Sposób określenia RRSO w kredycie konsumenckim

A A A


Stan faktyczny

W marcu 2013 r. RN i Home Slovakia a.s (dalej jako: HS) zawarli umowę o kredyt konsumencki w wysokości 3359,14 euro. W umowie wskazano wysokość rat miesięcznych (89,02 euro), stopę oprocentowania (19,62%) i rzeczywistą roczną stopę oprocentowania (dalej jako: RRSO; wynoszącą między 21,5% a 22,4%). W umowie uściślono również, że RRSO zależy od dnia udostępnienia RN środków finansowych i że zostanie on poinformowany o RRSO po tym dniu. W lipcu 2017 r. HS poinformowała RN, że spłacił on kredyt w całości, czyli w wysokości 5291,24 euro. RN wniósł jednak powództwo o zwrot nienależnego świadczenia przeciwko Home Credit na tej podstawie, że kredyt ten powinien był zostać uznany za nieoprocentowany i bezpłatny, ponieważ RRSO została określona w umowie nie za pomocą pojedynczej stopy oprocentowania, lecz za pomocą przedziału wskazującego minimalną i maksymalną stopę oprocentowania. W związku z tym, uznając, że był on zobowiązany do spłaty jedynie kwoty kapitału kredytu, czyli 3359,14 euro, RN zażądał zwrotu sumy 1932,10 euro z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.

Pytanie prejudycjalne

Czy art. 10 ust. 2 lit. g) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z 23.4.2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki (Dz.U. z 2008 r., L Nr 133, s. 66 ze zm.) należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie temu, aby w umowie o kredyt konsumencki RRSO została wyrażona nie za pomocą pojedynczej stopy oprocentowania, lecz za pomocą przedziału wskazującego minimalną i maksymalną stopę oprocentowania?

Stanowisko TS

Trybunał stwierdził, że wskazanie RRSO w postaci przedziału między dwiema wartościami nie jest zgodne z treścią przepisów dyrektywy 2008/48 oraz z jej systematyką. Z przepisów tych wynika bowiem, że RRSO musi być wyrażona jako dokładnie wskazana wartość procentowa. W art. 3 lit. i) dyrektywy 2008/48 zdefiniowano RRSO w ten sposób, że oznacza ona całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym, który wymaga określenia dokładnej wartości procentowej. Z art. 19 ust. 1 w zw. z częścią I załącznika I do dyrektywy 2008/48 wynika, że RRSO oblicza się zgodnie ze wzorem matematycznym podanym w tym załączniku i powinna ona odzwierciedlać z dokładnością do jednego miejsca po przecinku wszystkie zobowiązania, przyszłe lub istniejące, uzgodnione przez kredytodawcę i konsumenta. Ponadto w art. 19 ust. 5 akapit drugi tej dyrektywy wskazano, że RRSO powinno obliczać się w sposób jednolity. Trybunał podzielił stanowisko słowackiego rządu, że dochowanie tych wymogów może doprowadzić jedynie do ścisłego wyniku, wyrażonego z dokładnością do jednego miejsca po przecinku.

Trybunał stwierdził, że powyższą wykładnię potwierdzają cel realizowany przez dyrektywę 2008/48 i funkcja pełniona przez RRSO w systemie przez nią ustanowionym. Dyrektywa 2008/48 została bowiem przyjęta w podwójnym celu związanym z zapewnieniem wszystkim konsumentom w Unii Europejskiej wysokiego i równoważnego poziomu ochrony ich interesów oraz ułatwieniem powstawania dobrze funkcjonującego wewnętrznego rynku kredytów konsumenckich (wyrok Pohotovosť, C-331/18, pkt 41). Z motywu 19 tej dyrektywy wynika, że zmierza ona w szczególności do zagwarantowania, aby przed zawarciem umowy o kredyt konsument otrzymał odpowiednie informacje, dotyczące w szczególności RRSO w całej UE, tak aby miał on możliwość porównania tych stóp oprocentowania. Z orzecznictwa TS wynika, że pozwala to konsumentowi ocenić z ekonomicznego punktu widzenia zakres zobowiązania, do którego prowadzi zawarcie umowy o kredyt (wyroki: Radlinger i Radlingerová, C-377/14, pkt 90; Home Credit Slovakia, C-42/15, pkt 66). W tej perspektywie wymieniony w art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48 obowiązek informacyjny, na mocy którego w umowie o kredyt w sposób jasny i zwięzły określa się RRSO, zdaniem TS, przyczynia się do realizacji celów przyświecających tej dyrektywie (wyrok Pohotovosť, pkt 42), zwłaszcza zaś celu obejmującego wysoki poziom ochrony interesów konsumentów. Trybunał stwierdził, że gdyby było dopuszczalne ustalenie w umowie o kredyt, iż RRSO może być wyrażona nie za pomocą pojedynczej stopy oprocentowania, lecz za pomocą przedziału wskazującego minimalną i maksymalną stopę oprocentowania, kryterium jasności i zwięzłości określone w art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48 nie byłoby spełnione. Kryterium to ma zaś zasadnicze znaczenie dla umożliwienia konsumentom, jak stanowi motyw 31 tej dyrektywy, poznania ich praw i obowiązków wynikających z umowy o kredyt. Posłużenie się takim przedziałem może bowiem nie tylko utrudnić ocenę całkowitego kosztu kredytu, lecz również wprowadzać konsumenta w błąd co do rzeczywistego zakresu jego zobowiązania.

Trybunał stwierdził, że w tym względzie nie ma znaczenia okoliczność, do której odnosi się sąd odsyłający, a zgodnie z którą niektóre informacje, w szczególności dzień wypłaty kredytu, czy też data zawarcia umowy, nie są znane kredytodawcy, gdy przedstawia on konsumentowi ofertę zawarcia umowy o kredyt. Dyrektywa 2008/48 przewiduje bowiem w części II załącznika I dodatkowe założenia służące ułatwieniu obliczenia RRSO, w razie gdy niektóre elementy nie są znane lub gdy nie jest możliwe z innych powodów ich określenie. Zatem jeśli dzień wypłaty kredytu nie jest znany, kredytodawca dysponuje dodatkowymi założeniami przewidzianymi w szczególności w części II lit. a)–c) załącznika I do dyrektywy 2008/48 dla celów obliczenia RRSO w sposób ścisły. Podobnie, gdy data zawarcia umowy o kredyt nie jest znana, część II lit. f) ppkt (ii) załącznika I do tej dyrektywy przewiduje, iż zakłada się, że dzień pierwszej wypłaty to dzień ustalony na podstawie najmniejszego odstępu czasu między tym dniem a dniem pierwszej płatności, do której zobowiązany jest konsument. Ze względu w szczególności na to założenia mające na celu ułatwienie obliczenia RRSO w jednolity sposób, zdaniem TS, nie można twierdzić, że określenie RRSO wyrażonej za pomocą pojedynczej stopy oprocentowania nie jest możliwe lub jest nadmiernie utrudnione, gdy dane takie nie są znane.

Reasumując TS orzekł, że art. 10 ust. 2 lit. g) dyrektywy 2008/48 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie temu, aby w umowie o kredyt konsumencki RRSO została wyrażona nie za pomocą pojedynczej stopy oprocentowania, lecz za pomocą przedziału wskazującego minimalną i maksymalną stopę oprocentowania.

Wyrok TS z 19.12.2019 r., Home Credit Slovakia, C-290/19




Źródło: www.curia.eu

 

opracowała: dr Ewa Skibińska -  WPiA UKSW w Warszawie

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Sposób określenia RRSO w kredycie konsumenckim
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny