Sprawa o zapłatę przez dzierżawcę lub zarządcę obwodu łowieckiego odszkodowania za szkodę łowiecką

A A A

W sprawie o zapłatę przez dzierżawcę lub zarządcę obwodu łowieckiego odszkodowania za szkodę łowiecką sąd jest związany decyzją nadleśniczego ustalającą wysokość odszkodowania, jeśli nie została zakwestionowana w terminie określonym w art. 46e ust. 4 ustawy z 13.10.1995 r. – Prawo łowieckie (t. jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 1173; dalej jako: PrŁow) – wynika z uchwały Sądu Najwyższego.

Pytanie prawne

Sąd Okręgowy w Szczecinie przedstawił Sądowi Najwyższemu pytanie prawne: „Czy właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na których zostały wyrządzone szkody łowieckie niekwestionującemu odszkodowania ustalonego w decyzji nadleśniczego, w sytuacji gdy dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego nie wniósł powództwa na podstawie o art. 46e ust. 4 PrŁow i jednocześnie nie wypłacił odszkodowania ustalonego w tej decyzji, przysługuje droga sądowa (art. 2 KPC) w zakresie żądania odszkodowania?”.

W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pierwsze pytanie SO w Szczecinie zwrócił się o rozstrzygnięcie: „Czy rozpoznając powództwo poszkodowanego, który nie otrzymał odszkodowania ustalonego w decyzji nadleśniczego, ograniczone do kwoty ustalonej w ostatecznej decyzji, przy jednoczesnym braku powództwa dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego wytoczonego w oparciu o regulację art. 46e ust. 4 PrŁow, sąd związany jest decyzją administracyjną w zakresie ustalenia wysokości odszkodowania?”.


W uzasadnieniu pytania prawnego wskazano, że pierwszym etapem postępowania po złożeniu wniosku przez poszkodowanego jest szacowanie szkody łowieckiej. Drugi stanowi jednoinstancyjne postępowanie administracyjne przed nadleśniczym, które toczy się zgodnie z regułami KPA, ale bez prawa do odwołania się do organu wyższego stopnia. Od decyzji wydanej na podstawie art. 46e ust. 1 PrŁow nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (zob. postanowienie NSA z 7.9.2021 r., I OSK 133/21, Legalis). Ustawodawca nie wprowadził też tzw. postępowania hybrydowego, w którym to sąd powszechny rozpatruje odwołania od decyzji administracyjnej, tak jak np. w postępowaniu ubezpieczeniowym w odniesieniu do decyzji ZUS. Możliwość przeniesienia sprawy z etapu administracyjnego na etap sądowy zastrzeżono wyłącznie dla wskazanych w art. 46e ust. 4 PrŁow podmiotów, które mogą w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji nadleśniczego wnieść powództwo do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody (zob. wyrok SA w Szczecinie z 16.7.2020 r., I ACa 701/19, Legalis).

W ocenie SO w Szczecinie, pomimo braku wyraźnego uregulowania w PrŁow, należy przyjąć dopuszczalność drogi sądowej we wskazanej w pytaniu prawnym sytuacji. Jak podkreślono, z regulacji konstytucyjnych wynika, że sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych do właściwości innych sądów. Wynika z tego, że kompetencja sądu powszechnego do rozpoznania sprawy cywilnej nie musi wynikać z wyraźnej dyspozycji ustawowej. Wystarczające jest ustalenie, że sprawa określonej kategorii nie została ustawowo przekazana do rozpoznania innym sądom lub organom. Możliwość dochodzenia roszczeń cywilnych mających swoje źródło w ostatecznej decyzji administracyjnej wynika również z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyrok TK z 10.7.2000 r., SK 12/99, OTK Nr 5/2000, poz. 143).

Dopuszczalność drogi sądowej dla dochodzenia przez poszkodowanego rolnika niewypłaconej części odszkodowania powoduje konieczność rozważenia czy sąd cywilny jest związany decyzją administracyjną nadleśniczego określającą wysokość odszkodowania. Choć, co do zasady, związanie sądu decyzją administracyjną w postępowaniu cywilnym jest powszechnie akceptowane [zob. uchwała SN (7) z 9.10.2007 r., III CZP 46/07, OSNC Nr 3/2008, poz. 30], to zdaniem sądu, w przypadku powództwa opartego na art. 46e ust. 4 PrŁow takie rozwiązanie nie powinno być stosowane. Z przepisu tego wynika możliwość wydania wyroku o innej treści niż decyzja nadleśniczego, bowiem to sądowi powszechnemu pozostawiono ostateczne ukształtowanie praw i obowiązków stron. Jeśli bowiem sąd zostałby pozbawiony możliwości dokonania oceny wszystkich przesłanek, na podstawie których następuje ustalenie wysokości odszkodowania, powództwo to nie miałoby racji bytu. W rezultacie sporna decyzja nie będzie rodzić dla stron, w przypadku odmiennego od jej treści orzeczenia sądu, jakichkolwiek skutków prawnych (zob. wyrok SA w Szczecinie z 16.7.2020 r., I ACa 701/19, Legalis).

Stanowisko SN

Sąd Najwyższy uznał, że decyzja Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe ustalającą wysokość odszkodowania za szkody powstałe podczas polowania wiąże sąd cywilny w sprawie o zapłatę odszkodowania, chyba że któryś z podmiotów uprawnionych, czyli: właściciel lub posiadacz gruntów rolnych, na których zostały wyrządzone szkody, ewentualnie dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego wnieśli powództwo, w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia tej decyzji, do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Ostateczna decyzja administracyjna mająca wpływ na stosunki cywilnoprawne, wydana przez uprawniony do tego przez ustawę organ administracji publicznej, wiąże sąd w postępowaniu cywilnym (zob. wyrok SN z 16.2.2017 r., I CSK 139/16, Legalis). W konsekwencji sąd nie jest uprawniony do dokonania odmiennej oceny konsekwencji prawnych określonych faktów, stanowiących podstawę decyzji (zob. wyrok SN z 27.2.2019 r., I NSK 17/18, Legalis).

Choć przepisy KPC nie zawierają wprost uregulowania dotyczącego związania sądu decyzją administracyjną, to wynikająca z art. 16 KPA zasada trwałości decyzji administracyjnej oznacza, że jej uchylenie lub zmiana, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania, mogą nastąpić tylko w przypadkach wskazanych w przepisach KPA lub w ustawach szczególnych. Dopóki to nie nastąpi, sądy powszechne są związane treścią osnowy decyzji administracyjnej (zob. wyrok SA w Katowicach z 8.2.2019 r., V ACa 725/17, Legalis). Sąd cywilny nie jest związany jedynie decyzją bezwzględnie nieważną, co nie jest równoznaczne z nieważnością decyzji w rozumieniu art. 156 KPA. Za decyzję bezwzględnie nieważną, która nie wiąże sądu w postępowaniu cywilnym, uważa się tylko decyzję dotkniętą taką wadą, która dyskwalifikuje ją jako akt administracyjny. Decyzją taką jest decyzja wydana przez organ oczywiście niewłaściwy lub bez zachowania jakiejkolwiek procedury (zob. wyrok SN z 19.6.2019 r., II CSK 288/18, OSNC Nr 6/2020, poz. 50).

Uchwała SN z 29.4.2022 r., III CZP 62/22 (poprzednio III CZP 57/21)


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Sprawa o zapłatę przez dzierżawcę lub zarządcę obwodu łowieckiego odszkodowania za szkodę łowiecką
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny