Sąd Najwyższy jest uprawniony do badania niezależności Krajowej Rady Sądownictwa

A A A

Sąd Najwyższy rozpoznając odwołanie od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa w przedmiocie przedstawienia Prezydentowi RP kandydata do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego, bada – w granicach podstaw odwołania – czy Krajowa Rada Sądownictwa jest organem niezależnym w świetle kryteriów określonych w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19.11.2019 r. w połączonych sprawach C-585/18, C-624/18 i C-625/18, A.K. i in. przeciwko Sąd Najwyższy, pkt 139–144.

Sąd Najwyższy uchyla, w granicach zaskarżenia, uchwałę Krajowej Rady Sądownictwa w przedmiocie przedstawienia Prezydentowi RP kandydata do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego, jeżeli odwołujący się wykaże, że brak niezależności Krajowej Rady Sądownictwa miał wpływ na treść tej uchwały lub jeżeli – uwzględniając konstytucyjny zakaz badania skuteczności aktu ustrojowego powołania sędziego oraz wynikającego z niego stosunku ustrojowego – odwołujący się wykaże okoliczność określoną w pkt 125, lub łącznie okoliczności wymienione w pkt 147–151 wyroku, o którym mowa w pkt I, wskazujące, że sąd, w składzie którego taki sędzia będzie zasiadał nie będzie niezależny i bezstronny – wynika z uchwały, której Sąd Najwyższy nadał moc zasady prawnej.

Zagadnienia prawne

Sąd Najwyższy orzekając w sprawie odwołań A.Ś. i M.J. od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa (dalej jako: KRS) w przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego w Sądzie Apelacyjnym w B. przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów zagadnienia prawne budzące poważne wątpliwości dotyczące kwestii, czy w takim postępowaniu dopuszczalne jest badanie niezależności KRS i czy okoliczność ta może rzutować na zgodność z prawem zaskarżonej uchwały, uwzględniając krajowy porządek prawny, w tym w szczególności przepisy ustawy z 12.5.2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (t. jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 84) i znajdujące odpowiednie zastosowanie w tym przypadku przepisy KPC.

Uchwała SN

W uchwale przyjęto, że SN przy rozpoznawaniu odwołań od uchwał KRS ma obowiązek stosować wykładnię prawa UE przyjętą w wyroku TSUE z 19.11.2019 r., w którym stwierdzono, iż art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz.Urz. C Nr 326/2012, s. 391; dalej jako: KPP) i art. 9 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE z 27.11.2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie temu, by spory dotyczące stosowania prawa UE mogły należeć do wyłącznej właściwości organu niestanowiącego niezawisłego i bezstronnego sądu w rozumieniu pierwszego z tych przepisów. TSUE sformułował obowiązek uwzględniania przy stosowaniu art. 47 KPP oceny stopnia niezależności KRS od władzy ustawodawczej i wykonawczej jako organu, któremu na mocy art. 186 Konstytucji RP powierzono misję stania na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów.

Z uzasadnienia uchwały wynika, że SN nie bada naruszeń przepisów prawa UE, jeżeli strona nie wskazała ich jako podstawy skargi kasacyjnej, należy je uwzględnić również wówczas, gdy jest oczywiste, że regulują ten sam przedmiot, co prawo krajowe, którego naruszenie zostało wskazane jako podstawa odwołania, i gdy występuje możliwość bezpośredniego zastosowania prawa unijnego lub konieczność dokonania wykładni przepisów prawa krajowego zgodnie z przepisami unijnymi.

W uzasadnieniu uchwały stwierdzono, że KRS jest z mocy Konstytucji RP powiązana strukturalnie z władzą ustawodawczą, wykonawczą, a także sądowniczą. Przy ocenie legalności uchwał KRS należy uwzględniać stopień zależności KRS od władzy ustawodawczej i wykonawczej, jednak zagrożeniem dla niezależności KRS, mogą być różne wpływy bezpośrednie, w postaci zaleceń lub bardziej pośrednie, na podejmowane decyzje. Dlatego wszyscy jej członkowie zobowiązani są prawnie i etycznie do szczególnego szanowania niezależności sądownictwa i niezawisłości sędziów.

Sąd Najwyższy wskazał, że uchwała KRS w przedmiocie przedstawienia Prezydentowi RP kandydata do powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego podlega uchyleniu, w granicach zaskarżenia. Jeżeli uchwała nie zostanie zaskarżona w terminie, to z mocy prawa staje się prawomocna i może, choć nie musi, być podstawą wykonania przez dysponującego demokratyczną legitymacją Prezydenta RP prerogatywy, o której mowa w art. 179 Konstytucji RP. Sąd Najwyższy podkreślił, że powołanie na urząd sędziego stanowi wyraz suwerennej kompetencji głowy państwa, dlatego badanie ważności lub skuteczności aktu ustrojowego Prezydenta RP powołania sędziego oraz wynikającego z niego stosunku ustrojowego łączącego sędziego z Rzeczpospolitą Polską – odrębnego od stosunku służbowego – nie jest dopuszczalne w jakimkolwiek postępowaniu przed sądem lub innym organem państwowym.

Jednocześnie SN zaznaczył, że wadliwości uchwały wynikającej z braku niezależności KRS nie można utożsamiać z nieistnieniem uchwały ani jej nieważnością z mocy samego prawa, ani z nieważnością postępowania przed KRS. Wykluczono również możliwość uznania uchwały KRS lub postępowania przed KRS za nieważne z uwagi na ogólne zasady prawa publicznego oraz wznowienie postępowania po powołaniu sędziego przez Prezydenta RP.

Wykazanie przez odwołującego się, że brak niezależności KRS wywarł wpływ na treść zaskarżonej uchwały, przesądza o obowiązku jej uchylenia. Natomiast, jeżeli odwołujący się nie wykaże jakiegokolwiek realnego wpływu zależności KRS od władzy wykonawczej lub ustawodawczej na treść uchwały, lub gdy konkurs na urząd sędziego wygrała osoba o obiektywnie wysokich kwalifikacjach etycznych i merytorycznych, dająca rękojmię należytego sprawowania wymiaru sprawiedliwości, to wówczas nie będzie podstaw do stwierdzenia niezgodności z prawem uchwały KRS i jej uchylenia.

Sąd Najwyższy przyjął, że granice odwołania wyznacza nie tylko własny, aktualny i rzeczywisty interes skarżącego, lecz także interes publiczny. Wzgląd na obiektywne dobro wymiaru sprawiedliwości związane z brakiem powołań sędziowskich osób niedających rękojmi należytego wymiaru sprawiedliwości, niezawisłości i bezstronności przemawia za tym, aby – jeśli odwołujący się wykaże okoliczność braku niezależności KRS lub okoliczności wskazane w pkt 125 wyroku TSUE lub łącznie okoliczności wskazane w pkt 147–151 wyroku TSUE – Sąd Najwyższy uchylał uchwałę KRS nie tylko w części krzywdzącej odwołującego się, lecz także w części przedstawiającej wniosek o powołanie kontr­kandydatów, z wyjątkiem spraw, w których konkurs dotyczy większej lub równej liczby stanowisk sędziowskich niż liczba kandydatów.

Uchwała SN(7) z 8.1.2020 r., I NOZP 3/19


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Sąd Najwyższy jest uprawniony do badania niezależności Krajowej Rady Sądownictwa
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny