Sprzedaż nieruchomości uzyskanej przez spadkobiercę na mocy decyzji o zwrocie nieruchomości

A A A

Decyzja o zwrocie nieruchomości pełni funkcję restytucyjną, powoduje ona przejście prawa własności na dotychczasowego właściciela lub jego spadkobierców, jednak nie kreuje tego prawa. Przywraca jedynie wcześniej panujące stosunki prawno-rzeczowe po stronie podmiotowej. W konsekwencji stwierdzić należy, że jeżeli nieruchomość została zwrócona spadkobiercy właściciela decyzją o jej zwrocie i w chwili otwarcia spadku nie wchodziła do spadku po tym właścicielu, to tym samym nie było to nabycie, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy z 26.7.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1509 ze zm.; dalej jako: PDOFizU) prowadzące do powstania obowiązku podatkowego w przypadku jej sprzedaży przed upływem 5 lat od dnia otwarcia spadku – wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Stan faktyczny i postępowanie przed organami podatkowymi

B.P. zwrócił się o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Wyjaśnił, że w trakcie postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zmarła jego babcia, której jest jedynym spadkobiercą. Składając zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych w związku z nabyciem spadku wnioskodawca wskazał, że w skład spadku wchodzi wierzytelność przyszła, tj. roszczenie o zwrot udziału w nieruchomości. Ze względu na niezrealizowanie celu wywłaszczenia nieruchomość została zwrócona na rzecz B.P., który zbył ją po upływie 2 lat. W związku z powyższym zwrócił się o wyjaśnienie: „Czy w zaistniałym stanie faktycznym istnieje obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych w związku ze sprzedażą udziału w odzyskanej po wywłaszczeniu nieruchomości?”.

Zdaniem wnioskodawcy, decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości powoduje przywrócenie stanu sprzed wywłaszczenia i nie można mówić o nabyciu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a PDOFizU, gdyż jest to decyzja restytucyjna, tzn. stwierdzająca, że wnioskodawca nie nabywa prawa własności nieruchomości, lecz prawo to odzyskuje. B.P. podkreślił też, że zwrócona nieruchomość nie weszła do spadku.

Organ podatkowy uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe. Wska­zał, że zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a–c PDOFizU sprzedaż nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie rodzi obowiązek podatkowy w postaci zapłaty podatku dochodowego. Organ wyjaśnił, że decyzja o zwrocie nieruchomości powoduje przejście prawa własności na dotychczasowego właściciela, jednak nie kreuje tego prawa, przywraca tylko wcześniej panujące stosunki prawno-rzeczowe. Zdaniem organu, jeżeli wywłaszczona nieruchomość jest zwracana następcy prawnemu osoby, której nieruchomość tę wywłaszczono, to prawo do zwrotu tej nieruchomości ma swe źródło w stosunku prawnym, z którego wynika to następstwo prawne. Za datę nabycia takiej nieruchomości dla celów podatkowych należy zatem w odniesieniu do tej osoby przyjąć dzień, w którym osoba taka nabyła uprawnienie po osobie, której przysługiwało prawo do jej zwrotu. Dniem nabycia spadku jest data śmierci spadkodawcy. Natomiast data wydania decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości pozostaje bez wpływu dla określenia skutków podatkowych odpłatnego zbycia nabytej w ten sposób nieruchomości.

W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organ stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji.

Orzeczenia WSA i NSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę B.P. Odwołując się do przepisów KC, sąd wyjaśnił, że nabycie własności nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a PDOFizU oznacza otrzymanie jej na własność skutkiem czego jest przejście prawa własności z jednej osoby na drugą. Z taką sytuacją mamy do czynienia także w przypadku dziedziczenia. Zgodnie z art. 925 KC z chwilą otwarcia spadku spadkobierca nabywa spadek, tj. z mocy prawa wstępuje w ogół praw i obowiązków zmarłego. Roszczenie o zwrot nieruchomości przysługiwało babci skarżącego, która skutecznie wszczęła postępowanie o zwrot nieruchomości w związku z jej zbędnością dla celów publicznych. Prawo to podlegało dziedziczeniu i śmierć osoby uprawnionej spowodowała stan nabycia ekspektatywy prawa własności nieruchomości w trybie art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a PDOFizU. Zdaniem sądu spadkobranie stało się dla skarżącego źródłem nabycia prawa własności. W rezultacie otrzymanie przez B.P. decyzji o zwrocie nieruchomości było wyłącznie potwierdzeniem zrealizowania przysługującego mu powyższego uprawnienia. W ocenie Sądu w sprawie doszło do nabycia nieruchomości z chwilą śmierci spadkodawczyni.

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok sądu I instancji i zaskarżoną interpretację indywidualną. W uzasadnieniu wyroku przyznano, że brak definicji pojęcia „nabycie” w PDOFizU powoduje konieczność odwołania się do regulacji KC. Nie ma jednak podstaw, aby twierdzić, że dla celów ustalenia czy przychód uzyskany ze sprzedaży nieruchomości podlega opodatkowaniu należy przez nabycie, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a PDOFizU, rozumieć również roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W chwili otwarcia spadku, czyli śmierci spadkodawczyni nie było jeszcze rozstrzygnięcia o zwrocie nieruchomości. Decyzja o zwrocie nieruchomości nie kreuje powstania prawa.

Wyrok NSA z 4.4.2019 r., II FSK 1420/17

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Sprzedaż nieruchomości uzyskanej przez spadkobiercę na mocy decyzji o zwrocie nieruchomości
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny