Publiczne udostępnianie utworów

A A A

Czeska organizacja zbiorowego zarządzania prawami autor­skimi odnoszącymi się do utworów muzycznych (dalej jako: OSA) żądała od Léčebné lázně Mariánské Lázně a.s. (spółka zarządzająca niepublicznym zakładem opieki zdrowotnej świadczącym opiekę uzdrowiskową; dalej jako: uzdrowisko) zapłaty kwoty 546 995 CZK wraz z odsetkami za zwłokę z tytułu zainstalowania w pokojach uzdrowiska od maja 2008 r. do grudnia 2009 r. odbiorników telewizyjnych i radiowych. Za pomocą których – bez zawarcia umowy licencyjnej z OSA – uzdrowisko udostępniało pacjentom utwory znajdujące się w repertuarze zarządzanym przez OSA. Uzdrowisko powoływało się na sporne czeskie przepisy, zgodnie z którymi za przeprowadzanie transmisji radiowej lub telewizyjnej utworu nie jest uznawane udostępnianie utworu pacjentom w ramach świadczenia usług medycznych w zakładach opieki zdrowotnej.

W pierwszym pytaniu prejudycjalnym Krajský soud v Plzni dążył do ustalenia, czy art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29/WE w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu państwa członkowskiego wyłączającemu prawo autorów do zezwalania na publiczne udostępnianie ich utworów lub do zakazywania takiego udostępniania przez uzdrowisko, działający jako przedsiębiorstwo handlowe, w drodze celowego doprowadzania, za pośrednictwem odbiorników telewizyjnych lub radiowych, sygnału do pokoi pacjentów?

Przepisy dyrektywy 2001/29 mają na celu zapewnienie autorom wysokiego poziomu ochrony, umożliwiającego im otrzymanie stosownego wynagrodzenia za korzystanie z ich utworów polegające w szczególności na ich publicznym udostępnianiu. W związku z tym pojęcie „publiczne udostępnianie” zawarte w art. 3 ust. 1 tej dyrektywy należy rozumieć szeroko (wyrok w sprawie C 607/11, ITV Broadcasting i in., pkt 20 i przytoczone tam orzecznictwo). Trybunał podzielił stanowisko OSA, rządu czeskiego i Komisji, że czynność „publicznego udostępniania” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 ma miejsce wówczas, gdy podmiot prowadzący uzdrowisko umożliwia swym pacjentom dostęp do nadawanych utworów za pomocą odbiorników telewizyjnych lub radiowych, doprowadzając do pokoi odbierany sygnał będący nośnikiem utworów objętych ochroną. Pojęcie „udostępnianie” oznacza każde transmitowanie chronionych utworów, niezależnie od wykorzystywanych środków lub procesów technologicznych (wyrok w sprawach połączonych C 403/08 i C 429/08, Football Association Premier League i in., pkt 193). Termin „publiczny” użyty w art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29, oznacza, iż dotyczy to nieokreślonej i znacznej liczby potencjalnych odbiorców (wyrok w sprawie ITV Broadcasting i in., pkt 32). Szczególnie istotne jest to, ile osób ma dostęp do tego samego utworu równocześnie i kolejno po sobie (wyrok w sprawie C 306/05, SGAE, pkt 39). Rzecznik generalna wskazała (pkt 28 opinii), że uzdrowisko może, zarówno równocześnie, jak i sukcesywnie, pomieścić nieokreśloną, lecz znaczącą liczbę ludzi mogących odbierać transmisje w swoich pokojach.

Zgodnie z orzecznictwem TS, aby nadawany utwór wchodził w zakres pojęcia „publiczne udostępnianie” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 musi być transmitowany nowym odbiorcom, czyli odbiorcom, których autorzy chronionych utworów nie brali pod uwagę, zezwalając na wykorzystywanie swoich utworów w ramach pierwotnego publicznego udostępniania (wyrok w sprawach połączonych Football Association Premier League i in., pkt 197 i przytoczone tam orzecznictwo). Podobnie jak w przypadku klientów hotelowych, pacjenci uzdrowiska stanowią krąg takich nowych odbiorców. W przypadku braku zapewnienia dostępu do chronionych utworu pacjenci nie mogliby, co do zasady, korzystać z nadawanego utworu (wyrok w sprawie SGAE, pkt 41, 42). Wobec powyższego TS stwierdził, że udostępnianie przez uzdrowisko chronionych utworów w drodze celowego doprowadzenia, za pośrednictwem odbiorników telewizyjnych lub radiowych, sygnału do pokoi pacjentów tego zakładu stanowi „publiczne udostępnianie” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29.

Trybunał orzekł, że przepis art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu państwa członkowskiego wyłączającemu prawo autorów do zezwalania na publiczne udostępnianie ich utworów lub do zakazywania takiego udostępniania przez uzdrowisko, działające jako przedsiębiorstwo handlowe, w drodze celowego doprowadzania, za pośrednictwem odbiorników telewizyjnych lub radiowych, sygnału do pokoi pacjentów tego uzdrowiska. Na powyższą wykładnię nie mają wpływu art. 5 ust. 2 lit. e), art. 5 ust. 3 lit. b) i art. 5 ust. 5 tej dyrektywy.

Ponadto, TS stwierdził, że przepis art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 należy interpretować w ten sposób, że nie może być on powoływany przez organizację zbiorowego zarządzania w sporze pomiędzy jednostkami w celu wyłączenia stosowania sprzecznego z tym przepisem uregulowania państwa członkowskiego. Jednakże TS podkreślił, że sąd rozpoznający taki spór ma jednak obowiązek dokonywania wykładni tego uregulowania tak dalece, jak to możliwe, w świetle treści oraz zamierzeń powyższego przepisu dyrektywy, aby uzyskać rozstrzygnięcie zgodne z realizowanym przez niego celem (prounijna wykładnia).

Następnie TS odniósł się do pytania prejudycjalnego Krajský soud v Pleni, w którym ten sąd dążył do ustalenia, czy przepis art. 16 dyrektywy 2006/123 oraz postanowienia art. 56 lub art. 102 TFUE należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu państwa członkowskiego, które zastrzega wykonywanie zbiorowego zarządzania prawami autorskimi odnoszącymi się do określonych rodzajów chronionych utworów na terytorium tego państwa członkowskiego na rzecz jednej tylko organizacji zbiorowego zarządzania, uniemożliwiając tym samym użytkownikowi takich utworów, takiemu jak uzdrowisko, skorzystanie z usług organizacji zbiorowego zarządzania mającej siedzibę w innym państwie członkowskim?

Trybunał stwierdził, że organizację zbiorowego zarządzania (taką jak OSA) należy uznać za podmiot świadczący na rzecz użytkownika chronionych utworów (takiego jak uzdrowisko) „usługę” w rozumieniu zarówno art. 4 pkt 1) dyrektywy 2006/123, jak i art. 57 TFUE.

Sporne czeskie uregulowanie może uniemożliwiać uzdrowisku korzystanie w charakterze użytkownika chronionych utworów z usług organizacji zbiorowego zarządzania mającej siedzibę w innym państwie członkowskim. Ponieważ tego rodzaju usługa ma charakter transgraniczny, znajduje tu zastosowanie art. 56 TFUE (wyrok w sprawie Bond van Adverteerders i in., pkt 15). Trybunał uznał, że czeskie przepisy zakazują w praktyce świadczenia tego rodzaju usługi i stanowi ono ograniczenie swobody świadczenia usług (wyrok w sprawach połączonych Football Association Premier League i in., pkt 85). Przepis stanowiąc ograniczenie swobody świadczenia usług są zgodnie z unijnym prawem jeżeli odpowiadają nadrzędnym względom interesu ogólnego, są właściwe do tego, aby zapewnić realizację celu zamierzonego w interesie ogólnym i nie wykraczają poza to, co niezbędne do jego osiągnięcia. Trybunał podzielił stanowisko OSA, że ochrona praw własności intelektualnej należy do nadrzędnych względów interesu ogólnego (wyrok w sprawach połączonych Football Association Premier League i in., pkt 94 i przytoczone tam orzecznictwo). Ponadto sporne uregulowanie jest adekwatne i proporcjonalne, a zatem nie narusza postanowień art. 56 TFUE.

Organizacja zbiorowego zarządzania taka jak OSA jest przedsiębiorstwem, do którego stosuje się art. 102 TFUE (wyrok w sprawie 127/73, BRT i Société belge des auteurs, compositeurs et éditeurs (BRT II), pkt 6, 7). Postanowienie art. 106 ust. 2 TFUE, które zawiera reguły szczególne znajdujące zastosowanie do przedsiębiorstw zobowiązanych m.in. do zarządzania usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym, nie stanowi przeszkody dla stosowania art. 102 TFUE do organizacji takiej jak OSA. Tego rodzaju organizacja, której państwo nie powierzyło szczególnych zadań i która zarządza prawami w interesie prywatnym, nawet jeśli są to prawa własności intelektualnej chronione na mocy ustawy, nie może być objęta zakresem stosowania pierwszego z tych postanowień (wyroki: w sprawie BRT II, pkt 23: w sprawie GVL przeciwko Komisji, pkt 32). Natomiast sporne uregulowanie może być objęte zakresem art. 106 ust. 1 TFUE. Powoduje to przyznanie organizacji zbiorowego zarządzania praw wyłącznych w zakresie zarządzania prawami autorskimi odnoszącymi się do określonej kategorii utworów chronionych na terytorium danego państwa członkowskiego, uniemożliwiając w ten sposób innym przedsiębiorstwom wykonywanie tego rodzaju działalności gospodarczej na tym terytorium (wyrok w sprawie C 475/99, Ambulanz Glöckner, pkt 24). Jednak TS uznał, że sama okoliczność, iż państwo członkowskie przyznało organizacji zbiorowego zarządzania (takiej jak OSA) w zakresie zarządzania prawami autorskimi odnoszącymi się do jednej z kategorii chronionych utworów monopol na terytorium tego państwa członkowskiego, nie jest sam w sobie sprzeczny z art. 102 TFUE.

Trybunał orzekł, że przepis art. 16 dyrektywy 2006/123 oraz postanowienia art. 56 i art. 102 TFUE należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniu państwa członkowskiego, które zastrzega wykonywanie zbiorowego zarządzania prawami autorskimi odnoszącymi się do określonych rodzajów chronionych utworów na terytorium tego państwa członkowskiego na rzecz jednej tylko organizacji zbiorowego zarządzania, uniemożliwiając tym samym użytkownikowi takich utworów, takiemu jak uzdrowisko, skorzystanie z usług organizacji zbiorowego zarządzania mającej siedzibę w innym państwie członkowskim. Jednakże art. 102 TFUE należy interpretować ten sposób, że o nadużyciu pozycji dominującej może świadczyć narzucanie przez tę pierwszą organizację zbiorowego zarządzania za jej usługi stawek cenowych znacząco wyższych od tych stosowanych w innych państwach członkowskich, pod warunkiem że porównanie stawek cenowych zostało przeprowadzone na jednorodnej podstawie, lub stosowanie wygórowanych stawek cenowych, które nie pozostają w rozsądnym związku z wartością ekonomiczną wykonanego świadczenia.

Wyrok TS z 27.2.2014 r. w sprawie C 351/12, OSA

opracowała: dr Ewa Skibińska - adiunkt na WPiA UKSW w Warszawie

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Publiczne udostępnianie utworów
Ewa Skibińska
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny