Prawo do tłumaczenia

A A A

Podczas kontroli przeprowadzonej przez policję stwierdzono, że G. Covaci, obywatel rumuński, prowadził na terytorium RFN pojazd bez ważnej umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej oraz że przedstawiona przez niego polisa ubezpieczeniowa była sfałszowana. G. Covaci został przesłuchany przez policję z udziałem tłumacza ustnego. Nie posiadał miejsca stałego pobytu na obszarze obowiązywania prawa niemieckiego, dlatego udzielił nieodwołalnego pisemnego pełnomocnictwa do doręczeń na rzecz trzech pracowników Amtsgericht Laufen. Zgodnie z treścią tego pełnomocnictwa terminy do wnoszenia środków zaskarżenia zaczynają biec od chwili dokonania doręczenia orzeczenia do tych pełnomocników. Po zakończeniu dochodzenia, prokuratura złożyła do sądu w Laufen wniosek o wydanie wyroku nakazowego nakładającego na G. Covaciego karę grzywny. Wyrok nakazowy wydawany jest w uproszczonym postępowaniu karnym, z pominięciem rozprawy lub innego posiedzenia o charakterze kontradyktoryjnym i jest prawomocny po upływie dwutygodniowego terminu, który biegnie od momentu doręczenia tego wyroku. We wniosku o wydanie wyroku nakazowego prokuratura podnosiła m.in. aby pisemne oświadczenia, w tym wniesienie sprzeciwu od wyroku, były sporządzone w języku niemieckim.

Poprzez pytanie prejudycjalne niemiecki sąd dążył do ustalenia, czy art. 1–3 dyrektywy 2010/64/UE w sprawie prawa do tłumaczenia ustnego i tłumaczenia pisemnego w postępowaniu karnym należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu prawa krajowego, które w ramach postępowania karnego nie pozwalają osobie, wobec której został wydany wyrok nakazowy na wniesienie środka zaskarżenia od tego orzeczenia na piśmie w języku innym niż język postępowania, nawet jeśli nie włada ona tym ostatnim językiem?

Przepis art. 1 ust. 1 dyrektywy 2010/64 przewiduje prawo do tłumaczenia ustnego i pisemnego m.in. w ramach postępowania karnego. Ponadto art. 1 ust. 2 tej dyrektywy precyzuje, że to prawo przysługuje od chwili, gdy organy danego państwa członkowskiego poinformują właściwe osoby, że są one podejrzane lub oskarżone o popełnienie przestępstwa, do czasu zakończenia postępowania rozumianego jako ostateczne ustalenie tego, czy popełniły one przestępstwo, w tym wydania wyroku skazującego lub rozpatrzenia wszelkich środków zaskarżenia.

Przepis art. 2 dyrektywy 2010/64 reguluje prawo do tłumaczenia ustnego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 3 prawo do tłumaczenia ustnego przysługuje jedynie podejrzanym lub oskarżonym, którzy nie są w stanie sami komunikować w języku danego postępowania karnego ponieważ nie mówią lub nie rozumieją tego języka, bądź z powodu upośledzenia słuchu lub mowy. Celem zagwarantowania rzetelności postępowania i umożliwienia zainteresowanej osobie zrealizowania przysługującego jej prawa do obrony, ten przepis zapewnia, aby dana osoba, gdy zostanie wezwana do samodzielnego składania oświadczeń ustnych m.in. w ramach postępowania karnego bezpośrednio przed właściwym sądem, lub do wiadomości swojego obrońcy, mogła to uczynić we własnym języku.

Zgodnie z motywem 12 dyrektywy 2010/64, w celu zwiększenia wzajemnego zaufania między państwami członkowskimi ta dyrektywa określa wspólne minimalne zasady, które mają być stosowane w zakresie tłumaczenia pisemnego i ustnego w postępowaniu karnym. Na podstawie motywu 17 z tych minimalnych zasady wynika darmowa i odpowiednia pomoc językowa, umożliwiająca podejrzanym lub oskarżonym, którzy nie mówią w języku postępowania karnego lub go nie rozumieją, pełne wykonywanie swojego prawa do obrony oraz gwarantować rzetelność postępowania. Jednak zdaniem TS, wymaganie od państw członkowskich, aby nie tylko umożliwiały one zainteresowanym bycie poinformowanymi w pełnym zakresie i w ich języku o zarzucanych im czynach, a także przedstawienie ich własnej wersji tych wydarzeń, lecz również, aby systematycznie przejmowały one koszty tłumaczenia wszelkich środków zaskarżenia wnoszonych przez te osoby od orzeczeń sądowych, których są adresatami, wykraczałoby poza cele, do których realizacji dąży dyrektywa 2010/64.

Trybunał stwierdził, że przewidziane w art. 2 dyrektywy 2010/64 prawo do tłumaczenia ustnego dotyczy tłumaczenia ustnych kontaktów podejrzanego lub oskarżonego z organami śledczymi, sądowymi, względnie w odpowiednim przypadku z obrońcą, a nie tłumaczenia pisemnego wszystkich dokumentów przedstawionych przez podejrzanego lub oskarżonego. Przepis ten gwarantuje osobie znajdującej w się w sytuacji G. Covaciego możliwość korzystania z nieodpłatnej pomocy tłumacza ustnego, jeżeli samodzielnie wnosi ona ustnie sprzeciw od wyroku nakazowego, którego jest adresatem do właściwego sądu krajowego tak, aby sąd mógł sporządzić protokół ze złożenia sprzeciwu, albo jeśli składa ona sprzeciw na piśmie, z pomocą obrońcy, który przejmuje na siebie odpowiedzialność za sporządzenie odpowiedniego dokumentu w języku postępowania.

Przepis art. 3 dyrektywy 2010/64 reguluje tłumaczenie istotnych dokumentów celem umożliwienia zainteresowanym osobom możliwości wykonania przysługującego im prawa do obrony oraz zagwarantowania rzetelności postępowania. Rzecznik generalny wskazał (pkt 57 opinii), że, co do zasady, art. 3 dotyczy jedynie tłumaczenia pisemnego na język zrozumiały dla zainteresowanej osoby pewnych istotnych dokumentów sformułowanych przez właściwe organy w języku postępowania. Ponadto, tę wykładnię potwierdza lista dokumentów, które art. 3 ust. 2 dyrektywy 2010/64 uznaje za istotne i dla których tłumaczenie jest, w związku z tym, konieczne (m.in. orzeczenia o pozbawieniu danej osoby wolności). Jednak dyrektywa 2010/64 ustanawia jedynie minimalne zasady, pozostawiając państwom członkowskim zgodnie z motywem 32 tej dyrektywy możliwość rozszerzenia praw określonych w niniejszej dyrektywie. Ponadto TS zauważył, że art. 3 ust. 3 dyrektywy 2010/64 pozwala właściwym władzom na podjęcie w każdym konkretnym przypadku decyzji, czy dokumenty inne niż te przewidziane w art. 3 ust. 1 i 2 tej dyrektywy są istotne w rozumieniu tego przepisu. Trybunał wskazał, że do sądu odsyłającego należy ustalenie czy sprzeciw wniesiony na piśmie od wyroku nakazowego należy uznać za dokument istotny, którego tłumaczenie jest niezbędne.

Trybunał orzekł, że przepisy art. 1–3 dyrektywy 2010/64 należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniu prawa krajowego, które w ramach postępowania karnego nie pozwala osobie, wobec której został wydany wyrok nakazowy na wniesienie środka zaskarżenia od tego orzeczenia na piśmie w języku innym niż język postępowania, nawet jeśli ta osoba nie włada tym ostatnim językiem, chyba że właściwe organy uznają – zgodnie z art. 3 ust. 3 tej dyrektywy – że w kontekście odnośnego postępowania i okoliczności danej sprawy ten sprzeciw stanowi istotny dokument.

Poprzez kolejne pytanie prejudycjalne sąd odsyłający dążył do ustalenia, czy przepisy art. 2, art. 3 ust. 1 lit. c) oraz art. 6 ust. 1 i 3 dyrektywy 2012/13/UE w sprawie prawa do informacji w postępowaniu karnym należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu państwa członkowskiego, które w ramach postępowania karnego nakłada na oskarżonego niebędącego rezydentem tego państwa obowiązek ustanowienia pełnomocnika do doręczeń dla celów wydanego wobec niego wyroku nakazowego?

Przepis art. 1 dyrektywy 2012/13 przewiduje prawo osób podejrzanych lub oskarżonych do informacji dotyczących praw przysługujących im w postępowaniu karnym oraz sformułowanego wobec nich oskarżenia. Zgodnie z art. 3 dyrektywy 2012/13 państwa członkowskie zapewniają, aby osobom podejrzanym lub oskarżonym udzielano informacji dotyczących co najmniej niektórych praw procesowych, wymienionych w tym przepisie.

Z powodu uproszczonego charakteru postępowania toczącego się przed sądem odsyłającym doręczenie wyroku nakazowego następuje dopiero po rozstrzygnięciu przez sąd zasadności oskarżenia. Jednak TS wskazał, że rozstrzygnięcie sądu w tym wyroku ma jedynie charakter tymczasowy i jego doręczenie stanowi dla oskarżonego pierwszą możliwość powzięcia wiedzy o zarzucanych mu czynach. Doręczenie wyroku nakazowego musi – zgodnie z art. 6 dyrektywy 2012/13 – być uważane za formę zakomunikowania oskarżenia osobie, której ono dotyczy i powinno spełniać wymogi określone w tym przepisie. Rzecznik generalny wskazał (pkt 105 opinii), że dyrektywa 2012/13 nie reguluje trybu przekazania informacji dotyczących takiego oskarżenia. Trybunał stwierdził, że brak tych regulacji nie może wpływać na umożliwienie oskarżonemu o popełnienie przestępstwa przygotowania obrony oraz na zagwarantowaniu rzetelności postępowania. Z postanowienia odsyłającego wynika, że niemieckie ustawodawstwo przewiduje, iż wyrok nakazowy jest doręczany pełnomocnikowi oskarżonego i że ten ostatni dysponuje terminem dwóch tygodni na wniesienie sprzeciwu od tego wyroku. Po upływie tego terminu wyrok nakazowy staje się prawomocny. Trybunał stwierdził, że gdyby bieg dwutygodniowego terminu, którego dotyczy postępowanie główne, rozpoczynał się w chwili, w której oskarżony faktycznie powziął wiedzę o wyroku nakazowym – który to wyrok zawiera informacje na temat oskarżenia w rozumieniu art. 6 dyrektywy 2012/13 – to możliwość wykorzystania tego terminu przez niego w całości byłaby zapewniona. Natomiast jeżeli bieg tego terminu rozpoczyna się z chwilą doręczenia wyroku nakazowego pełnomocnikowi oskarżonego, ten ostatni nie może skutecznie wykonywać przysługującego mu prawa do obrony i nie ma on możliwości wykorzystania tego terminu w całości.

Trybunał orzekł, że przepisy art. 2, art. 3 ust. 1 lit. c) oraz art. 6 ust. 1 i 3 dyrektywy 2012/13 należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniu państwa członkowskiego, takiemu jak stanowiące przedmiot postępowania głównego, które w ramach postępowania karnego nakłada na oskarżonego niebędącego rezydentem tego państwa członkowskiego obowiązek ustanowienia pełnomocnika do doręczeń dla celów wydanego wobec niego wyroku nakazowego, pod warunkiem, że ta osoba ma faktyczną możliwość wykorzystania w całości terminu na wniesienie sprzeciwu od tego wyroku.

Wyrok TS z 15.10. 2015 r., Covaci, C 216/14

Źródło: www.curia.eu

opracowała: dr Ewa Skibińska - adiunkt na WPiA UKSW w Warszawie

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Prawo do tłumaczenia
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny