Świadczenia rodzinne w przypadku rozwodu

A A A

T. Trapkowski, mieszkający w RFN, jest rozwiedziony. Była małżonka mieszka z ich dzieckiem w Polsce. W okresie od stycznia 2011 r. do października 2012 r. T. Trapkowski pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Jednak od listopada 2011 r. do stycznia 2012 r. oraz w lutym 2012 r. był zatrudniony w RFN jako pracownik. W sierpniu 2012 r. T. Trapkowski wystąpił do federalnego urzędu pracy – saksońska kasa świadczeń rodzinnych (dalej jako: BfA) z wnioskiem o przyznanie dodatków rodzinnych na rzecz syna za okres od stycznia 2011 r. do października 2012 r. W tym czasie matka dziecka, która wykonywała działalność zawodową w Polsce, nie pobierała dodatków rodzinnych. BfA oddalił wniosek uzasadniając, że zgodnie z niemieckim prawem w pierwszej kolejności uprawniona do dodatków rodzinnych jest matka dziecka. Odwołanie złożone od tej decyzji również zostało oddalone. Natomiast sąd w Düsseldorfie uwzględnił wniesioną przez T. Trapkowskiego skargę na te decyzje. Sąd stwierdził, że jest on uprawniony do dodatków rodzinnych zgodnie z niemieckim prawem, ponieważ powinno być ono stosowane na podstawie art. 11 ust. 1 i art. 11 ust. 3 lit. a) rozporządzenia Nr 883/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 29.4.2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ponadto, zdaniem tego sądu, na podstawie art. 60 ust. 1 zd. 2 rozporządzenia Nr 987/2009 z 16.9.2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/2004, rodzinę T. Trapkowskiego należy traktować tak, jak gdyby zamieszkiwała w RFN. Tym samym w postępowaniu głównym nie doszło do konfliktu norm prawnych w rozumieniu art. 68 rozporządzenia Nr 883/2004, ponieważ matka dziecka nie mogła ubiegać się o świadczenia rodzinne w Polsce.

Poprzez pierwsze pytanie prejudycjalne Bundesfinanzhof zmierzał do ustalenia, czy wykładni art. 60 ust. 1 zd. 2 rozporządzenia Nr 987/2009 należy dokonywać w ten sposób, że przyznaje on prawa do świadczeń rodzinnych osobie niemającej miejsca zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego właściwego do wypłaty tych świadczeń?

Na podstawie art. 67 rozporządzenia Nr 883/2004 osoba może ubiegać się o świadczenia rodzinne na rzecz członków rodziny, którzy mieszkają w państwie członkowskim innym niż państwo właściwe do wypłaty tych świadczeń, tak jak gdyby mieszkali oni w tym ostatnim państwie. Przepis art. 60 ust. 1 zd. 2 rozporządzenia Nr 987/2009 przewiduje, że do celów stosowania rozporządzenia Nr 883/2004 uwzględnia się – w szczególności w odniesieniu do prawa danej osoby do ubiegania się o świadczenia rodzinne – sytuację całej rodziny, tak jak gdyby wszyscy jej członkowie podlegali ustawodawstwu zainteresowanego państwa członkowskiego i mieszkali w tym państwie. Z art. 60 ust. 1 zd. 3 rozporządzenia Nr 987/2009 wynika, że w sytuacji, gdy osoba, która może ubiegać się o przyznanie świadczeń rodzinnych, nie korzysta ze swego prawa, „drugi rodzic” jest uprawniony do złożenia wniosku o przyznanie takich świadczeń. Na podstawie przepisów art. 67 rozporządzenia Nr 883/2004 w zw. z art. 60 ust. 1 rozporządzenia Nr 987/2009 uznał, że z jednej strony osoba może ubiegać się o świadczenia rodzinne na rzecz członków swojej rodziny, którzy mieszkają w państwie członkowskim innym niż państwo właściwe do wypłaty tych świadczeń, a z drugiej, że możliwość złożenia wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych otrzymały nie tylko osoby, które mieszkają na terytorium państwa członkowskiego zobowiązanego do wypłaty świadczeń rodzinnych, ale również wszystkie „osoby zainteresowane”, które mogą ubiegać się o te świadczenia, wśród których są rodzice dziecka, na którego rzecz wnosi się o wypłatę świadczeń. Trybunał stwierdził, że nie można wykluczyć, że rodzic, który mieszka na terytorium państwa członkowskiego innego niż państwo zobowiązane do wypłaty tych świadczeń, jest osobą uprawnioną do pobierania tych świadczeń, przy spełnieniu dodatkowo innych przesłanek określonych w prawie krajowym. Trybunał wskazał, że do właściwych organów krajowych należy określenie, jakim osobom, zgodnie z prawem krajowym, przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych.

Trybunał orzekł, że wykładni art. 60 ust. 1 zd. 2 rozporządzenia Nr 987/2009 należy dokonywać w ten sposób, że prowadzi on do przyznania prawa do świadczeń rodzinnych osobie niemającej miejsca zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego właściwego do wypłaty tych świadczeń, w sytuacji gdy zostały spełnione pozostałe przesłanki do udzielenia tych świadczeń, przewidziane w prawie krajowym. Ustalenie powyższego należy do sądu odsyłającego.

Poprzez drugie pytanie prejudycjalne sąd odsyłający zmierzał do ustalenia, czy wykładni art. 60 ust. 1 zd. 3 rozporządzenia Nr 987/2009 należy dokonywać w ten sposób, że rodzic dziecka, na którego rzecz przyznawane są świadczenia rodzinne, mieszkający w państwie członkowskim zobowiązanym do wypłaty tych świadczeń, powinien uzyskać prawo do tych świadczeń z uwagi na to, że zamieszkujący w innym państwie członkowskim drugi rodzic nie złożył wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych?

Rozporządzenia Nr 987/2009 i Nr 883/2004 nie wskazują osób uprawnionych do świadczeń rodzinnych, nawet gdy ustalają zasady pozwalające na wskazanie osób mogących ubiegać się o te świadczenia. Osoby uprawnione do świadczeń rodzinnych powinny być określone, jak wynika z art. 67 rozporządzenia Nr 883/2004, w prawie krajowym. Ponadto, art. 60 ust. 1 zd. 3 rozporządzenia Nr 987/2009 stanowi, że w przypadku gdy osoba uprawniona do ubiegania się o świadczenia rodzinne nie wykonuje swego prawa, właściwe instytucje państw członkowskich powinny uwzględnić wnioski o przyznanie takich świadczeń złożone przez osoby lub instytucje wskazane w tym przepisie, wśród których jest także „drugi rodzic”. Trybunał stwierdził, że zarówno z treści, jak i z systematyki art. 60 ust. 1 rozporządzenia Nr 987/2009 wynika, iż należy rozróżnić złożenie wniosku o świadczenia rodzinne a prawo do pobierania takich świadczeń. Ponadto, z tego przepisu wynika, że wystarczy, aby jedna z osób mogących ubiegać się o świadczenia rodzinne złożyła wniosek o ich przyznanie, aby właściwa instytucja państwa członkowskiego była zobowiązana uwzględnić ten wniosek. Prawo UE nie stoi jednak na przeszkodzie temu, aby taka instytucja, stosując prawo krajowe, uznała, że osoba uprawniona do pobierania świadczeń rodzinnych na dziecko jest inną osobą niż osoba, która złożyła wniosek o przyznanie tych świadczeń. Z orzecznictwa TS wynika, że w sytuacji gdy wszystkie przesłanki przyznania świadczeń rodzinnych na dziecko są spełnione i gdy te świadczenia są faktycznie przyznawane, bez znaczenia jest odpowiedź na pytanie, który z rodziców, na podstawie prawa krajowego, jest uznany za osobę uprawnioną do pobierania takich świadczeń (wyrok Hoever i Zachow, C 245/94 i C 312/94, pkt 37).

Trybunał orzekł, że wykładni art. 60 ust. 1 zd. 3 rozporządzenia Nr 987/2009 należy dokonywać w ten sposób, że nie oznacza on, iż rodzic dziecka, na którego rzecz przyznawane są świadczenia rodzinne, mieszkający w państwie członkowskim zobowiązanym do wypłaty tych świadczeń, powinien uzyskać prawo do tych świadczeń z uwagi na to, że zamieszkujący w innym państwie członkowskim drugi rodzic nie złożył wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych.

Wyrok TS z 21.10.2015 r., Trapkowski, C 378/14

Źródło: www.curia.eu

opracowała: dr Ewa Skibińska - adiunkt na WPiA UKSW w Warszawie

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Świadczenia rodzinne w przypadku rozwodu
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny