Prawo pobytu

A A A

Rozpatrywane przez TS sprawy dotyczyły obywateli państw trzecich, którzy po zawarciu związków małżeńskich z obywatelkami Unii przebywającymi i pracującymi w Irlandii nabyli prawo pobytu w tym państwie członkowskim zgodnie z art. 7 ust. 2 dyrektywy 2004/38 w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich. To prawo obejmowało okres od 3 miesięcy do 5 lat i przysługiwało im jako małżonkom towarzyszącym lub dołączającym do obywatela Unii w przyjmującym państwie członkowskim. Przed upływem tego okresu, w każdym ze stanów faktycznych, małżonek będący obywatelem Unii opuścił terytorium Irlandii w celu zamieszkania w innym państwie członkowskim, podczas gdy małżonek będący obywatelem państwa trzeciego pozostał w Irlandii. Krótko po wyjeździe małżonkowie będący obywatelami Unii wszczęli postępowania rozwodowe, które zakończyły się prawomocnymi wyrokami orzekającymi o rozwiązaniu tych małżeństw. Wnioski obywateli państw trzecich o zachowanie po rozwodzie prawa pobytu w Irlandii zostały oddalone.

Poprzez pierwsze pytanie prejudycjalne sąd odsyłający dążył do ustalenia, czy art. 13 ust. 2 dyrektywy 2004/38 należy interpretować w ten sposób, że obywatel państwa trzeciego, który rozwiódł się z obywatelem Unii, po okresie małżeństwa trwającym co najmniej 3 lata, w tym 1 rok w przyjmującym państwie członkowskim, może zachować prawo pobytu w tym państwie członkowskim na podstawie tego przepisu, jeżeli przed orzeczeniem rozwodu małżonek wyjechał z tego państwa członkowskiego?

Zgodnie z orzecznictwem TS prawa przysługujące obywatelom państw trzecich na podstawie dyrektywy 2004/38 nie są autonomicznymi prawami tych obywateli, ale prawami pochodnymi uwarunkowanymi skorzystaniem przez obywatela Unii ze swobody przemieszczania się. Cel i uzasadnienie tych praw pochodnych opierają się na stwierdzeniu, że odmowa przyznania takiego prawa mogłaby naruszać swobodę przemieszczania się obywatela Unii, zniechęcając go do korzystania z prawa wjazdu i prawa pobytu na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego (wyrok O. i B., C 456/12, pkt 36, 45). Prawo wjazdu i prawo pobytu w państwie członkowskim na mocy dyrektywy 2004/38 przysługuje wyłącznie tym obywatelom państw trzecich, którzy są, w rozumieniu art. 2 pkt 2 tej dyrektywy, „członkami rodziny” obywatela Unii korzystającego z prawa do swobodnego przemieszczania się (wyrok Iida, C 40/11, pkt 51). Dodatkowo art. 7 dyrektywy 2004/38, odnoszący się do prawa pobytu przez okres przekraczający trzy miesiące, przewiduje wymóg, aby członkowie rodziny obywatela Unii, którzy nie mają obywatelstwa jednego z państw członkowskich, w celu skorzystania z prawa pobytu w przyjmującym państwie członkowskim „towarzyszyli” mu lub „dołączyli” do niego w tym państwie (wyrok Metock i in., C 127/08, pkt 86). Z orzecznictwa TS wynika, że ten wymóg nie należy rozumieć w ten sposób, że oboje małżonkowie muszą razem mieszkać, ale oboje powinni mieszkać w państwie członkowskim, w którym małżonek będący obywatelem Unii korzysta z prawa do swobodnego przemieszczania się (wyrok Ogieriakhi, C 244/13, pkt 39). Zatem obywatele państw trzecich będący członkami rodziny obywatela Unii mogą ubiegać się o prawo pobytu, na podstawie przepisów dyrektywy 2004/38, tylko i wyłącznie w przyjmującym państwie członkowskim, w którym mieszka obywatel Unii (wyrok Iida, pkt 63, 64).

Ponadto, art. 7 ust. 2 dyrektywy 2004/38 przyznaje członkom rodziny obywatela Unii, którzy mają obywatelstwo państwa trzeciego i którzy towarzyszą mu w przyjmującym państwie członkowskim lub dołączają do niego w tym państwie, prawo pobytu w tym państwie członkowskim przez okres dłuższy niż trzy miesiące, pod warunkiem że ten obywatel Unii sam spełnia wymogi określone w art. 7 ust. 1 lit. a), b) lub c) tej dyrektywy.

Zdaniem TS z powyższego wynika, że jeżeli obywatel Unii, znajdujący się w sytuacji takiej jak małżonki skarżących w postępowaniu głównym, wyjeżdża z przyjmującego państwa członkowskiego i osiedla się w innym państwie członkowskim albo w państwie trzecim, jego małżonek będący obywatelem państwa trzeciego przestaje spełniać wymogi warunkujące posiadanie przez niego prawa pobytu w przyjmującym państwie członkowskim określone w art. 7 ust. 2 dyrektywy 2004/38.

Na podstawie art. 13 ust. 2 ak. 1 lit. a) dyrektywy 2004/38 rozwód nie prowadzi do utraty prawa pobytu przez członków rodziny obywatela Unii, którzy nie są obywatelami jednego z państw członkowskich, jeżeli „przed rozpoczęciem postępowania rozwodowego […] małżeństwo […] trwało co najmniej trzy lata, w tym jeden rok w przyjmującym państwie członkowskim”. Trybunał stwierdził, że będący obywatelem państwa trzeciego małżonek obywatela Unii może zachować prawo pobytu na podstawie tego przepisu tylko wówczas, gdy państwo członkowskie, w którym ten obywatel państwa trzeciego zamieszkuje, jest „przyjmującym państwem członkowskim”, w rozumieniu art. 2 ust. 3 dyrektywy 2004/38, w chwili wszczęcia postępowania rozwodowego. Jednakże nie jest tak w sytuacji, gdy przed wszczęciem takiego postępowania obywatel Unii wyjeżdża z państwa członkowskiego, w którym zamieszkuje jego małżonek, w celu osiedlenia się w innym państwie członkowskim albo w państwie trzecim. W takim przypadku z chwilą wyjazdu obywatela Unii obywatel państwa trzeciego traci pochodne prawo pobytu przysługujące mu na podstawie art. 7 ust. 2 dyrektywy 2004/38, skutkiem czego nie może zachować tego prawa na podstawie art. 13 ust. 2 ak. 1 lit. a). W postępowaniach głównych małżonkowie będący obywatelami Unii wyjechali z przyjmującego państwa członkowskiego i osiedlili się w innym państwie członkowskim, zanim wszczęli postępowanie rozwodowe. Trybunał podzielił stanowisko rzecznika generalnego (pkt 27 opinii), że w rozpatrywanych sprawach wraz z wyjazdem małżonka będącego obywatelem Unii prawo pobytu małżonka będącego obywatelem państwa trzeciego, który pozostaje w przyjmującym państwie członkowskim, wygasa.

Trybunał zaznaczył, że na podstawie przepisów prawa krajowego, które mogą przyznawać szerszą ochronę, obywatel państwa trzeciego, w okolicznościach takich jak rozpatrywane w postępowaniach głównych, będzie mógł uzyskać zezwolenia na dalszy pobyt w danym państwie (wyrok Melloni, C 399/11, pkt 60). Wszystkim skarżącym już po rozwodzie przyznano na podstawie prawa krajowego tymczasowe zezwolenie na pobyt i pracę w Irlandii i na tej podstawie mogli oni dalej legalnie mieszkać w tym państwie członkowskim.

Trybunał orzekł, że art. 13 ust. 2 dyrektywy 2004/38 należy interpretować w ten sposób, że obywatel państwa trzeciego, który rozwiódł się z obywatelem Unii, po okresie małżeństwa trwającym co najmniej trzy lata, w tym jeden rok w przyjmującym państwie członkowskim, nie może zachować prawa pobytu w tym państwie na podstawie tego przepisu, jeżeli przed wszczęciem postępowania rozwodowego małżonek będący obywatelem Unii wyjechał z tego państwa członkowskiego.

Poprzez drugie pytanie sąd odsyłający zmierzał do wykładni wymogu posiadania przez obywatela Unii wystarczających środków dla niego i członków rodziny, określonego w art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2004/38.

W postępowaniach głównych ustalono, że przed wyjazdem małżonka będącego obywatelem Unii z przyjmującego państwa członkowskiego ten małżonek przez pewien okres nie pracował w tym państwie członkowskim i utrzymywał się z działalności swojego małżonka będącego obywatelem państwa trzeciego. Z art. 7 ust. 1 lit. b) i art. 7 ust. 2 dyrektywy 2004/38 wynika, że członkowie rodziny obywatela Unii, który przebywa na terytorium innego państwa członkowskiego, ani nie będąc pracownikiem, ani nie prowadząc działalności na własny rachunek, mają prawo, niezależnie od swego obywatelstwa, towarzyszyć temu obywatelowi lub dołączyć do niego, jeśli posiada on w przyjmującym państwie członkowskim wystarczające środki na utrzymanie siebie i członków swojej rodziny oraz pełne ubezpieczenie zdrowotne (wyrok Ibrahim i Secretary of State for the Home Department, C 310/08, pkt 28). Z orzecznictwa TS wynika, że użyte w tym przepisie sformułowanie „posiadają” wystarczające środki należy rozumieć w ten sposób, że wystarczy, aby obywatele Unii mieli możliwość dysponowania takimi środkami, przy czym ten przepis nie wprowadza żadnych wymogów co do pochodzenia tych środków, które w szczególności mogą być dostarczane przez obywatela państwa trzeciego (wyrok Alokpa i Moudoulou, C 86/12, pkt 27). Trybunał podkreślił, że interpretowanie wymogu posiadania wystarczającej ilości środków w ten sposób, że zainteresowany sam musiałby je posiadać, bez możliwości wskazania w tym względzie środków członka rodziny, który mu towarzyszy, rozszerzałoby warunek określony w dyrektywie 2004/38 o wymóg odnoszący się do pochodzenia tych środków, co stanowiłoby nieproporcjonalną ingerencję w wykonywanie podstawowego prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu zagwarantowanych w art. 21 TFUE, jako że wymóg taki wykraczałby poza to, co jest konieczne do osiągnięcia zamierzonych celów, czyli ochrony finansów publicznych państw członkowskich (wyrok Zhu i Chen, C 200/02, pkt 33).

Trybunał orzekł, że art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2004/38 należy interpretować w ten sposób, że obywatel Unii posiada wystarczające środki dla siebie i członków swojej rodziny, aby nie stanowić obciążenia dla systemu pomocy społecznej przyjmującego państwa członkowskiego w okresie pobytu, nawet jeżeli część tych środków pochodzi ze środków jego małżonka będącego obywatelem państwa trzeciego.

Wyrok TS z 16.7.2015 r., Singh i in., C 218/14

Źródło: www.curia.eu

opracowała: dr Ewa Skibińska - adiunkt na WPiA UKSW w Warszawie

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Prawo pobytu
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny