Rozporządzenie spadkiem z pominięciem nasciturusa

A A A

Osoba, należąca do kręgu spadkobierców ustawowych, na rzecz której spadkobierca legitymujący się stwierdzeniem nabycia spadku, rozporządził prawem należącym do spadku, nie nabyła tego prawa, jeżeli rzeczywistym spadkobiercą jest dziecko spadkodawcy, w chwili otwarcia spadku już poczęte, które urodziło się żywe (nasciturus) – wynika z uchwały Sądu Najwyższego.

Stan faktyczny i orzeczenie sądu I instancji

Po śmierci W.Z., jego matka M.Z. oraz jego siostra A.Z. wystąpiły do sądu o stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym. Sąd na podstawie przedstawionego przez matkę spadkodawcy własnoręcznego testamentu stwierdził, że całość spadku po W.Z. nabyła M.Z. Spadkobierczyni dokonała darowizny wchodzącego w skład spadku gospodarstwa rolnego na rzecz A.Z. Później okazało się, że po śmierci W.Z. urodziła się jego niepochodząca ze związku małżeńskiego córka – M.D., zaś po trwającym kilka lat postępowaniu ustalono, iż rzekomy testament spadkodawcy został sfałszowany. W 2016 r. sąd orzekł, że cały spadek po W.Z. nabyła jego małoletnia córka. Działająca w jej imieniu matka wystąpiła o uzgodnienie treści księgi wieczystej nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie M.D. w miejsce A.Z. jako właścicielki.

Sąd I instancji oddalił powództwo, wskazując, że zgodnie z art. 1028 KC, jeżeli ten, kto uzyskał stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, lecz spadkobiercą nie jest, rozporządza prawem należącym do spadku na rzecz osoby trzeciej, osoba, na której rzecz rozporządzenie następuje, nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, chyba że działa w złej wierze. W ocenie sądu dobra wiara A.Z. nie została skutecznie podważona.

Pytanie prawne

Sąd II instancji skierował do SN pytanie prawne o następującej treści: „Czy osobą trzecią w rozumieniu art. 1028 KC jest osoba, która przyjęła spadek jako spadkobierca ustawowy, lecz później okazało się, że nie jest ona rzeczywistym spadkobiercą?”.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że wykładnia systemowa może wskazywać, iż art. 1028 KC nie ma zastosowania wobec współspadkobierców w ich wzajemnych relacjach, celem tej regulacji jest bowiem ochrona osób trzecich. W konsekwencji należałoby przyjąć, że w sytuacji, gdy osoby należące do kręgu spadkobierców przyjęły spadek, jednak później okazało się, iż nie są one rzeczywistymi spadkobiercami, nie mogą korzystać z ochrony w postaci zalegalizowania wadliwego przeniesienia na nich prawa należącego do spadku. Sąd podkreślił, że istotnym utrudnieniem przy doprowadzeniu do sytuacji, w której osoba powołana do spadku wstępuje w ogół praw wcześniej należących do spadkodawcy, byłoby nałożenie na rzeczywistego spadkobiercę obowiązku przeprowadzenia dowodu, iż potencjalny spadkobierca działał w złej wierze.

Stanowisko SN

Sąd Najwyższy stwierdził, że jeśli po śmierci spadkodawcy dojdzie do urodzenia jego żywego dziecka, wówczas to dziecko jest jego spadkobiercą. W uzasadnieniu podkreślono, że orzeczenie o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter jedynie deklaratoryjny i w sytuacji istnienia poczętego dziecka powstaje stan zawieszenia, dziedziczenie zależy bowiem od tego czy nasciturus urodzi się żywy. Osoby będące spadkobiercami ustawowymi dokonując między sobą czynności rozporządzających prawami wchodzącymi w skład spadku, nie mogą powoływać się na ochronę wynikającą z art. 1028 KC, prowadziłoby to bowiem do pozbawienia spadku dziecka spadkodawcy.

Uchwała SN z 25.7.2019 r., III CZP 12/19


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Rozporządzenie spadkiem z pominięciem <em>nasciturusa</em>
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny