Reklama zagranicznej apteki wysyłkowej

A A A

Stan faktyczny

DocMorris NV (dalej jako: DM) prowadzi aptekę wysyłkową mającą siedzibę w Niderlandach, która dostarcza klientom w RFN produkty lecznicze wydawane na receptę lekarską. W 2015 r. rozpowszechniła w Niemczech prospekt reklamowy dotyczący „wielkiej gry promocyjnej” z nagrodami. Aby uczestniczyć w losowaniu, wystarczyło wysłać DM bon zamówienia na produkt leczniczy wydawany na receptę lekarską, z załączeniem tej recepty.

Niemiecka izba aptekarska wniosła powództwo przeciwko DM mające na celu uzyskanie zaniechania stosowania spornej reklamy, uzasadniając, że ta reklama ma charakter antykonkurencyjny i jest sprzeczna z niemiecką ustawy o reklamie środków leczniczych (dalej jako: HWG). Izba podkreślała, że sporna akcja reklamowa ma na celu wywarcie wpływu nie na dokonywany przez klienta wybór konkretnego produktu leczniczego, ale na wybór apteki, w której klient kupi poszukiwany produkt leczniczy, zaś wybór ten następuje po wyborze produktu leczniczego.

Stanowisko TS

1. Stosowanie dyrektywy 2000/31

Z art. 1 i 2 dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 8.6.2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym) wynika, że odnosi się ona do „usług społeczeństwa informacyjnego”. Zgodnie z art. 1 akapit pierwszy pkt 2 dyrektywy 98/34 obejmuje to każdą usługę społeczeństwa informacyjnego, tzn. każdą usługę normalnie świadczoną za wynagrodzeniem, na odległość, drogą elektroniczną i na indywidualne żądanie odbiorcy usług.

W niniejszej sprawie uczestnictwo w grze promocyjnej i złożenie zamówienia jednak nie musiało nastąpić za pośrednictwem internetowej strony sprzedaży. Trybunał stwierdził, że zakaz organizowania gier promocyjnych służących promowaniu usług sprzedaży produktów leczniczych dostarczanych drogą wysyłkową nie jest przedmiotem harmonizacji na szczeblu UE. Zatem ustalenie reguł w tym zakresie należy do kompetencji państw członkowskich, z zastrzeżeniem przestrzegania m.in. podstawowych swobód ustanowionych w TFUE.

2. Stosowanie postanowień TFUE

Zdaniem TS uregulowanie krajowe, które zakazuje organizowania gry przeznaczonej do promowania sprzedaży produktów leczniczych – takiej jak ta będąca przedmiotem sporu – może się wiązać zarówno ze swobodą świadczeniem usług (takie uregulowanie ma bowiem zastosowanie do aptek, których działalność polega w szczególności na sprzedaży detalicznej produktów leczniczych, i ogranicza ich działania służące zapoznaniu się z ich usługami, w tym sprzedaży wysyłkowej), jak i ze swobodą przepływu towarów (reguluje ono wszak pewną formę wprowadzania produktów leczniczych do obrotu, co do których jest bezsporne, że wchodzą one w zakres pojęcia „towarów” w rozumieniu postanowień TFUE (wyrok TS z 18.9.2019 r., VIPA, C-222/18, pkt 57, 60).

Jeżeli przepis prawa krajowego wiąże się z dwiema podstawowym swobodami, to w takim przypadku Trybunał poddaje go analizie zasadniczo pod kątem jednej z nich, jeżeli okaże się, że jedna z nich ma zupełnie drugorzędne znaczenie w stosunku do drugiej i można ją z tą drugą powiązać (wyrok VIPA, pkt 58). W niniejszej sprawie HWG nie dotyczy wykonywania działalności farmaceutów lub usług sprzedaży wysyłkowej jako takich, lecz reguluje formę reklamy dotyczącej produktów leczniczych. Trybunał uznał, że aspekt swobody przepływu towarów przeważa w niniejszym przypadku nad aspektem swobody świadczenia usług i odniósł się do postanowień TFUE dotyczących pierwszej z tych swobód (wyrok TS z 25.3.2004 r., Karner, C-71/02, pkt 47).

3. Zakaz środków o skutku równoważnym z ograniczeniami ilościowymi

Swoboda przepływu towarów stanowi podstawową zasadę TFUE, która znajduje wyraz w ujętym w art. 34 TFUE zakazie ograniczeń ilościowych w przywozie między państwami członkowskimi oraz wszelkich środków o skutku im równoważnym (wyrok TS z 19.10.2016 r., Deutsche Parkinson Vereinigung, C-148/15, pkt 20). Zgodnie z jednolitym orzecznictwem TS ustanowiony w art. 34 TFUE zakaz środków o skutku równoważnym z ograniczeniami ilościowymi obejmuje wszelkie przepisy państw członkowskich mogące bezpośrednio lub pośrednio, rzeczywiście lub potencjalnie, utrudnić przywóz pomiędzy państwami członkowskimi (wyroki TS: z 11.7.1974 r., Dassonville, 8/74, pkt 5; Deutsche Parkinson Vereinigung, pkt 22). Trybunał przypomniał, że zastosowanie do towarów pochodzących z innych państw członkowskich przepisów krajowych, które ograniczają niektóre sposoby prowadzenia sprzedaży lub ich zakazują, wymaga spełnienia dwóch warunków. Po pierwsze, są one stosowane do wszystkich zainteresowanych podmiotów gospodarczych prowadzących działalność na terytorium kraju, oraz po drugie, dotyczą w ten sam sposób, z prawnego i faktycznego punktu widzenia, obrotu towarami krajowymi i towarami pochodzącymi z innych państw członkowskich – nie jest w stanie utrudnić, bezpośrednio lub pośrednio, rzeczywiście lub potencjalnie, wymiany handlowej między państwami członkowskimi. Jeżeli warunki te są spełnione, zastosowanie uregulowań tego typu do sprzedaży produktów pochodzących z innego państwa członkowskiego, zgodnych z przepisami tego państwa, nie jest bowiem w stanie uniemożliwić ich dostępu do rynku lub ograniczyć tego dostępu w stopniu większym niż ma to miejsce w odniesieniu do produktów krajowych (wyrok TS z 21.9.2016 r., Etablissements Fr. Colruyt, C-221/15, pkt 35). Trybunał zakwalifikował jako „przepisy regulujące sposoby sprzedaży” w rozumieniu wyroku z 24.11.1993 r., Keck i Mithouard (C-267/91 i C-268/91, EU:C:1993:905) przepisy ograniczające m.in. możliwość prowadzenia przez przedsiębiorstwo działań reklamowych.

Wskazywany przez niemiecką izbę aptekarską przepis HWG, leżący u podstaw zakazu spornej akcji reklamowej, służy uregulowaniu oferowania korzyści o wartości pieniężnej w obszarze sprzedaży produktów leczniczych. Zdaniem Trybunału taki przepis prawa krajowego należy uznać za „regulujący sposoby sprzedaży” w rozumieniu orzecznictwa TS.

Z wyroku w sprawie Keck i Mithouard wynika, że taki sposób sprzedaży może jednak nie podlegać zakresowi stosowania art. 34 TFUE jeżeli spełnia powyżej przytoczone dwa warunki wymienione w pkt 35 tego wyroku. Trybunał wskazał, że HWG znajduje zastosowanie bez zróżnicowania do wszystkich aptek, które sprzedają produkty lecznicze na terytorium RFN, bez względu na to, czy mają one siedzibę na terytorium tego państwa, czy też w innym państwie członkowskim.

W odniesieniu do drugiego warunku Trybunał stwierdził, że przepisy krajowe zakazujące określonego rodzaju reklamy w konkretnych sektorach wpływają w ten sam sposób z prawnego i faktycznego punktu widzenia na sprzedaż towarów krajowych i na sprzedaż towarów pochodzących z innych państw członkowskich, w związku z czym stanowią one sposoby sprzedaży nieobjęte zakresem stosowania art. 34 TFUE (wyrok Karner, pkt 42). Takie prezentował stanowisko zwłaszcza w sprawie dotyczącej zasad etyki zawodowej zakazującej farmaceutom reklamowania poza ich apteką produktów parafarmaceutycznych, które mieli oni prawo sprzedawać (wyrok TS z 15.12.1993 r., Hünermund i in., C-292/92, pkt 22–24).

Z orzecznictwa TS wynika, że nie można wykluczyć, iż całkowity zakaz w danym państwie członkowskim określonej formy promocji produktu, który jest tam sprzedawany zgodnie z prawem, ma większy wpływ na produkty pochodzące z innych państw członkowskich (wyrok TS z 8.3.2001 r., Gourmet International Products, C-405/98, pkt 19). Niemniej TS stwierdził, że taki zakaz, jak ten ustanowiony w HWG, nie odnosi się do promocji określonego produktu leczniczego, lecz do promocji sprzedaży wysyłkowej wszelkiego rodzaju produktów leczniczych pochodzących zarówno z RFN, jak i z innych państw członkowskich.

W konsekwencji TS uznał, że obie przesłanki wynikające z wyroku w sprawie Keck i Mithouard są w pełni spełnione w przypadku takiego sposobu sprzedaży jak ten będący przedmiotem sporu w niniejszej sprawie.


Reasumując TS orzekł, że dyrektywę 2001/83 należy interpretować w ten sposób, że nie ma ona zastosowania do uregulowania krajowego zakazującego aptece, która sprzedaje produkty lecznicze drogą wysyłkową, organizowania akcji reklamowych w postaci gry promocyjnej umożliwiającej uczestnikom wygranie przedmiotów codziennego użytku innych niż produkty lecznicze, przy czym udział w tej grze jest uzależniony od przysłania zamówienia na produkt leczniczy stosowany u ludzi wydawany na receptę lekarską wraz z tą receptą. Ponadto, art. 34 TFUE należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwia się on takiemu uregulowaniu krajowemu.

Wyrok TS z 15.7.2021 r., DocMorris, C-190/20




Źródło: www.curia.eu

opracowała: dr Ewa Skibińska - WPiA UKSW w Warszawie, ORCID: 0000-0003-4607-1448


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Reklama zagranicznej apteki wysyłkowej
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny