Skarga pauliańska w razie uchylenia układu

A A A

W razie uchylenia układu i otwarcia przez sąd zakończonego postępowania upadłościowego, syndyk może żądać uznania czynności prawnej upadłego za bezskuteczną w terminie dwóch lat od dnia otwarcia postępowania upadłościowego, chyba że na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego uprawnienie to wygasło wcześniej (art. 132 ust. 3 w zw. z art. 304 ust. 1 i 2 ustawy z 28.2.2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze, t. jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 233, ze zm.; dalej jako: PrUpN) – uznał Sąd Najwyższy.

Wobec Józefa M. toczyło się postępowanie zakończone orzeczeniem upadłości z możliwością zawarcia układu. W 2011 r. zawarto układ, jednak w ciągu 1,5 roku przedsiębiorca nie tylko nie zastosował się do postanowień w nim zawartych, ale w ramach umowy darowizny przeniósł aktywa na syna. Jeden z wierzycieli zażądał otworzenia postępowania, co zakończyło się orzeczeniem upadłości likwidacyjnej. Syndyk stwierdził, że nadzorca sądowy nie wytoczył powództw ze skargi pauliańskiej, więc dowodząc, że termin do jej wniesienia biegnie od chwili otwarcia postępowania upadłościowego w wyniku uchylenia układu, wniósł o uznanie umów darowizny za bezskuteczne.

Sąd I instancji uwzględnił powództwo, jednak pozwani złożyli apelację powołując się na art. 132 ust. 3 PrUpN, na mocy którego nie można żądać uznania czynności za bezskuteczną po upływie 2 lat od dnia ogłoszenia upadłości, chyba że na podstawie przepisów KC uprawnienie to wygasło wcześniej. Termin ten nie ma zastosowania, gdy żądanie uznania czynności za bezskuteczną zgłoszone zostało w drodze zarzutu. Natomiast sąd II instancji przedstawił SN pytanie prawne o następującej treści: „Czy ze względu na skutki wynikające z art. 304 ust. 2 PrUpN, otwarcie postępowania upadłościowego w wyniku uchylenia układu i zmiany sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego (art. 304 ust. 1 PrUpN), otwiera dla syndyka dwuletni termin dla wytoczenia powództwa o uznanie czynności prawej za bezskuteczną, o jakim mówi art. 132 ust. 3 PrUpN, jeżeli dla takiego powództwa upłynął ten termin liczony od dnia ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu?”.

W ocenie sądu, art. 304 ust. 2 PrUpN daje podstawę do przyjęcia, że z chwilą otwarcia postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku upadłego w wyniku uchylenia układu, termin wskazany w art. 132 ust. 3 PrUpN na nowo rozpoczyna bieg, regulacja ta została bowiem umieszczona w Tytule III – „Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego”. Wskazano jednak, że możliwe jest również przyjęcie, iż termin określony w art. 132 ust. 3 zd. 1 PrUpN należy liczyć od dnia ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu. Wówczas otwarcie postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku upadłego nie uchylałoby wcześniejszych skutków ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu, w tym tych, które dały nadzorcy sądowemu (zarządcy) prawo wytoczenia powództwa o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną na podstawie art. 527 KC w zw. z art. 131 i 132 ust. 1 PrUpN. Niedopuszczalne byłoby bowiem rozpoczęcie dwukrotnie biegu terminu o charakterze prawnomaterialnym w tym samym postępowaniu.

Sąd Najwyższy uznał, że w przypadku gdy w efekcie uchylenia układu dojdzie do otwarcia przez sąd zakończonego postępowania upadłościowego, termin 2-letni do zgłoszenia przez syndyka żądania uznania czynności prawnej upadłego za bezskuteczną, biegnie od dnia otwarcia postępowania upadłościowego.

Uchwała SN z 16.9.2015 r., III CZP 48/15

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Skarga pauliańska w razie uchylenia układu
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny