Sądowe skasowanie weksla przez przekreślenie, przed zakończeniem postępowania, nie powoduje utraty jego mocy

A A A

Przekreślenie weksla na podstawie § 90 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 23.2.2007 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (t. jedn.: Dz.U. z 2014 r. poz. 259; dalej jako: RegSądR07) przed zakończeniem postępowania, w którym został wydany nakaz zapłaty, nie wyłącza możliwości realizacji przez powoda praw z tego weksla – wynika z uchwały Sądu Najwyższego.

Stan faktyczny

„C.” S.A. zawarła z przedsiębiorstwem T. umowę dotyczącą leasingu sprzętu elektronicznego. W celu zabezpieczenia roszczeń leasingo­dawcy, A.T. i G.T. – właściciele firmy T. wystawili weksel in blanco zawierający bezwarunkowe przyrzeczenie zapłaty. Do umowy leasingu załączono deklarację wekslową, na mocy której „C.” S.A. – jako wierzyciel wekslowy została upoważniona, w przypadku opóźnienia w regulowaniu rat leasingowych, do wypełnienia weksla sumą zadłużenia na dzień płatności weksla wraz z odsetkami. Kilka miesięcy po zawarciu umowy leasingobiorca zaprzestał spłaty rat i umowa została rozwiązana. „C.” S.A. przedstawiła firmie T. weksel wypełniony na kwotę ponad 860 tys. zł do zapłaty, a następnie wystąpiła z pozwem w postępowaniu nakazowym. Po uprawomocnieniu się nakazu zapłaty Przewodniczący Wydziału w Sądzie Rejonowym w W., zarządził skasowanie weksla przez przekreślenie i włączenie go do akt sprawy na podstawie § 90 ust. 4 RegSądR07.

Pytanie prawne

Na skutek zażalenia A.T. i G.T. na postanowienie o odrzuceniu zarzutów w postępowaniu nakazowym, sąd I instancji w trybie zwykłym uwzględnił żądanie powoda. Rozpoznający apelacje obu stron sporu sąd II instancji przedstawił Sądowi Najwyższemu pytanie prawne o następującej treści: „Czy skasowanie weksla przez przekreślenie, na podstawie § 90 ust. 4 RegSądR07, powoduje w świetle art. 1 w zw. z art. 2 ustawy z 28.4.1936 r. – Prawo wekslowe (t. jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 160; dalej jako: PrWeksl) oraz w świetle art. 101 w zw. z art. 102 PrWeksl, nieważność tego weksla?”.

W uzasadnieniu postanowienia podkreślono, że żaden przepis PrWeksl nie reguluje skutków przekreślenia weksla, ustawodawca nie ustanawia też sankcji nieważności w każdym przypadku wprowadzenia jakichkolwiek poprawek na wekslu. Sąd II instancji wskazał, że w doktrynie prezentowane jest stanowisko, iż jeśli następuje wykreślenie podpisu wystawcy, skreślenie sumy wekslowej (bez wpisania nowej) lub innego obligatoryjnego elementu weksla, dokument taki nie może być już uważany za weksel. Przyjęcie tego poglądu oznacza, że taki weksel nie może stanowić podstawy pociągnięcia do odpowiedzialności osób, które wydały weksel spełniający jeszcze warunki ważności. W rezultacie, jeśli po przedstawieniu weksla do zapłaty i wydaniu na jego podstawie nakazu zapłaty, ale przed prawomocnym zakończeniem postępowania dojdzie do nieprawidłowego skasowania weksla, dokument ten należy uznać za pozbawiony mocy prawnej. Jak wyjaśniono, aby można było uznać dokument za weksel musi on spełniać określone wymagania formalne, nie tylko w chwili wydania wekslowego nakazu zapłaty, ale także w późniejszym postępowaniu.

W ocenie sądu II instancji możliwe jest też przyjęcie stanowiska, zgodnie z którym skasowanie weksla, na podstawie § 90 ust. 4 RegSądR07, byłoby traktowane jako forma zniszczenia weksla, a nie pozaustawowy sposób nieodwracalnego pozbawienia mocy prawnej tego dokumentu.

Sąd wyjaśnił, że niedopuszczalne jest zastosowanie instytucji umorzenia weksla. Podstawą umorzenia weksla na podstawie art. 96 PrWeksl może być bowiem także uszkodzenie weksla, wbrew woli uprawnionego, ale tylko dokonane w takim stopniu, że nie da się ustalić jego istotnej treści (zob. orzeczenie SN z 24.5.1929 r., I.C. 394/29, OSP 1929, poz. 551; uchwała SN z 26.11.2009 r., III CZP 98/09, OSNC Nr 7–8/2010, poz. 101). W razie skasowania weksla przez sąd da się z łatwością ustalić treść tego dokumentu. Należałoby więc uznać, że nie ma podstaw do uznania takiego weksla za pozbawiony mocy prawnej.

Stanowisko SN

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały wskazał, że wierzyciel wekslowy jest uprawniony do realizacji praw z weksla, który został skasowany przez przekreślenie na zarządzenie przewodniczącego wydziału, przed zakończeniem postępowania, w którym został wydany nakaz zapłaty. W uzasadnieniu wyjaśniono, że przepisy PrWeksl nie regulują takiej czynności i jej skutków, niemożliwe jest natomiast zastosowanie instytucji umorzenia weksla z art. 96 PrWeksl. W rezultacie należy uznać, że przekreślenie weksla, które powoduje, że jego treść jest w dalszym ciągu możliwa do ustalenia, to jedynie niewywołująca skutku w postaci utraty mocy prawnej przez ten dokument, próba jego zniszczenia. Skreślony przez sąd weksel w dalszym ciągu pozostaje ważny, zaś wierzyciel może realizować uprawnienia wynikające z tego dokumentu.

Uchwała SN z 12.12.2019 r., III CZP 40/19


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Sądowe skasowanie weksla przez przekreślenie, przed zakończeniem postępowania, nie powoduje utraty jego mocy
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny