Prawo do rozpowszechniania

A A A

Knoll International SpA (spółka prawa włoskiego; dalej jako: Knoll) należy do koncernu, którego spółka dominująca Knoll Inc. ma siedzibę w Pennsylvanii (Stany Zjednoczone). Koncern produkuje i sprzedaje na całym świecie meble wysokiej jakości. Knoll sprzedaje m.in. zaprojektowane przez Marcela Breuera fotel „Wassily” i stół „Laccio” oraz Ludwiga Miesa van der Rohego fotel, taboret, sofa i stół „Barcelona”, krzesła „Brno” i „Prag”, a także fotel „Freischwinger” (dalej jako: utwory chronione). Knoll jest uprawniona do dochodzenia roszczeń wynikających z wyłącznych praw autorskich, które posiada spółka dominująca, w tym do korzystania z utworów chronionych w RFN.

Dimensione Direct Sales Srl (spółka prawa włoskiego; dalej jako: Dimensione) prowadzi działalność w Europie w zakresie sprzedaży mebli designerskich m.in. poprzez swoją stronę internetową. W latach 2005 i 2006 Dimensione reklamowała sprzedaż mebli podobnych do utworów chronionych w czasopismach niemieckich, ulotkach reklamowych oraz poprzez stronę internetową dostępną w języku niemieckim. Knoll uznała, że te meble były imitacjami lub reprodukcjami utworów chronionych i wystąpiła do sądu w Hamburgu z powództwem przeciwko Dimensione i M. Labiance, w ramach którego zażądała zakazania im oferowania do sprzedaży w RFN tych mebli. Knoll podniosła, że te meble były objęte ochroną z tytułu praw autorskich jako dzieła sztuki użytkowej, a reklamując kopię utworów chronionych w RFN Dimensione naruszyła to prawo.

W pytaniach prejudycjalnych Bundesgerichtshof dążył do ustalenia, czy art. 4 ust. 1 dyrektywy 2001/29 w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym należy interpretować w ten sposób, że zezwala on podmiotowi wyłącznego prawa do rozpowszechniania utworu chronionego na sprzeciwienie się ofercie sprzedaży lub reklamie dotyczącej oryginału lub kopii tego utworu, nawet jeśli nie zostałoby wykazane, że na podstawie tej oferty lub reklamy dochodzi do nabycia w Unii przedmiotu chronionego?

Zgodnie z art. 4 ust. 1 dyrektywy 2001/29 przyznaje się twórcom wyłączne prawo do zezwalania lub zabraniania jakiejkolwiek formy publicznego rozpowszechniania oryginału ich utworów lub ich kopii w drodze sprzedaży lub w inny sposób. Termin „rozpowszechnianie” w rozumieniu tego przepisu stanowi autonomiczne pojęcie unijnego prawa, którego wykładnia nie może zależeć od prawa mającego zastosowanie do transakcji, w ramach których doszło do rozpowszechniania (wyrok Donner, C 5/11, pkt 25).

Z orzecznictwa TS wynika, że z uwagi na to, że dyrektywa 2001/29 ma na celu wdrożenie w UE obowiązków, które na niej ciążą, oraz że unijne akty prawne należy, o ile to możliwe, interpretować w świetle prawa międzynarodowego, w szczególności jeśli są to przepisy, które mają właśnie na celu wprowadzenie w życie umowy międzynarodowej zawartej przez UE – pojęcie „rozpowszechnianie” zawarte w art. 4 ust. 1 tej dyrektywy powinno być interpretowane zgodnie z art. 6 ust. 1 Traktatu WIPO o prawie autorskim (dalej jako: TPA) (wyrok Donner, pkt 23). Trybunał uznał, że pojęcie „publiczne rozpowszechnianie […] w drodze sprzedaży” znajdujące się w art. 4 ust. 1 dyrektywy 2001/29 powinno być rozumiane […] jako mające to samo znaczenie, co wyrażenie „publiczne udostępnianie […] drogą sprzedaży” zawarte w art. 6 ust. 1 TPA (wyrok Donner, pkt 24).

Trybunał wskazał, że publiczne rozpowszechnianie charakteryzuje się szeregiem transakcji, począwszy przynajmniej od zawarcia umowy sprzedaży, do jej wykonania w drodze dostawy na rzecz jednego z klientów. W związku z tym handlowiec jest odpowiedzialny za każdą dokonaną przez siebie lub na swój rachunek transakcję prowadzącą do „publicznego rozpowszechniania” w państwie członkowskim, w którym rozpowszechniane towary są chronione prawem (wyrok Blomqvist, C 98/13, pkt 28). Z zastosowanego przez TS wyrażenia „przynajmniej” wynika, że nie jest wykluczone, iż transakcje lub działania poprzedzające zawarcie umowy sprzedaży mogą również wchodzić w zakres pojęcia „rozpowszechnianie” i być wyłącznie zastrzeżone dla podmiotów prawa autorskiego (wyrok Donner, pkt 26 i 27).

Trybunał orzekł w pkt 30 wyroku Donner, że handlowiec, który kieruje swoją reklamę do odbiorców mających miejsce zamieszkania lub siedzibę w określonym państwie członkowskim i tworzy lub udostępnia im szczególny system dostawy oraz szczególny sposób zapłaty lub zezwala na takie działanie osobie trzeciej, umożliwiając w ten sposób tym odbiorcom dostawę na ich rzecz kopii utworów chronionych prawem autorskim w tym państwie członkowskim, dokonuje w państwie członkowskim, w którym dostawa miała miejsce, „publicznego rozpowszechniania” w rozumieniu art. 4 ust. 1 dyrektywy 2001/29.

W przypadku towarów pochodzących z państwa trzeciego i stanowiących kopię produktu chronionego w UE prawem autorskim TS stwierdził, że mogą one stanowić naruszenie tego prawa, jeżeli zostanie udowodnione, że są przeznaczone do wprowadzenia do obrotu w Unii, przy czym dowód taki zostaje przedstawiony, w szczególności gdy towary zostały sprzedane konsumentowi w Unii lub były przedmiotem oferty sprzedaży bądź reklamy skierowanej do takiego konsumenta (wyrok Blomqvist, C 98/13, pkt 32). Tę samą wykładnię stosuje się w przypadku czynności handlowej, takiej jak oferta sprzedaży lub reklama, skierowana przez handlowca z jednego państwa członkowskiego za pośrednictwem swojej strony internetowej do konsumentów znajdujących się na terytorium innego państwa członkowskiego, w którym dane przedmioty są chronione prawem autorskim.

Naruszenie wyłącznego prawa do rozpowszechniania, wskazanego w art. 4 ust. 1 dyrektywy 2001/29, może mieć miejsce w przypadku, gdy handlowiec niebędący uprawnionym z tytułu prawa autorskiego wystawia na sprzedaż utwory chronione lub ich kopie i kieruje za pośrednictwem swojej strony internetowej, w drodze nieadresowanych przesyłek reklamowych lub w prasie, reklamę do konsumentów znajdujących się na terytorium państwa członkowskiego, w którym te dzieła są chronione, w celu zachęcenia do nabycia tych towarów. Zdaniem TS z powyższego wynika, że dla stwierdzenia naruszenia prawa do publicznego rozpowszechniania jest bez znaczenia, że po tej reklamie nie miało miejsca przeniesienie na nabywcę prawa własności utworu chronionego lub jego kopii.

W wyroku Peek & Cloppenburg (C 456/06, pkt 33, 36 i 41), który dotyczył umożliwienia korzystania z reprodukcji utworu chronionego prawem autorskim, TS uznał że pojęcie „publiczne rozpowszechnianie oryginału utworu albo jego kopii” w rozumieniu art. 4 ust. 1 dyrektywy 2001/29 oznacza przeniesienie własności tego przedmiotu. Jednak TS podkreślił, że naruszenie prawa do publicznego rozpowszechniania może zostać stwierdzone, od chwili oferty za pośrednictwem reklamy ukierunkowanej, skierowanej do konsumentów znajdujących się na terytorium państwa członkowskiego, w którym ten utwór jest chroniony, nabycia własności jego oryginału lub kopii. Zdaniem TS, ta wykładnia jest zgodna z celami dyrektywy 2001/29, przewidującymi, że harmonizacja prawa autorskiego powinna opierać się na wysokim poziomie ochrony i twórcy powinni otrzymywać stosowne wynagrodzenie za korzystanie z ich utworów, a system ochrony praw autorskich powinien być skuteczny i rygorystyczny (wyrok Peek & Cloppenburg, pkt 37).

Reasumując TS orzekł, że art. 4 ust. 1 dyrektywy 2001/29 należy interpretować w ten sposób, iż zezwala on podmiotowi posiadającemu wyłączne prawo do rozpowszechniania utworu chronionego na sprzeciwienie się ofercie sprzedaży lub reklamie ukierunkowanej dotyczącej oryginału lub kopii tego utworu, nawet jeśli nie zostałoby wykazane, że na podstawie tej reklamy dochodzi do nabycia przez nabywcę z UE przedmiotu chronionego, przy założeniu, że ta reklama zachęca do jego nabycia konsumentów z państwa członkowskiego, w którym ten utwór podlega ochronie prawa autorskiego.

Wyrok TS z 13.5.2015 r., Dimensione Direct Sales i Labianca, C 516/13

Źródło: www.curia.eu

opracowała: dr Ewa Skibińska - adiunkt na WPiA UKSW w Warszawie

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Prawo do rozpowszechniania
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny