interesie ogólnym oraz działania, które są związane z wykonywaniem władzy publicznej w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. a) i i) tej dyrektywy. Trybunał uznał, że wskazane uregulowanie nie jest objęte wyjątkami przewidzianymi w tej dyrektywie. Po pierwsze, ze względu na to, że uregulowanie to oraz przepisy dotyczące uprawnienia do nadawania stopni, których skuteczność uregulowanie to ma zapewnić, mają zastosowanie w szczególności do usług takich jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, które są świadczone przez podmioty prywatne działające z własnej inicjatywy, w celach zarobkowych, niekorzystające z żadnego finansowania publicznego. W ocenie TS nie można uznać, że odnoszą się one wyłącznie do usług o charakterze nieekonomicznym świadczonych w interesie ogólnym. Po drugie, z orzecznictwa TS wynika, że prywatna działalność w zakresie nauczania na uniwersytecie nie stanowi działań, które są związane z wykonywaniem władzy publicznej w rozumieniu tego przepisu (wyrok Jundt, C-281/06, pkt 38). Zdaniem TS okoliczność, że rozpatrywane w postępowaniu głównym uregulowanie dotyczy konkretnie prywatnej działalności w zakresie nauczania polegającej na nadawaniu stopnia, nie może zmienić tej oceny. Odstępstwo przewidziane w art. 2 ust. 2 lit. i) dyrektywy 2006/123 należy ograniczyć do działalności, która, rozpatrywana samodzielnie, jest w bezpośredni i szczególny sposób związana z wykonywaniem władzy publicznej, co oznacza wystarczająco znaczące wykonywanie praw wyłącznych, przywilejów władzy publicznej lub środków przymusu (wyrok Komisja/Niemcy, C-160/08, pkt 78, 79). Tymczasem nadawanie stopnia, które może zostać dokonane, w danym przypadku, pod nadzorem władz publicznych i na określonych przez nie warunkach, nie może być rozumiane jako wykonywanie władzy publicznej.

Trybunał wskazał, że z art. 1 ust. 5 dyrektywy 2006/123 wynika, iż chociaż ta dyrektywa nie wpływa na przepisy prawa karnego państw członkowskich, to państwa te nie mogą jednak, obchodząc przepisy tej dyrektywy, ograniczać swobody świadczenia usług poprzez stosowanie przepisów prawa karnego, które szczególnie regulują podejmowanie lub prowadzenie działalności usługowej lub na nie wpływają. W ocenie TS art. 1 ust. 5 dyrektywy 2006/123 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu takiemu jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, jeżeli prowadzi ono do obejścia przepisów tej dyrektywy.

Trybunał podkreślił, że w zakresie, w jakim przepisy krajowe zobowiązujące usługodawców zamierzających nadawać pewne stopnie akademickie do zwrócenia się do właściwych organów w celu uzyskania formalnego aktu zezwalającego im na to ustanawiają system zezwoleń w rozumieniu art. 4 pkt 6 dyrektywy 2006/123, te przepisy muszą być zgodne z zawartymi w rozdziale III tej dyrektywy wymogami nałożonymi na takie systemy. Wynika stąd, że uregulowanie takie jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, które ma na celu zapewnienie skuteczności takich przepisów, prowadziłoby do obejścia przepisów dyrektywy 2006/123, gdyby system zezwoleń, któremu ono towarzyszy, był niezgodny z wymogami ustanowionymi w rozdziale III tej dyrektywy. Wśród tych wymogów są uregulowane w art. 9 i 10 dyrektywy2006/123, których w szczególności dotyczą wątpliwości sądu odsyłającego. Z art. 9 ust. 1 tej dyrektywy wynika, że państwa członkowskie nie uzależniają możliwości podejmowania lub prowadzenia działalności usługowej od jakiegokolwiek systemu zezwoleń, chyba że spełnione są łącznie trzy warunki. Po pierwsze, art. 9 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2006/123 wymaga, aby system zezwoleń nie dyskryminował danego usługodawcy. W tej kwestii z akt sprawy nie wynika, aby rozpatrywane uregulowanie prowadziło do dyskryminacji pomiędzy usługodawcami zamierzającymi nadawać stopnie akademickie, których uregulowanie to dotyczy. Po drugie, art. 9 ust. 1 lit. b) tej dyrektywy wymaga, aby potrzeba wprowadzenia systemu zezwoleń była uzasadniona nadrzędnym względem interesu ogólnego. Sporne uregulowanie ma na celu zarówno zapewnienie wysokiego poziomu szkolnictwa wyższego, jak i ochronę usługobiorców. Trybunał stwierdził, że te dwa cele należy uznać za stanowiące nadrzędne względy interesu ogólnego. Zaś okoliczność nałożenia na usługodawców zamierzających nadawać stopnie akademickie obowiązku posiadania w tym celu uprawnienia może zapewnić realizację tych celów, pozwalając właściwym organom na upewnienie się, przed wydaniem dyplomu, że usługodawcy ci przedstawiają dostateczne gwarancje jakości tych dyplomów. Po trzecie, art. 9 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2006/123 wymaga, aby wyznaczonego celu nie można było osiągnąć za pomocą mniej restrykcyjnych środków, w szczególności z uwagi na fakt, iż kontrola następcza miałaby miejsce zbyt późno, aby odnieść rzeczywisty skutek. W ocenie TS taka kontrola nie byłaby wystarczająca dla zapewnienia realizacji celów, jakim służy uregulowanie takie jak rozpatrywane w postępowaniu głównym. Trybunał stwierdził, że gwarancja wysokiego poziomu szkolnictwa wyższego może wymagać przeprowadzania regularnych kontroli szkoleń mogących kończyć się wydaniem dyplomów oraz określonych sposobów sprawdzania zdolności studentów do uzyskania odnośnych stopni. Następnie, skoro samo wydanie dyplomu może umożliwić dostęp do niektórych zawodów oraz, szerzej ujmując, być brane pod uwagę przez pracodawcę przy rekrutacji osoby, która jest posiadaczem takiego dyplomu, niepewność co do jego wartości z powodu braku uprzedniej kontroli może również stać w sprzeczności z realizacją tego celu, a ewentualne późniejsze zakwestionowanie tej wartości nie może dać wystarczającej gwarancji. Co więcej, ustawodawca krajowy może uznać, że ochrona osób korzystających z usług oferowanych przez placówkę szkolnictwa wyższego nie byłaby zapewniona w sposób skuteczny, gdyby osoby te były zmuszone do wybrania kursu i uczęszczania na niego, nie mogąc mieć pewności, że dana placówka ma zdolność nadawania stopnia, na który następnie będą mogły się skutecznie powoływać.

Sąd odsyłający twierdził, że zgodność systemu zezwoleń z dyrektywą 2006/123 zakłada również, że opiera się on na kryteriach regulujących wykonywanie uprawnień dyskrecjonalnych właściwych organów, które to kryteria spełniają wymogi określone w art. 10 ust. 2 tej dyrektywy. Zgodnie z tym przepisem warunki udzielenia zezwolenia muszą być niedyskryminacyjne, uzasadnione nadrzędnym względem interesu ogólnego i proporcjonalne w stosunku do tego celu, co oznacza, że warunki te muszą być odpowiednie do zagwarantowania realizacji tego celu i nie mogą wykraczać poza to, co jest niezbędne dla jego osiągnięcia. Co więcej, ten przepis wymaga, aby te warunki były jasne i jednoznaczne, obiektywne, przejrzyste, łatwo dostępne i podane z wyprzedzeniem do publicznej wiadomości (wyrok Van Gennip i in., C-137/17, pkt 80). Ze względu na to, że postanowienie odsyłające nie zawiera szczegółowego omówienia warunków, od których uzależnione jest w prawie belgijskim uzyskanie uprawnienia do nadawania stopnia „master”, TS wskazał, że do sądu odsyłającego należy ocena zgodności tych warunków z art. 10 ust. 2 dyrektywy 2006/123.

Trybunał orzekł, że art. 1 ust. 5 w zw. z art. 9 i 10 dyrektywy 2006/123 należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu takiemu jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, które przewiduje nałożenie sankcji karnych na osoby, które nadają, nie będąc do tego uprzednio uprawnionymi przez właściwe organy, stopień „master”, o ile warunki, od których uzależnione jest uzyskanie uprawnienia do nadawania tego stopnia, są zgodne z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego.

Wyrok TS z 4.7.2019 r., Kirschstein, C-393/17




Źródło: www.curia.eu

 

opracowała: dr Ewa Skibińska - WPiA UKSW w Warszawie

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Świadczenie usług edukacyjnych
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny